Rijksmonumentenregister · Netherlands
Winkel (G2), Rokin 72
Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Winkel
- Function
- Winkel (G2)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1917 - 1918
- Address
- Rokin 72, Locatie: Binnenstad, 1012 KW Amsterdam (and others)
- Place
- Amsterdam
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.37042, 4.89228
- Monument number
- 518449
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1910 map "Polderkaart van de landen tusschen Maas en ij / door W.H. Hoekwater" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Een in 1917 tot stand gekomen WINKEL met werkplaats en kantoorruimte en bovengelegen conciërgewoning. Deze woning is een wijziging in 1918 van het oorspronkelijke bouwplan. De hier van oorsprong gevestigde opticien en optiekzaak 'De Gouden Bril' is de oudste nog bestaande zaak in deze branche in Nederland. De opdrachtgever was J.C. Schmidt. De bestaande bebouwing op deze hoek van Rokin en Wijde Kapelsteeg werd gesloopt en het huidige pand werd op de bestaande fundering naar ontwerp van P. van Dijk opgericht. Gebouwd in de stijl van de Overgangsarchitectuur. Boven de ingang aan de Wijde Kapelsteeg zijn twee gevelstenen ingemetseld van de in 1916 gesloopte panden. De linker gevelsteen toont een kalf met een kroon op zijn kop, de rechter een gezicht op IJsselstein. Als bouwmateriaal werd naast zandsteen en baksteen ook uit Zweden afkomstige gösta aangewend. Opvallend is de grote houten winkelpui. Verder beeldhouwwerk in de gevels, waaronder een aap die door een verrekijker naar beneden tuurt. Ook oorspronkelijk hing er een bril als uithangbord op de hoek, eveneens één verder in de Wijde Kapelsteeg. Het winkelinterieur werd in 1918 door de binnenhuisarchitecten van de firma J.B. Hillen ontworpen en is grotendeels nog oorspronkelijk. Betonijzerwerken van N.V. Gewapend Betonbouw 'De Kondor'.
Omschrijving. Op een rechthoekig grondplan tot stand gekomen winkel met werkplaats en kantoren. Smal perceel met een gebouw met de voorgevel aan de zijde van het Rokin en de lange gevel aan de zijde van de Wijde Kapelsteeg. In het geheel laten zich vier bouwlagen onderscheiden: kelder, begane grond, drie verdiepingen ondr een kap. Het deel van het betroffen pand grenzend aan Wijde Kapelsteeg 6 werd oorspronkelijk gedekt door een plat dak. Toch heeft ook dit deel van het bouwvolume vier bouwlagen. De verdiepingen zijn hier duidelijk minder hoog. Tegenwoordig wordt het geheel gedekt door een zadeldak met pannen. Achter de tuitgevel in de Wijde Kapelsteeg bevindt zich een ingestoken kap. Drie kleine dakkapellen met venster en piron.
Gevel aan de zijde van het Rokin.
Aan de benedenzijde natuurstenen elementen met openingen naar het souterrain. Op de hoek een conische pijler. Hardstenen stoepje leidt naar originele toegangsdeur. Links en rechts winkeletalages in eikehouten kozijnen. Boven de houten latei een serie gekoppelde lichten met glas-in-lood raamvulling. Hierboven de houten pui van de verdieping. Gekoppelde vensters met bovenlichten met glas-in-lood raamvulling en houten posten en consoles. Eikehouten geprofileerde lijst met ruw behakte blokken op de hoeken van de gevel. Op de overgang tussen winkel en verdieping in puibalk opschrift 'De Gouden Bril'. Op de hoek een smeedijzeren gebogen arm met recente 'uithangbril'. De tweede en derde verdieping tonen overwegend gebruik van natuursteen en baksteen in sierlijke motieven vermetseld. Drie vensters op de tweede verdieping met draairamen en bovenlicht met glas-in-lood raamvulling. Twee gebeeldhouwde maskers onder de natuurstenen muurdammen. Fries met reliëf en sierlijk metselwerk in panelen. Op de derde verdieping drie vensters met draairamen en drievoudig gelede bovenlichten. Gemetselde muurdammen met natuurstenen accenten en rozetten. Horizontaal natuurstenen element waarboven sierlijk metselwerk in paneel. Top van de tuitgevel met metselwerk, natuurstenen accenten en vlechtingen en afdekking van de gevelbeeindiging. Verder een natuurstenen brede tuit met treden. Eenvoudig venster met draairaam en hijsbalk. Op de hoek met de gevel van de Wijde Kapelsteeg zit een gebeeldhouwde aap met verrekijker. Gevel aan de zijde van de Wijde Kapelsteeg.
