TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Schoolgebouw, Prins Hendrikkade 191

Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Onderwijs en wetenschap
Function
Schoolgebouw
Category
onroerend gebouwd
Built
1878 - 1880
Address
Prins Hendrikkade 191, Locatie: Binnenstad, 1011 TD Amsterdam (and others)
Place
Amsterdam
Province
Noord-Holland
Country
Netherlands
Coordinates
52.37112, 4.91164
Monument number
518430

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

5 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

In 1878-1880 tot stand gekomen HOGESCHOOL, de 'Kweekschool voor de zeevaart', waaruit later door fusie de 'hogere zeevaartschool' is ontstaan. Gelegen aan de Prins Hendrikkade, hoek Schippersgracht. De gevel aan de zijde van deze Schippersgracht is korter en als zijgevel behandeld. In de vestibule een gevelsteen met de tekst: 'Eerste steen Z.M. Koning Willem III, 4 mei 1878, voltooid 1 juni 1880, in gebruik 1 augustus 1880'. De kweekschool voor de zeevaart werd gesticht door het 'vaderlandsch fonds ter aanmoediging van 's lands zeedienst'. Dit fonds werd opgericht in 1785, opgeheven door het Franse Keizerrijk en hersteld op 28 februari 1814 door Z.M. Koning Willem I. In de stijl van de Neo-Hollandse Renaissance gebouwd door architect W. Springer in samenwerking met zijn zoon J.L. Springer. Met name in de periode 1910-1914 zijn er veel verbouwingen en uitbreidingen geweest. De bescherming betreft de oorspronkelijke bebouwing aan de Prins Hendrikkade en Schippersgracht; latere uitbreidingen als op het binnenterrein vallen buiten de bescherming.

NB.

In 1907 werden de eetzaal, badkamer en kleedkamer door architect Timmers vergroot. In 1909 werd door architect J. Bruijn in opdracht van G. Doncker, commandant van de Kweekschool voor de Zeevaart, een overdekte speelplaats gebouwd op een terrein behorende bij de Kweekschool. In 1910 verrichtte dezelfde architect in opdracht van 'Het Vaderlandsch Fonds ter Aanmoediging van 's Lands Zeedienst' werkzaamheden aan het hulppost- en telegraafkantoor in een gedeelte van het gebouw. In 1913 werd het gebouw uitgebreid door architect C.B. Posthumus Meyjes in opdracht van het Bestuur van de Kweekschool voor de Zeevaart, bij monde van commissaris H. van Lennep, met een bebouwing van het terrein opengekomen door sloop van de percelen Foeliedwarsstraat 45,57-71 en van de voormalige Vrouwengang, met bestemming van die uitbreiding tot logies, lokalen voor onderwijs e.a. In 1913-1914 herschiep dezelfde architect een gedeelte van de begane grond en eerste verdieping van het perceel aan de zijde van de Schippersgracht tot inpandige woning.

