Rijksmonumentenregister · Netherlands
Acaciahof
Dieren, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1864 - 1865
- Address
- Zutphensestraatweg 15, 6953 CG Dieren (Rheden 25) (and others)
- Place
- Dieren
- Municipality
- Rheden
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.04566, 6.10853
- Monument number
- 519430
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1843 map "04. Steenderen (1843)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In eclectische trant in 1864-1865 gebouwde VILLA genaamd ACACIAHOF. Het is niet duidelijk of het pand in eerste instantie als villa is gebouwd . Mogelijk werd het pand als hereboerderij gebouwd. In dat geval zou het achterhuis reeds vroeg verbouwd zijn tot woonruimte gezien de hier tot voor enige jaren nog aanwezige restanten van een zeer rijk in eclectische trant uitgevoerd stucplafond. Later is het achterhuis diverse malen verbouwd en het voorhuis van een ruime serre, een dakruiter en nieuwe dakkapel voorzien. Op de zolderverdieping bevonden zich tot voor enige jaren op de grens van voor- en achterhuis boven de rechterzijgevel door de Odd Fellows glas-in lood ramen aangebracht met de symbolen van de Odd Fellows: de zon en de maan. Deze ramen zijn nu verwijderd en opgeslagen in het pand. Tegenwoordig is het pand opgesplitst in twee woonhuizen waarbij zich in het achterhuis ook nog ruimten voor kamerbewoning bevinden. Het aan de noord-westzijde van de Zutphensestraatweg gelegen pand wordt omgeven door een tuin met opgaand geboomte van de weg gescheiden door ijzeren sierhek.
Omschrijving
De plattegrond van het pand is afgeleid van de T-boerderij. Het pand bestaat uit een dwars geplaatst villa-achtig tweelaags voorhuis en eenlaags achterhuis. Het voorhuis heeft een schilddak met op de nok een dakruiter. Het achterhuis heeft een zadeldak. Beide daken zijn gedekt met gesmoorde Hollandse pannen. Het pand heeft een omlopende gepleisterde plint. De voorgevel en de zijgevels van het voorhuis worden afgesloten door een kroonlijst op consoles. De zijgevels van het achterhuis worden afgesloten door eenvoudige bakgoten.
De vijf traveeën brede VOORGEVEL heeft op de hoeken gepleisterde wit gesausde pilasters (geblokt op de begane grond en met een verdiept paneel op de verdieping) waaromheen het hoofdgestel gekornist is. Oorspronkelijk bevond zich boven de kroonlijst een lage attiek, op de hoeken bekroond door siervazen. De begane grond en de verdieping worden gescheiden door een gepleisterde cordonlijst. De gepleisterde risalerende middentravee van de voorgevel heeft links en rechts van het ingangsportiek eveneens pilasters met op de begane grond en verdieping verdiepte panelen. Het ingangsportiek is mogelijk niet oorspronkelijk maar eerst later ontstaan toen de ingangsdeur teruggeplaatst werd. De ingang heeft een paneeldeur met twee gietijzeren roosterpanelen en bovenlicht.
Het boven de ingang gelegen balkon rust op zware gedecoreerde consoles. Het balkon heeft een smeedijzeren hekwerk en een fenêtre à terre waarboven een omlijste rondboognis met een in stuc uitgevoerd rocaille-motief. In het dakschild bevindt zich een dakkapel met voluten en pilasters afgesloten door een gebogen kroonlijst. De van persiennes voorziene vensters in de traveeën ter weerszijden van de middentravee worden afgesloten door een 1½-steens strek en zijn op de begane grond van 6-ruits en op de verdieping van 4-ruits schuiframen voorzien.
Tegen de LINKER ZIJGEVEL bevindt zich over de volle breedte van het voorhuis een vermoedelijk bij de verbouwing van 1917 vergrote houten serre met een bovengelegen balkon. De serre heeft een gepleisterde bakstenen borstwering (de eerste op deze plaats aanwezige serre besloeg ongeveer de helft van de breedte van de gevel en bevond zich ter hoogte van de rechtertravee). De verdieping had oorspronkelijk twee vensters met ramen als in de voorgevel. Deze zijn alle gewijzigd waarbij tevens nog enige nieuwe vensters en deuren naar het balkon zijn aangebracht.