Geheel links het deel met de minder hoge verdiepingen. Dit deel is sterk horizontaal en vertikaal geleed. Twee brede gelede vensters op de begane grond. Boven een hoge cordonlijst twee drievoudig gelede vensters. Dergelijke vensterpartijen eveneens op de tweede en derde verdieping. Gemetselde delen afgewisseld door natuurstenen accenten en beneden- en bovendorpels. Gemetselde lisenen lopen door tot de derde verdieping. Bovenste verdieping eenvoudiger van opzet. Rechte gevelbeeindiging met twee hijsbalken. Rechts hiervan een deel onder tuitgevel. Op het niveau van de begane grond een natuurstenen geveldeel met toegangsdeur met bovenlichten en vensterpartijen. Hierboven verdiepingen met vensterpartijen en sierlijk metselwerk in panelen en natuurstenen accenten en geveltop met tuit als omschreven bij de gevel aan het Rokin. De hijsbalk ontbreekt. Tussen de eerste en de tweede verdieping de genoemde gevelstenen en jaartalaanduiding '1917'. Het rechterdeel van de zijgevel toont op het niveau van de begane grond eveneens het natuurstenen geveldeel met links vensteropeningen en rechts de houten pui van de winkel. De etalages of winkelruiten hebben ook hier series bovenlichten met posten en consoles. Boven deze winkelpui nog vensters van de eerste verdieping in eikehouten kozijnen met bovenlichten en sierlijke consoles onder hoge geprofileerde puibalk. In het midden een ruw behakt blok natuursteen in de vorm van een console, deze wordt geflankeerd door een tweetal houten consoles. Vlakke natuurstenen spaarvelden en panelen met siermetselwerk. Overige geveldelen met vensterpartijen met enkele of drievoudig gelede bovenlichten. Verder lisenen, siermetselwerk en natuurstenen accenten. Op het niveau van de tweede verdieping gebruik van rozetten en sierlijsten. Aan de linkerzijde, ter hoogte van de hoge eikehouten puibalk een natuurstenen uitkragende lijst op klossen. Op de overgang tussen lijst en puibalk een voluut als console of kraagsteen waarop basement van vrijwel rondebosse uitgevoerd sculptuur van schrijdende man met hoed en mantel. Bijzondere onderdelen in het winkelinterieur zijn de vitrinekasten van mahoniehout, de brillenlaadjes, kartotheekkasten en toonbank, de koperen rasters van de kastdeuren en het hang- en sluitwerk. De glas-in-lood ramen zijn van J.W. Le Nobel.
Waardering
Winkel met werkplaats en kantoorruimte van algemeen belang vanwege cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een typologische ontwikkeling. Oudste nog bestaande opticiën in deze branche in Nederland. Voorts van belang vanwege de architectuurhistorische waarde, vanwege het bijzondere materiaalgebruik en de ornamentiek, verwijzend naar de functie. Bijzonder belang vanwege de architectonische gaafheid van exterieur en interieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
A SHOP with workshop and office space and a caretaker's flat above, completed in 1917. This flat is a modification in 1918 of the original building plan. The optician and optical business 'De Gouden Bril' originally established here is the oldest still existing business in this branch in the Netherlands. The client was J.C. Schmidt. The existing buildings on this corner of Rokin and Wijde Kapelsteeg were demolished and the current building was erected on the existing foundations according to the design of P. van Dijk. Built in the style of Transitional Architecture. Above the entrance on the Wijde Kapelsteeg are two façade stones set into the masonry from buildings demolished in 1916. The left façade stone shows a calf with a crown on its head, the right one a view of IJsselstein. In addition to sandstone and brick, building material from Sweden called gösta was used. The large wooden shop front is striking. Furthermore there is sculptural work in the façades, including a monkey peering downwards through a spyglass. Originally a pair of spectacles also hung as a shop sign on the corner, and another one further along the Wijde Kapelsteeg. The shop interior was designed in 1918 by the interior architects of the firm J.B. Hillen and is largely still original. Reinforced concrete works by N.V. Gewapend Betonbouw 'De Kondor'.
