Rijksmonumentenregister · Netherlands
Refugium
Velp, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1825 - 1850
- Address
- Gasthuislaan 8, 6883 JC Velp (Rheden 25)
- Place
- Velp
- Municipality
- Rheden
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.99495, 5.98421
- Part of complex
- 519338
- Monument number
- 519339
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1821 map "United Provinces." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
De deels onderkelderde VILLA met TUINHEK heeft een T-vormige plattegrond en heeft twee bouwlagen waarbij het ondiepe achterhuis iets smaller en lager is dan het voorhuis. De plattegrond en opbouw zijn afgeleid van de Gelderse T-boerderij en zijn karakteristiek voor veel 19de eeuwse woonhuizen en villa's in de gemeente Rheden. Het voorhuis heeft een afgeplat schilddak gedekt met gesmoorde kruispannen. Het achterhuis heeft een zeer flauw hellend zadeldak met de nok loodrecht op het voorhuis. In het dak bevinden zich een vijftal schoorstenen waarvan drie gepleisterd. In het voorschild en de zijschilden van het voorhuis bevindt zich telkens een dakkapel met frontonlijst en een stolpraam. Het pand heeft een omlopende gepleisterde plint. Het voorhuis heeft op de verdieping ter hoogte van de lekdorpels van de vensters een gepleisterde omlopende waterlijst. De gevels van het voorhuis worden afgesloten door tandlijst met dropmotief, een fries met metselmozaiek en overstekende geprofileerde bakgoot. De zijgevels van het achterhuis worden afgesloten door een eenvoudigere eveneens geprofileerde bakgoot. De gevels van de begane grond van de voorgevel en de zijgevels alsmede de gehele achtergevel zijn gepleisterd. De verdieping is in schoon metselwerk uitgevoerd (kruisverband). Alle vensters zijn rechtgesloten en worden op de verdieping door een steens strek afgesloten.
De symmetrisch ingedeelde VOORGEVELl is vijf traveeën breed. Op de hoeken bevinden zich gepleisterde lisenen die het effect van negblokken hebben. Onder de lekdorpels is in het pleisterwerk een gelijksoortig motief aangebracht. De begane grond vensters zijn voorzien van in de pleister ingetrokken lijnen die een hanekam suggereren. De middentravee bevat de van een geblokte omlijsting voorziene ingangspartij. De ingang bevat een fraaie paneeldeur met twee gietijzeren roosters en een schijnnaald in het midden. De deur heeft een bovenlicht met transparant glas-in-lood. Hierboven bevindt zich een, door twee gietijzeren gecanneleerde zuiltjes met natuurstenen basementen gedragen, eenvoudig balkon met een smeedijzeren balustrade. De verdieping heeft dubbele openslaande balkondeuren met een glasvlulling en houten onderpanelen. De deur is voorzien van een enkelruits bovenlicht en wordt afgesloten door een strek met gepleisterde hoek en sluitstenen. Hierboven bevindt zich een paneeltje met de naan van de villa REFUGIUM. Op de begane grond bevinden zich aan weerszijden van de ingang twee T-schuiframen met van transparant glas-in-lood voorziene bovenlichten. De verdieping heeft ter weerszijden van de balkondeur twee stolpramen met enkelruits bovenlichten. Hierboven bevinden zich een strekken met gepleisterde hoek- en sluitstenen.
De LINKER ZIJGEVEL van het voorhuis heeft op de begane grond links twee kleine smalle raampjes waarboven zich een klein gietijzeren roosvenster bevindt. Ongeveer in het midden van de gevel bevindt zich een zesruits schuifdeur met houten onderpanelen. Boven de deur bevindt zich een tweeruits bovenlicht. De verdieping heeft links twee zeer kleine raampjes en rechts twee vensters met stolpramen met enkelruits bovenlichten. De gevel van het achterhuis is, op een venster met stolpraam op de verdieping na, blind.
