Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Mariënburgstraat 1
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1850 - 1875
- Address
- Mariënburgstraat 1, 6811 CS Arnhem
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.98236, 5.90774
- Monument number
- 516885
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1838 map "05. Arnhem (1838)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Groot HERENHUIS, gesitueerd op de zuidoostelijke hoek van het Jansplein en de Mariënburgstraat. Het pand sluit met het postkantoor (Jansplein 56, rijksmonument) het plein aan de zuidzijde af en heeft de voorgevel aan de Mariënburgstraat. Midden op het plein staat de Koepelkerk (Jansplein 60, eveneens rijksmonument).
Het pand, dat thans in gebruik is als restaurant "da Zilli" en bovenwoning, betreft waarschijnlijk een samenvoeging van twee of drie woonhuizen aan de pleinzijde en een woonhuis (voormalige pastorie) aan de Mariënburgstraat. In zijn huidige verschijningsvorm met gepleisterde gevels in eclectische stijl dateert het pand uit het derde kwart van de negentiende eeuw.
Omschrijving
Groot hoekpand van twee bouwlagen en zolderverdieping. De zolderverdieping heeft twee in elkaar grijpende daken: een zadeldak aan het Jansplein en een schilddak aan de Mariënburgstraat. De met gesmoorde betonpannen belegde daken zijn voorzien van enkele moderne dakramen, twee bakstenen schoorstenen aan de zijde van het Jansplein en een hoge dakkapel met zadeldakje aan de Mariënburgstraat. De dakkapel heeft een stolpraam onder blinde, geprofileerde rondboog en aan weerszijden houten in- en uitgezwenkte klauwstukken met voluten. De gepleisterde gevels hebben aan de onderzijde een tweedelige hardstenen plint en worden aan de bovenzijde afgesloten door een hoofdgestel met uitkragende kroonlijst.
De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL (aan de Mariënburgstraat) is vijf traveeën breed en heeft hoekpilasters. De pilasters hebben een hardstenen basement, zijn in de eerste bouwlaag geblokt gepleisterd met een eenvoudig lijstkapiteel, en in de tweede bouwlaag voorzien van een langgerekt spiegel en een lijstkapiteel met voluutconsole. Het afsluitende, gekorniste hoofdgestel heeft een geprofileerde, uitkragende kroonlijst op zes voluutconsoles, waartussen panelen met diamantkoppen en een bloktandlijst. De tweedelige, hardstenen plint heeft onder de vensters vier getoogde kelderlichten met smeedijzeren roosters. De ingangspartij in het midden bestaat uit: een dubbele paneeldeur met naald in de vorm van een rank zuiltje en twee rondboogvormig afgesloten ruiten met smeedijzeren roosters (monogram "SA" ?); een geprofileerd kalf en enkelruits bovenlicht; een pilasteromlijsting op hardstenen basementen en trede; Ionische kapitelen ter hoogte van het kalf; consoles met gestileerde plantmotieven en leeuwekop ter weerszijden van het bovenlicht; een afsluitend hoofdgestel met paneel, bloktandlijst en geprofileerde kroonlijst. Aan weerszijden van de ingang bevinden zich twee enkelruits schuifvensters met bovenlicht en weldorpel. De hardstenen lekdorpels zijn met elkaar verbonden tot een waterlijst. De vijf T-schuifvensters in de tweede bouwlaag hebben evenals de vensters in de eerste bouwlaag een geprofileerde, gepleisterde omlijsting met kuif (palmet en ranken). Het venster boven de ingang heeft bovendien aan weerszijden van de omlijsting een putti. De LINKER ZIJGEVEL (aan het Jansplein) is zeven traveeën breed. De verdiepingshoogte en de gevelindeling van de rechter vijf traveeën correspondeert met de gevel aan de Mariënburgstraat (Jansplein 55). Dit gedeelte van de gevel aan het Jansplein heeft een tweedelige, grijs geschilderde plint met afsluitende waterlijst ter hoogte van de lekdorpels; een geblokt gepleisterde eerste en tweede bouwlaag gescheiden door een cordonlijst; een eenvoudig, afsluitend hoofdgestel met geprofileerde kroonlijst. De hoge vensters in de eerste bouwlaag (twee achtruits schuifvensters, één enkelruits schuifvenster en twee blind vensters) hebben een geprofileerde omlijsting met ingezwenkte hoeken en sluitsteen. De tweede bouwlaag bezit drie zesruits schuifvensters, één T-schuifvenster met tweedelig bovenlicht en één blind venster met geprofileerde, rechte omlijsting met sluitsteen. Het linker gedeelte van deze gevel met een omvang van twee traveeën is even hoog maar telt drie bouwlagen en heeft een gladde pleisterlaag (Jansplein 55a). De eerste bouwlaag heeft een grijs geschilderde plint, een deur rechts en lage brede dubbele deur links. De dubbele deur is voorzien van een geblokt gepleisterde omlijsting met hanekam. De tweede bouwlaag wordt gemarkeerd door een waterlijst in het verlengde van de lekdorpels van twee zesruits schuifvensters. Deze vensters hebben eveneens een geblokt gepleisterde omlijsting met hanekam. De derde bouwlaag heeft twee zesruits vensters. De rolluikkasten van deze vensters doorbreken het afsluitende hoofdgestel van de gevel. Het INTERIEUR bezit enkele originele elementen, zoals een tochtportaal en gang met wit marmeren lambrizering, twee marmeren schouwen in het vertrek links van de gang, één houten schouw met afbeelding van een pelikaan en gestuct middenrozet (geprofileerde lijsten met parelrand en lauwerbundel, gestileerde bloem- en bladmotieven, ranken en lauwerkransen en vier medaillons met profielhoofd) in het vertrek rechts van de gang, een kelder met tongewelf evenwijdig aan de voorgevel.