Description. Shop with workshop and offices built on a rectangular ground plan. Narrow plot with a building with the front façade on the side of the Rokin and the long façade on the side of the Wijde Kapelsteeg. Altogether four storeys can be distinguished: basement, ground floor, three floors under a roof. The part of the building in question adjoining Wijde Kapelsteeg 6 was originally covered by a flat roof. Yet this part of the building volume also has four storeys. The floors here are clearly less high. Today the whole is covered by a gabled roof with tiles. Behind the spout gable in the Wijde Kapelsteeg is a recessed roof. Three small roof dormers with window and ridge.
Façade on the side of the Rokin.
On the lower side natural stone elements with openings to the basement. On the corner a conical pillar. Hardstone step leads to the original entrance door. Left and right shop windows in oak frames. Above the wooden lintel a series of coupled lights with leaded glass filling. Above this the wooden shop front of the upper floor. Coupled windows with fanlights with leaded glass filling and wooden posts and consoles. Oak moulded list with roughly dressed blocks at the corners of the façade. On the transition between shop and upper floor on the shop front beam the inscription 'De Gouden Bril'. On the corner a wrought iron curved arm with recent 'shop sign spectacles'. The second and third floors show predominantly the use of natural stone and brick laid in ornamental motifs. Three windows on the second floor with casement windows and fanlight with leaded glass filling. Two carved masks beneath the natural stone wall bands. Frieze with relief and ornamental masonry in panels. On the third floor three windows with casement windows and tripartite fanlights. Laid wall bands with natural stone accents and rosettes. Horizontal natural stone element above which ornamental masonry in panel. Top of the spout gable with masonry, natural stone accents and interlacing and covering of the gable termination. Further a broad natural stone spout with steps. Simple window with casement window and hoist beam. On the corner with the façade of the Wijde Kapelsteeg sits a carved monkey with a spyglass. Façade on the side of the Wijde Kapelsteeg.
Fully on the left the part with the lower-height storeys. This part is strongly divided horizontally and vertically. Two broad divided windows on the ground floor. Above a high string course two tripartite divided windows. Similar window arrangements also on the second and third floors. Laid parts alternated by natural stone accents and lower and upper sills. Laid pilasters run through to the third floor. Top floor simpler in design. Straight gable termination with two hoist beams. To the right of this a part under spout gable. At ground floor level a natural stone façade section with entrance door with fanlights and window arrangements. Above it storeys with window arrangements and ornamental masonry in panels and natural stone accents and gable top with spout as described for the façade at the Rokin. The hoist beam is absent. Between the first and second floor the said façade stones and year indication '1917'. The right part of the side façade also shows at ground floor level the natural stone façade section with left window openings and right the wooden shop front of the shop. The display windows or shop windows also have here series of fanlights with posts and consoles. Above this shop front still windows of the first floor in oak frames with fanlights and ornamental consoles beneath high moulded shop front beam. In the middle a roughly dressed block of natural stone in the form of a console, flanked by a pair of wooden consoles. Flat natural stone sparing fields and panels with ornamental masonry. Other façade parts with window arrangements with single or tripartite fanlights. Furthermore pilasters, ornamental masonry and natural stone accents. At the level of the second floor use of rosettes and ornamental lists. On the left side, at the height of the high oak shop front beam a natural stone overhanging list on supports. On the transition between list and shop front beam a volute as console or corbel on which basement of sculpture executed in almost full relief of striding man with hat and cloak. Particular components in the shop interior are the display cases of mahogany, the spectacle drawers, filing cabinets and counter, the copper gratings of the cabinet doors and the hanging and fastening fittings. The leaded glass windows are by J.W. Le Nobel.
Valuation
Shop with workshop and office space of general importance because of its cultural historical value as a particular expression of a typological development. Oldest still existing optician in this branch in the Netherlands. Furthermore of importance because of its architectural historical value, because of the particular use of materials and the ornaments, referring to the function. Of particular importance because of the architectural integrity of exterior and interior.
Nearby in the register
- Kerk, Rokin 78 AKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Rokin 64Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Rokin 87Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Rokin 81Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.