Rijksmonumentenregister · Netherlands
St. Elisabethsgesticht
Nuenen, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Klooster, kloosteronderdl
- Function
- Klooster
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1886
- Address
- Park 1, 5671 GA Nuenen (Nuenen, Gerwen en Nederwetten 30)
- Place
- Nuenen
- Municipality
- Nuenen, Gerwen en Nederwetten
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.47444, 5.54812
- Monument number
- 518008
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het voormalige KLOOSTER van de Zusters van de Sociëteit van Jezus, Maria en Jozef (J.M.J.) is een de westelijke zijde van Park overheersend blokvormig, symmetrisch opgezet congregatieklooster met twee in de rooilijn uitspringende vleugels. Het is opgetrokken in Neo-Renaissancestijl met elementen van de Neo-Gotiek. Het klooster, dat bekend stond onder de naam H. Elisabethgesticht, werd in 1887 gebouwd met de fondsen uit de nalatenschap van de in 1884 gestorven mgr. J. Cuijten, de in Nuenen geboren president van de Sociëteit van J.M.J. In 1937 is het gebouw aan de noordoostelijke zijde uitgebreid met een niet binnen de bescherming vallend verpleegtehuis annex kraamkliniek. Ook de achterliggende kapel uit ca. 1955, tegenwoordig in gebruik als raadzaal, valt buiten de bescherming. Het klooster heeft als zodanig gefunctioneerd tot 1977, waarna het als sociaal-cultureel centrum in gebruik werd genomen. Het gebouw is rond 1997-1998 gerenoveerd.
Omschrijving
Het pand bestaat uit een tweelaags hoofdgebouw op rechthoekige plattegrond, voorzien van een plat dak met schilden, waarop lei in maasdekking ligt. Het silhouet wordt verlevendigd door een risalerende middenpartij met trapgevel en een viertal schoorstenen op de hoeken van het dak. Tegen beide zijden van het hoofdgebouw is, met de nokrichting haaks op de straat, een in de rooilijn uitspringende zijvleugel geplaatst. Deze eenlaags vleugels hebben zadeldaken met verbeterde Hollandse pannen en zijn aan de straatzijde voorzien van een trapgevel.
De gevel van het hoofdgebouw is opgetrokken in baksteen, heeft een hardstenen plint, wordt afgesloten door een gemetselde keperbooglijst en bestaat uit zeven vensterassen. Op de centrale middenrisaliet met de ingangspartij na, zijn op begane grond en etage in alle assen van hardstenen dorpels voorziene, zesruits openslaande vensters onder segmentboog geplaatst. Bij de vensterbogen is het metselwerk gesierd met zandstenen blokjes en (in de middenrisaliet) banden.
In de middenrisaliet is op de begane grond een via twee hardstenen treden bereikbare (omstreeks 1960 vernieuwde) vleugelpaneeldeur onder rondboog aangebracht. In het boogveld is boven de hardstenen latei neo-gotisch maaswerk aangebracht (een zeslobbige rozet, geflankeerd door visblaasmotieven) dat gevuld is met glas-in-lood-panelen (met IHS-monogram en florale motieven). Naast de deur is een tweedelige hardstenen brievenbus ingemetseld met de tekst "Rector / Zusters". Boven de boog is een hardstenen plaat ingemetseld waarop de tekst "H. Elisabeth / Gesticht". De eerste verdieping van de risaliet wordt door een hardstenen waterlijst gescheiden van de onderste zone. De verdieping heeft een natuurstenen beeld van de H. Elisabeth met console en baldakijn, dat wordt geflankeerd door twee smalle hoge rondboogvensters. Beeld en vensters liggen binnen een omvattende rondboognis. In de topgevel, die wordt bekroond met een natuurstenen kruis, is een vierruits venster aangebracht.
De voorgevels van de zijvleugels hebben op de begane grond twee achtruits openslaande vensters onder segmentboog. Ter hoogte van de trapgevel is op de etage een tweetal vierruits vensters onder rondboog aangebracht, waarboven een zeslobbig rondvenster. De met natuurstenen platen afgedekte trapgevels worden bekroond door een smeedijzeren pinakel.
In het interieur is onder meer van belang de hal met geschilderd marmerwerk, tochtportaal met vleugelpaneeldeur en in Empire-stijl uitgevoerd halfrond bovenlicht. Op begane grond en etage voert een over de gehele breedte van het gebouw aangelegde gang naar de aangelegen kamers. Aan de zuidelijke zijde bevindt zich een trapportaal. De houten trap heeft eenvoudige houten balusters en een dito, kolomvormige hoofdbaluster. In het gehele pand bevinden zich zeer eenvoudige gestucte plafonds en paneeldeuren. Aan de noordelijke zijde heeft omstreeks 1960 een renovatie plaatsgevonden. Onder meer het daar gelegen trapportaal is vernieuwd.