Omschrijving

Op een samengesteld grondplan tot stand gekomen zeevaartsschool met een kleder, drie bouwlagen en een samengesteld dak met schuinopgaande schilden en met ingestoken zadeldaken achter de geveltoppen. Er is gebruik gemaakt van verschillende soorten dekking: Hollandse pannen in oude/verbeterde/opnieuw verbeterde typen, kruispannen, leien, bitumen en draadglas. Aan weerszijden van de centrale geveltop aan de zijde van de Prins Hendrikkade bevinden zich drie kleine dakkapellen met onderverdeeld venster en afgesloten door een kleine kap met gepunte overhuiving aan de voorzijde. Op de nok een kleine piron met nodus. Op het afgeknotte dakdeel verschillende gemetselde schoorstenen. Het gebouw is opgetrokken in baksteen, overwegend in staand verband, met siermetselwerk in spaarvelden en friezen in mozaïek en voorzien van sierankers. De plint is van hardsteen. Op de begane grond zandstenen speklagen. Op de bovenliggende bouwlagen verder ook enkele dunnere zandstenen speklagen en koppen en lijsten. Verder zandstenen decoratie en beeldhouwwerk. Hardstenen balcons en cordonlijst. Aan de rechterzijde van de gevel aan de Prins Hendrikkade bevindt zich een gemetselde muur met hardstenen plint en geprofileerde afdekking. Verder enkele zandstenen speklagen. Centraal een opening met dubbele houten deur. Aan de linkerzijde hiervan een poort met plint, metselwerk en speklagen. Openslaande toegangsdeur waarboven hardstenen kalf met halfrond meerruits geleed bovenlicht. Onder de platte lijst voluten waartussen gevelsteen met 'MDCCCLXXX'. Boven de lijst een gevelsteen in aedicula met ornamenten. Tekst: 'Kweekschool voor de zeevaart'. De gevel aan de Prins Hendrikkade bevat aan beide zijden en in het midden een risalering. Deze geringe voorsprongen worden met een rijke geveltop afgesloten. Lisenen flankeren de vensterpartijen in deze risaleringen. Geprofileerde plint met kleine vensteropeningen. Op het niveau van de begane grond in de risalering aan de zijden een toegangspartij met dubbele zware eikehouten deur met boven het geprofileerde kalf een halfrond en geleed bovenlicht. Geheel omgeven door zandstenen kader met profilering en sluitsteen en koppen. Aan weerszijden een klein vierruits venster met geornamenteerd kader met rolwerk, eierlijst, kroonlijst en klein rond licht. In het midden van deze gevel de hoofdtoegang. Vergelijkbare deur met zijdeuren waarboven ronde lichten. Aan weerszijden van de centrale toegangspartij in de teruggezette geveldelen een serie van drie vensters. Kruiskozijn met kleinere bovenlichten en roedenverdeling. Zandstenen accenten in de strek. Op het niveau van de hoofdverdieping vensters met kruiskozijnen en segmentvormige hanekam met accenten. In de risaleringen gekoppelde vensters met rijk geornamenteerde tussenpost. Deze vensterpartijen worden verder geaccentueerd met balcons op consoles en met balustrade. Verdere accentuering met sierconsoles boven de bovendorpel, waartussen geornamenteerde gevelstenen. Lijst en segmentvormige hanekam. Op het niveau van de tweede verdieping een vergelijkbare verdeling van vensters. Boven de lijst nu halfronde spaarvelden met zandstenen ornament, sluit- en kraagstenen. De teruggezette geveldelen worden afgesloten met een geprofileerde gootlijst op consoles. De risalerende delen aan de zijden hebben een trapgevel als afsluiting. Sierende elementen als opzetstuk op uitkragingen van de lijst. Venster met dubbele zesruits draairamen in geornameteerd kader. Verder band- en lijstwerk en top met aedicula met wapenschild en piron. De afsluitende top van de trapgevel boven het centrale risalerende geveldeel is rijker geornamenteerd en bevat naast siervazen een groot segmentvormig fronton met gebeeldhouwd reliëf met een allegorische voorstelling van de zeevaart. Ook hoger gelegen een gebeeldhouwd reliëf. Hierboven een hoog opgetrokken aedicula. De hoek met de Schippersgracht is afgerond. Per bouwlaag steeds twee gekoppelde vensters. Boven de geprofileerde lijst op sierconsoles een als geveltop opgevatte overhoeks geplaatste dakkapel met lisenen, venster met dubbele zesruits gelede draairamen, geornamenteerd kader, siervazen, sierlijsten, rolwerk en pirons. Op de begane grond aan weerszijden van de vensterpartij een zandstenen ornament in rond kader.

De gevel aan de Schippersgracht bevat twee zijrisalieten en een smal middendeel ter breedte van één vensteras. De drie vensterassen brede rechter-zijrisaliet wordt afgesloten door een geprofileerde gootlijst met links en rechts op vooruitgeschoven delen van deze lijst een obelisk. In het midden een als geveltop opgevatte dakkapel met siervazen, venster met dubbele zesruits gelede draairamen, rolwerk, sierlijsten, reliëf en segmentvormig fronton. In het teruggezette deel steeds één venster. Op het niveau van de begane grond hierin een ingangspartij met gekoppelde eikehouten deuren onder halfronde bovenlichten. Halfrond spaarveld met ornament. Het niveau van de begane gond van het risalerende deel aan de linkerzijde is gesplitst en hoger opgetrokken. De cordonlijst verspringt hierdoor en de vensters op het niveau van de verdieping zijn minder hoog. In het bovendeel van dit gesplitste niveau Franse balcons. Risalerend deel afgesloten met een geornamenteerde trapgevel met aedicula. De zijgevel aan de westzijde bevat een enkel venster en eenvoudige ingang, verder muurankers en gootlijst.

Waardering

In Neo-renaissancistische stijl gebouwd schoolgebouw voor de zeevaart van algemeen belang wegens de architectuur- en cultuurhistorische waarde. Tevens van belangrijke situationele waarde wegens de beeldbepalende en historisch- functioneel bepaalde ligging nabij het IJ.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

A HIGHER EDUCATION INSTITUTION built in 1878-1880, the 'Maritime Training School', from which later the 'higher maritime school' emerged through merger. Located on the Prins Hendrikkade, corner of Schippersgracht. The facade on the side of this Schippersgracht is shorter and treated as a side facade. In the vestibule a foundation stone with the text: 'First stone H.M. King Willem III, 4 May 1878, completed 1 June 1880, in use 1 August 1880'. The maritime training school was founded by the 'National Fund for the Encouragement of the Nation's Maritime Service'. This fund was established in 1785, abolished by the French Empire and restored on 28 February 1814 by H.M. King Willem I. Built in the style of Neo-Dutch Renaissance by architect W. Springer in collaboration with his son J.L. Springer. Particularly in the period 1910-1914 there were many alterations and extensions. The protection concerns the original building on the Prins Hendrikkade and Schippersgracht; later extensions such as those on the inner courtyard fall outside the protection.

N.B.