Het achterhuis is diverse malen verbouwd en gedeeltelijk met één verdieping verhoogd. De gevel van achterhuis is vijf traveeën breed waarbij de derde tot en met de vijfde travee met een verdieping verhoogd zijn. In 1917 was uitsluitend de vijfde travee die op het voorhuis aansluit met een verdieping verhoogd. Begane grond en verdieping worden door een rollaag van elkaar gescheiden. In alle traveeën bevinden zich zowel op de begane grond als op de verdieping door een strek of rollaag afgesloten vensters uit verschillende perioden. De derde travee bezit nog een oorspronkelijk 4-ruits schuifraam. In de rechter travee is recentelijk een toegang tot de van tongewelven voorziene kelders gemaakt. Uiterst links in de gevel bevind zich een recent ingehakte muuropening ten behoeve van een schuifpui. In het dakschild is recent een kleine dakkapel aangebracht.
De indeling van de achtergevel heeft diverse malen wijzigingen ondergaan. Het ver overstekende met windveren beëindigde dak van de achtergevel heeft in de geveltop een versiering bestaande uit een sierspant en rijk gedecoreerde doorboorde houten panelen (ajourwerk) kenmerkend voor de chaletstijl uit het laatste kwart van de negentiende eeuw. Deze versiering liep oorspronkelijk door tot de uiteinden van de windveren. In de topgevel een groot samengesteld rondboogvenster. De begane grond had in de vroege twintigste eeuw op de begane grond drie dubbele openslaande deuren die toegang gaven tot een achterliggende zaal met een rijk versierd stucplafond zoals reeds vermeldt. Deze deuren zijn later vervangen door diverse onregelmatig in de gevel geplaatste vensters. De verdieping heeft later een deur gekregen ten behoeve van een nooduitgang. Op dezelfde hoogte is later een een venster met een dubbel draairaam aangebracht.
De RECHTER ZIJGEVEL van het voorhuis heeft in de linker travee zowel op de begane grond als de verdieping een blind venster. De middentravee heeft op de begane grond een venster met een 6-ruits schuifraam en op de verdieping een venster met een 4-ruits schuifraam. Op de begane grond is begin jaren negentig uiterst rechts een deuropening ingehakt. De verdieping bezit hier nog een klein smal venster (beide zijn later aangebracht). De gevel van het achterhuis is deels met een verdieping verhoogd en bezit diverse onregelmatig in de gevel geplaatste vensters en deuren uit diverse perioden. In het dakschild bevinden zich diverse dakkapellen.
Van het oorspronkelijke INTERIEUR is vrij weinig bewaard gebleven. In het achterhuis bevindt zich ondermeer een trappenhuis uit het laatste kwart van de negentiende eeuw. Het voorhuis bezit ondermeer nog een met marmer belegde gang.
Waardering
VILLA ACACIAHOF gebouwd in eclectische stijl in 1864-1865.
Architectuurhistorische waarden
- Het pand is van belang als goed voorbeeld van een in de trant van het Eclecticisme gebouwde villa of hereboerderij uit het derde kwart van de negentiende eeuw met latere aanpassingen. Het pand vormt samen met de rentenierswoning 'Ons Plekje' en het pand Zutphensestraatweg 9 de oudste villabebouwing aan de Zutphensestraatweg.
- Het pand is van belang omwille van de vrij gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de bijzondere en rijke detaillering en ornamentiek en de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp. Met name het rijk gedecoreerde voorhuis, waarvan in het bijzonder de statige monumentale en streng symmmetrische voorgevel opvalt, is nog vrij gaaf aanwezig.
Stedebouwkundige waarden:
- Het pand heeft een ensemblewaarde als onderdeel van de aan de Zutphensestraatweg gelegen historische villabebouwing. De Zutphensestraatweg maakt deel uit van de waardevolle historische dorpskern van Dieren en is kenmerkend voor de groei van een overwegend agrarische nederzetting tot een villadorp die Dieren in de laatste decennia van de negentiende eeuw doormaakte. Het pand is van bijzondere betekenis voor het aanzien van de historische dorpskern van Dieren.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
VILLA named ACACIAHOF built in eclectic style in 1864-1865. It is unclear whether the property was initially built as a villa. It is possible that the property was built as a manor farmhouse. In that case the rear house would have been converted to residential use early on, given the remains of a very richly executed stucco ceiling in eclectic style that were still present here until a few years ago. Later the rear house was rebuilt several times and the front house was provided with a spacious conservatory, a roof dormer and a new roof light. On the attic storey, until a few years ago on the border between front and rear house above the right side gable, the Odd Fellows had stained glass windows installed with the symbols of the Odd Fellows: the sun and the moon. These windows have now been removed and stored in the property. Nowadays the property is divided into two residential houses whereby the rear house also contains rooms for lodgers. The property, situated on the north-west side of the Zutphensestraatweg, is surrounded by a garden with growing trees, separated from the road by an ornamental iron fence.