De ondiepe voortuin met gazons en jonge aanplant is van de straat gescheiden door een gietijzeren pijlpuntenhek met twee poorten. Aan de zuidelijke zijde staat een bakstenen tuinmuur met gecementeerde plint en ezelsrug.
Waardering
Het klooster is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorische waarde als voorbeeld van een geestelijke ontwikkeling, namelijk de bloei van orden en congregaties in de late negentiende eeuw en is tevens van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van het congregatie klooster in Noord-Brabant. Het is architectuurhistorisch van belang vanwege de stijl en de ornamentiek en als voorbeeld van het eenvoudige herenhuisachtige congregatieklooster. Het heeft ensemblewaarden vanwege de samenhang met de overige bebouwing van het park.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The former CONVENT of the Sisters of the Society of Jesus, Mary and Joseph (J.M.J.) is a block-shaped, symmetrically arranged congregational convent on the western side of Park, with two wings projecting from the building line. It is built in Neo-Renaissance style with elements of Neo-Gothic. The convent, which was known by the name H. Elisabethgesticht, was built in 1887 with funds from the estate of Mgr. J. Cuijten, who died in 1884, the president of the Society of J.M.J. born in Nuenen. In 1937 the building was extended on the north-eastern side with a nursing home and maternity clinic that fall outside the protection. The adjoining chapel from circa 1955, currently in use as a council chamber, also falls outside the protection. The convent functioned as such until 1977, after which it was taken into use as a social-cultural centre. The building was renovated around 1997-1998.
Description
The building consists of a two-storey main building on a rectangular floor plan, provided with a flat roof with hipped ends, on which slate in Dutch bond lies. The silhouette is enlivened by a projecting central section with a stepped gable and four chimneys on the corners of the roof. Against both sides of the main building, with the ridge direction perpendicular to the street, a single-storey side wing projecting from the building line is placed. These single-storey wings have gabled roofs with improved Dutch tiles and are provided with a stepped gable on the street side.
The facade of the main building is built of brick, has a hard stone plinth, is finished with a bonded stretcher-bond arch string and consists of seven window bays. Except for the central middle projection with the entrance section, on the ground floor and upper floor in all bays hardstone sills are provided, six-paned casement windows are placed under a segmental arch. At the window arches the brickwork is decorated with sandstone blocks and (in the central projection) bands.
In the central projection on the ground floor a wing-panel door under a round arch, accessed via two hard stone steps, (renewed around 1960) is fitted. In the arch spandrel neo-Gothic tracery is placed above the hard stone lintel (a six-lobed rose, flanked by fish-bladder motifs) which is filled with leaded glass panels (with IHS monogram and floral motifs). Next to the door a two-part hard stone letter box is built in with the text "Rector / Sisters". Above the arch a hard stone plate is built in with the text "H. Elisabeth / Gesticht". The first floor of the projection is separated from the lower zone by a hard stone drip moulding. The floor has a natural stone image of H. Elisabeth with console and baldachin, which is flanked by two narrow tall round-arch windows. Image and windows lie within an encompassing round-arch niche. In the top gable, which is crowned with a natural stone cross, a four-pane window is fitted.
The front facades of the side wings have on the ground floor two four-pane casement windows under a segmental arch. At the level of the stepped gable on the upper floor two four-pane windows under a round arch are fitted, above which a six-lobed round window. The stepped gables covered with natural stone plates are crowned by a wrought-iron finial.
In the interior is notably important the hall with painted stonework, draught lobby with wing-panel door and a semicircular fanlight executed in Empire style. On the ground floor and upper floor a corridor running over the full width of the building leads to the adjoining rooms. On the southern side there is a stairwell. The wooden staircase has simple wooden balusters and a likewise column-shaped main baluster. Throughout the building there are very simple plastered ceilings and panel doors. On the northern side a renovation took place around 1960. Among other things the stairwell located there was renewed.
The shallow front garden with lawns and young planting is separated from the street by a cast-iron spear-point fence with two gates. On the southern side stands a brick garden wall with cemented plinth and coping.
Valuation
The convent is of general importance. It has cultural-historical value as an example of a spiritual development, namely the flourishing of religious orders and congregations in the late nineteenth century and is also of importance as an example of the typological development of the congregational convent in North Brabant. It is of architectural-historical importance because of the style and ornament and as an example of the simple manor-house-like congregational convent. It has ensemble values because of its coherence with the other buildings of the park.
Nearby in the register
- MuziekkioskWelzijn, kunst en cultuurunder 1 mi
- Woonhuisunder 1 mi
- """Hotel Schafrath"""Horecaunder 1 mi
- Kerk en kerkonderdeel, Park 53Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.