In 1907 the dining hall, bathroom and changing room were enlarged by architect Timmers. In 1909 architect J. Bruijn built a covered playground on land belonging to the Maritime Training School on commission from G. Doncker, commandant of the Maritime Training School. In 1910 the same architect carried out work on the first-aid post and telegraph office in a section of the building on commission from 'The National Fund for the Encouragement of the Nation's Maritime Service'. In 1913 the building was extended by architect C.B. Posthumus Meyjes on commission from the Board of the Maritime Training School, on behalf of commissioner H. van Lennep, with a development of the land made available by demolition of the plots Foeliedwarsstraat 45, 57-71 and of the former Vrouwengang, with the purpose of that extension being for lodgings, teaching spaces etc. In 1913-1914 the same architect redesigned part of the ground floor and first floor of the plot on the side of the Schippersgracht as an internal dwelling.

Description

A maritime school built on a complex ground plan with a front gable, three storeys and a complex roof with sloping hipped sections and set-back gabled roofs behind the gable tops. Various types of roof covering were used: Dutch tiles in old/improved/newly improved types, crossed tiles, slates, bitumen and wire glass. On both sides of the central gable top on the side of the Prins Hendrikkade there are three small roof dormers with subdivided windows and closed off by a small roof with pointed overhang at the front. On the ridge a small finial with knop. On the truncated roof section various brick chimneys. The building is constructed in brickwork, predominantly in stretcher bond, with decorative brickwork in spandrels and friezes in mosaic and provided with ornamental wall anchors. The plinth is of hard stone. On the ground floor stone courses of sandstone. On the upper storeys further also some thinner sandstone courses and ends and bands. Furthermore sandstone decoration and sculptural work. Hard stone balconies and cornice. On the right side of the facade on the Prins Hendrikkade there is a brick wall with hard stone plinth and profiled coping. Further some sandstone courses. Centrally an opening with double wooden door. On the left side of this a gate with plinth, brickwork and courses. Opening access door above which hard stone calf with semicircular leaded fanlight. Below the flat band volutes between which foundation stone with 'MDCCCLXXX'. Above the band a foundation stone in an aedicula with ornaments. Text: 'Maritime Training School'. The facade on the Prins Hendrikkade contains a risalit on both sides and in the centre. These slight projections are terminated with a rich gable top. Pilasters flank the window sections in these risalits. Profiled plinth with small window openings. On the ground floor level in the risalit on the sides an entrance section with double heavy oak door with above the profiled calf a semicircular and leaded fanlight. Entirely surrounded by sandstone frame with profiling and voussoir and ends. On both sides a small four-pane window with ornamented frame with scrollwork, egg-and-dart moulding, cornice and small round light. In the centre of this facade the main entrance. Similar door with side doors above which round lights. On both sides of the central entrance section in the recessed facade sections a series of three windows. Cross window with smaller fanlights and glazing bars. Sandstone accents in the course. On the level of the main floor windows with cross windows and segmental hanekam with accents. In the risalits coupled windows with richly ornamented central post. These window sections are further accentuated with balconies on consoles and with balustrade. Further accentuation with ornamental consoles above the head of the lintel, between which ornamented foundation stones. Band and segmental hanekam. On the level of the second floor a similar division of windows. Above the band now semicircular spandrels with sandstone ornament, voussoirs and neck stones. The recessed facade sections are terminated with a profiled gutter band on consoles. The risaliting parts on the sides have a stepped gable as termination. Decorative elements as a superstructure on projections of the band. Window with double six-pane casement windows in ornamented frame. Further band and band work and top with aedicula with coat of arms and finial. The terminating top of the stepped gable above the central risaliting facade section is more richly ornamented and contains beside ornamental vases a large segmental pediment with sculpted relief with an allegorical representation of maritime activity. Also higher up a sculpted relief. Above this a tall aedicula. The corner with the Schippersgracht is rounded. Per storey always two coupled windows. Above the profiled band on ornamental consoles a roof dormer positioned diagonally as a gable top with pilasters, window with double six-pane leaded casement windows, ornamented frame, ornamental vases, ornamental bands, scrollwork and finials. On the ground floor on both sides of the window section a sandstone ornament in round frame.

The facade on the Schippersgracht contains two side risalits and a narrow central section the width of one window axis. The three window-axes wide right-side risalit is terminated by a profiled gutter band with on left and right on projecting parts of this band an obelisk. In the centre a roof dormer conceived as a gable top with ornamental vases, window with double six-pane leaded casement windows, scrollwork, ornamental bands, relief and segmental pediment. In the recessed section always one window. On the ground floor level in this an entrance section with coupled oak doors under semicircular fanlights. Semicircular spandrel with ornament. The ground floor level of the risaliting part on the left side is split and drawn higher. The cornice steps as a result and the windows on the floor level are less high. In the upper part of this split level French balconies. Risaliting part terminated with an ornamented stepped gable with aedicula. The side facade on the west side contains a single window and simple entrance, further wall anchors and gutter band.

Valuation

A school building for maritime studies built in Neo-Renaissance style of general importance because of its architectural and cultural-historical value. Also of important situational value because of the image-defining and historically-functionally determined location near the IJ.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map