De symmetrisch ingedeelde ACHTERHUIS heeft in de middenas een paneeldeur waarboven zich een luifel bevindt en een tweeruits bovenlicht. Ter weerszijden van de deur bevinden zich achtruits schuiframen. De verdieping bezit drie stolpramen.
De RECHTER ZIJGEVEL bezit als bijzonderheid een de over de volle breedte van de gevel aangebrachte serre met lessenaarsdak. De serre heeft een uitgezaagde sierlijst onder de dakrand. De deuren en ramen van de serre hebben een roedenverdeling met glasruiten en houten onderpanelen. De serre heeft een vloer die belegd is met zwarte en okerkleurige tegels. De verdieping van het voorhuis heeft geheel links een uitgemetseld schoorsteenkanaal waarnaast zich een blind venster bevindt. Rechts bevinden zich twee vensters met stolpramen en enkelruits bovenlichten. De verdieping van het achterhuis heeft eveneens een venster met stolpraam. Geheel rechts bevindt zich een uitgemetseld schoorsteenkanaal.
Verschillende waardevolle INTERIEURonderdelen zijn nog bewaard gebleven zoals een fraaie tochtdeur met een vulling van mousselineglas, kathedraalglas en blauw glas. Verder zijn de paneeldeuren alsmede de geprofileerde deuromlijstingen nog aanwezig. Op de begane grond bevinden zich verder nog twee marmeren schoorsteenmantels. Het huidige trappenhuis dateert uit de tijd van de uitbreiding van het huis. De geornamenteerde stucplafonds zijn niet meer aanwezig op de begane grond.
Onder een deel van het achterhuis bevindt zich een ruime kelder met tongewelf.
De tuin wordt deels omgeven door een ijzeren spijlenHEK.
Waardering
Historische gegroeide VILLA met TUINHEK.
Architectuurhistorische waarden:
- Het pand is van belang omwille van hoogwaardige esthetische kwaliteiten zoals deze ondermeer tot uitdrukking komen in de gaaf bewaarde laat 19de eeuwse hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik. Een bijzonderheid vormt de serre aan de rechter zijgevel met tegelvloer en die over de volle lengte van de gevel is aangebracht.
- Het pand vormt in de huidige vorm een goed voorbeeld van een villa uit het vierde kwart van de negentiende 19de eeuw met een oudere kern.
Stedenbouwkundige waarden:
- Het pand is, samen met het karakteristieke tuinhek, van belang vanwege het voor de Gasthuislaan sterk beeldbepalende karakter en de markante ligging gezien vanaf de naar kasteel Biljoen leidende Van Spaenallee.
Cultuurhistorische waarden:
- De villa is van belang als uitdrukking van een typologische ontwikkeling in de villabouw in Gelderland die gekenmerkt wordt door de toepassing van een T-plattegrond en een opbouw bestaande uit een voor- en een achterhuis.
- Het pand is van historisch belang als laatste woonhuis van de bekende predikant-dichter Bernard ter Haar.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
The partly cellar villa with garden fence has a T-shaped floor plan and has two storeys whereby the shallow rear house is somewhat narrower and lower than the front house. The floor plan and structure are derived from the Gelderland T-farmhouse and are characteristic of many 19th century residential houses and villas in the municipality of Rheden. The front house has a flattened hipped roof covered with smothered cross tiles. The rear house has a very shallow pitched gabled roof with the ridge perpendicular to the front house. In the roof there are five chimneys, three of which are rendered. In the front slope and the side slopes of the front house there is each a dormer window with pediment moulding and a mansard window. The property has a surrounding rendered plinth. The front house has at storey level at the height of the window drip edges a rendered surrounding drip moulding. The facades of the front house are finished with dentil frieze with drop motif, a frieze with brick mosaic and overhanging moulded eaves gutter. The side facades of the rear house are finished with a simpler likewise moulded eaves gutter. The facades of the ground floor of the front facade and the side facades as well as the entire rear facade are rendered. The storey is executed in fair-faced brickwork (English bond). All windows are straight-topped and on the storey are finished with a brick lintel.