Description
The floor plan of the property is derived from the T-farmhouse. The property consists of a transversely placed villa-like two-storey front house and a single-storey rear house. The front house has a hipped roof with a roof dormer on the ridge. The rear house has a gabled roof. Both roofs are covered with dampened Dutch tiles. The property has a running plastered plinth. The front facade and the side facades of the front house are finished with a cornice on consoles. The side facades of the rear house are finished with simple gutters.
The FRONT FACADE, five bays wide, has plastered white-painted pilasters at the corners (with rustication on the ground floor and a recessed panel on the storey) around which the main entablature is corniced. Originally above the cornice there was a low attic, crowned at the corners by ornamental urns. The ground floor and storey are separated by a plastered cordon moulding. The plastered projecting centre bay of the front facade has pilasters to the left and right of the entrance portico, also with recessed panels on the ground floor and storey. The entrance portico is possibly not original but only later created when the entrance door was moved back. The entrance has a panel door with two cast-iron grille panels and a fanlight.
The balcony above the entrance rests on heavy decorated consoles. The balcony has wrought iron railings and a French window above which is a framed round-arch recess with a rocaille motif executed in stucco. In the roof panel is a roof light with volutes and pilasters finished by a curved cornice. The windows in the bays on either side of the centre bay, provided with shutters, are finished by a 1½-brick course and are provided with 6-pane sash windows on the ground floor and 4-pane sash windows on the storey.
Against the LEFT SIDE FACADE, extending over the full width of the front house, is a wooden conservatory, presumably enlarged during the 1917 rebuild, with a balcony above. The conservatory has a plastered brick parapet wall (the first conservatory that existed here covered approximately half the width of the facade and was located at the level of the right bay). The storey originally had two windows with sashes as in the front facade. These have all been altered and several new windows and doors to the balcony have been added.
The rear house has been rebuilt several times and partly raised by one storey. The rear house facade is five bays wide whereby the third through to the fifth bay have been raised with a storey. In 1917 only the fifth bay, which adjoins the front house, had been raised with a storey. Ground floor and storey are separated by a roll moulding. In all bays there are windows on both the ground floor and storey, finished by a course or roll moulding, from different periods. The third bay still has an original 4-pane sash window. In the right bay a recent access to the barrel-vaulted cellars has been made. At the far left in the facade is a recently cut opening in the wall for a sliding glass door. In the roof panel a small roof light has recently been added.
The configuration of the rear facade has undergone changes several times. The far-overhanging roof terminated with wind braces of the rear facade has in the gable top a decoration consisting of an ornamental rafter and richly decorated perforated wooden panels (openwork) characteristic of the chalet style from the last quarter of the nineteenth century. This decoration originally extended to the ends of the wind braces. In the gable top a large composite round-arch window. In the early twentieth century on the ground floor there were three double French doors providing access to a rear hall with a richly decorated stucco ceiling as already mentioned. These doors were later replaced by various irregularly placed windows in the facade. The storey later received a door for an emergency exit. At the same height a window with a double casement has later been added.
The RIGHT SIDE FACADE of the front house has in the left bay a blind window on both the ground floor and storey. The centre bay has a window with a 6-pane sash window on the ground floor and a window with a 4-pane sash window on the storey. On the ground floor at the far right a door opening was cut at the beginning of the nineties. The storey still has here a small narrow window (both were added later). The rear house facade is partly raised by a storey and has various irregularly placed windows and doors from various periods in the facade. In the roof panel there are various roof lights.
Very little of the original INTERIOR has been preserved. In the rear house there is, among other things, a staircase from the last quarter of the nineteenth century. The front house still has, among other things, a corridor clad in marble.
Valuation
VILLA ACACIAHOF built in eclectic style in 1864-1865.
Architectural-historical values
- The property is of importance as a good example of a villa or manor farmhouse built in the style of Eclecticism from the third quarter of the nineteenth century with later alterations. The property, together with the annuity house 'Ons Plekje' and the property Zutphensestraatweg 9, forms the oldest villa development on the Zutphensestraatweg.
- The property is of importance because of the relatively well-preserved main form, the special and rich detailing and ornamentation and the high aesthetic qualities of the design. In particular the richly decorated front house, of which especially the stately monumental and strictly symmetrical front facade is striking, is still relatively well preserved.
Urban planning values:
- The property has ensemble value as part of the historical villa development situated on the Zutphensestraatweg. The Zutphensestraatweg forms part of the valuable historical town centre of Dieren and is characteristic of the growth of a predominantly agricultural settlement into a villa village that Dieren underwent in the last decades of the nineteenth century. The property is of particular significance for the appearance of the historical town centre of Dieren.
Nearby in the register
- ElizeWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Zutphensestraatweg 26Woonhuisunder 1 mi
- SchoonzichtWoonhuisunder 1 mi
- Ons PlekjeWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.