The symmetrically arranged FRONT FACADE is five bays wide. On the corners there are rendered pilasters which have the effect of stone blocks. Below the drip edges a similar motif has been applied in the plasterwork. The ground floor windows are provided with lines drawn in the plaster which suggest a cockspur pattern. The middle bay contains the entrance section provided with a blocked frame. The entrance contains a fine panel door with two cast-iron grilles and a false needle in the middle. The door has a fanlight with transparent leaded glass. Above this is a simple balcony supported by two cast-iron fluted columns with natural stone bases, with a wrought-iron balustrade. The storey has double casement balcony doors with a glass filling and wooden lower panels. The door is provided with a single-pane fanlight and is finished with a lintel with rendered corner and ashlars. Above this is a panel with the name of the villa REFUGIUM. On the ground floor there are on either side of the entrance two T sash windows with fanlights provided with transparent leaded glass. The storey has on either side of the balcony door two mansard windows with single-pane fanlights. Above these are lintels with rendered corner and ashlars.
The LEFT SIDE FACADE of the front house has on the ground floor on the left two small narrow windows above which is a small cast-iron grid window. Approximately in the middle of the facade is a six-pane sash door with wooden lower panels. Above the door is a two-pane fanlight. The storey has on the left two very small windows and on the right two windows with mansard windows with single-pane fanlights. The facade of the rear house is, except for a window with mansard window on the storey, blank.
The symmetrically arranged REAR HOUSE has in the middle axis a panel door above which is a canopy and a two-pane fanlight. On either side of the door are eight-pane sash windows. The storey has three mansard windows.
The RIGHT SIDE FACADE has as a special feature a conservatory applied over the full width of the facade with a lean-to roof. The conservatory has a fretted ornamental moulding under the roof edge. The doors and windows of the conservatory have a glazing bar pattern with glass panes and wooden lower panels. The conservatory has a floor laid with black and ochre-coloured tiles. The storey of the front house has on the far left a built-in chimney flue next to which is a blind window. On the right are two windows with mansard windows and single-pane fanlights. The storey of the rear house likewise has a window with mansard window. On the far right is a built-in chimney flue.
Various valuable INTERIOR components have been preserved such as a fine draught door with a filling of mousseline glass, cathedral glass and blue glass. Furthermore the panel doors and the moulded door surrounds are still present. On the ground floor there are furthermore two marble fireplace mantels. The current staircase dates from the time of the extension of the house. The ornamented stucco ceilings are no longer present on the ground floor.
Beneath part of the rear house there is a spacious cellar with barrel vault.
The garden is partly surrounded by an iron railing FENCE.
Valuation
Historically developed VILLA with GARDEN FENCE.
Architectural historical values:
- The property is of importance because of high-quality aesthetic qualities as these are expressed in particular in the well-preserved late 19th century main form, the detailing and the use of materials. A special feature is the conservatory on the right side facade with tiled floor and which is applied over the full length of the facade.
- The property is in its current form a good example of a villa from the fourth quarter of the nineteenth 19th century with an older core.
Urban planning values:
- The property, together with the characteristic garden fence, is of importance because of the strong character-defining role for the Gasthuislaan and the prominent location viewed from the Van Spaenallee leading to castle Biljoen.
Cultural historical values:
- The villa is of importance as an expression of a typological development in villa construction in Gelderland which is characterized by the application of a T-shaped floor plan and a structure consisting of a front and a rear house.
- The property is of historical importance as the last residence of the well-known preacher-poet Bernard ter Haar.
Nearby in the register
- Priëel, Gasthuislaan bij 8Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- De StriepWoonhuisunder 1 mi
- Begraafplaats en -onderdelen, Reinaldstraat bij 18 ABegraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Woonhuis, Havelaarstraat 6Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.