Waardering
Voormalig HERENHUIS, thans restaurant met bovenwoning, uit het derde kwart van de eeuw.
- Van architectuurhistorische waarde als goed voorbeeld in exterieur van een aanzienlijk woonhuis in eclectische stijl, dat opvalt door hoogwaardige esthetische kwaliteiten, zoals bijzondere detaillering in de vormgeving van het pleisterwerk. Tevens bevat het pand enkele bijzondere interieurelementen, zoals een kelder met tongewelf, rijke stucplafonds en schouwen.
- Van stedebouwkundige waarde als onderdeel van het historisch gegroeide, kleinschalige stedelijke gebied in de omgeving van het Jansplein. Het pand speelt een beeldbepalende rol in de zuidelijke pleinwand vanwege de situering op een belangrijke straathoek recht tegenover de Koepelkerk, èn vanwege de ligging in de zichtas van de aanpalende Jansplaats (mogelijk door de terugwijkende rooilijn van het postkantoor). Het pand heeft ensemblewaarde in relatie met het postkantoor op de andere straathoek en de kerk op het plein (beide rijksmonument).
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Large TOWN HOUSE, situated on the south-eastern corner of the Jansplein and the Mariënburgstraat. The building closes off the square on the south side together with the post office (Jansplein 56, national monument) and has its front facade facing the Mariënburgstraat. In the middle of the square stands the Koepelkerk (Jansplein 60, also a national monument).
The building, currently in use as a restaurant "da Zilli" and flat above, is probably a merger of two or three townhouses on the square side and a townhouse (former presbytery) on the Mariënburgstraat. In its present form with rendered facades in eclectic style, the building dates from the third quarter of the nineteenth century.
Description
Large corner building of two storeys and attic storey. The attic storey has two interlocking roofs: a gabled roof facing the Jansplein and a hipped roof facing the Mariënburgstraat. The roofs, covered with dampened concrete tiles, are provided with a few modern roof lights, two brick chimneys on the Jansplein side and a tall dormer with a small gabled roof on the Mariënburgstraat. The dormer has a stub frame beneath a blind, profiled round arch and on either side wooden inswung claw pieces with volutes. The rendered facades have a two-part hard stone plinth at the bottom and are finished at the top with a main cornice with projecting cornice.
The symmetrically arranged FRONT FACADE (facing the Mariënburgstraat) is five bays wide and has corner pilasters. The pilasters have a hard stone basement, are in the first storey rusticated and rendered with a simple list capital, and in the second storey provided with an elongated panel and a list capital with volute console. The closing, corniced main cornice has a profiled, projecting cornice on six volute consoles, between which are panels with diamond heads and a toothed fillet. The two-part hard stone plinth has beneath the windows four arched cellar lights with wrought-iron grilles. The entrance arrangement in the middle consists of: a double panel door with needle in the form of a rank small column and two round-arch-shaped closed panes with wrought-iron grilles (monogram "SA" ?); a profiled jamb and single-pane fanlight; a pilaster frame on hard stone basements and step; Ionic capitals at the level of the jamb; consoles with stylised plant motifs and lion's head on either side of the fanlight; a closing main cornice with panel, toothed fillet and profiled cornice. On either side of the entrance are two single-pane sash windows with fanlight and well threshold. The hard stone drip mouldings are connected to form a drip moulding. The five T-sash windows in the second storey have, like the windows in the first storey, a profiled, rendered frame with hood (palmette and scrolls). The window above the entrance has, moreover, on either side of the frame a putto. The LEFT SIDE FACADE (facing the Jansplein) is seven bays wide. The storey height and facade division of the right five bays corresponds with the facade facing the Mariënburgstraat (Jansplein 55). This part of the facade facing the Jansplein has a two-part, grey-painted plinth with finishing drip moulding at the level of the drip mouldings; a rusticated first and second storey separated by a beltcourse; a simple, finishing main cornice with profiled cornice. The tall windows in the first storey (two four-pane sash windows, one single-pane sash window and two blind windows) have a profiled frame with inswung corners and keystone. The second storey has three six-pane sash windows, one T-sash window with two-part fanlight and one blind window with profiled, straight frame with keystone. The left part of this facade with an area of two bays is equally tall but has three storeys and features a smooth render coat (Jansplein 55a). The first storey has a grey-painted plinth, a door on the right and a low wide double door on the left. The double door is provided with a rusticated rendered frame with cock's comb. The second storey is marked by a drip moulding in the extension of the drip mouldings of two six-pane sash windows. These windows likewise have a rusticated rendered frame with cock's comb. The third storey has two six-pane windows. The roller blind boxes of these windows break through the finishing main cornice of the facade. The INTERIOR possesses some original elements, such as a draught vestibule and corridor with white marble wainscoting, two marble fireplaces in the room to the left of the corridor, one wooden fireplace with depiction of a pelican and stuccoed centre rosette (profiled lists with pearl edge and laurel bundle, stylised flower and leaf motifs, scrolls and laurel wreaths and four medallions with profile head) in the room to the right of the corridor, a cellar with barrel vault parallel to the front facade.
Valuation
Former TOWN HOUSE, now restaurant with flat above, from the third quarter of the century.
- Of architectural-historical value as a good example in exterior of a substantial townhouse in eclectic style, which stands out for high aesthetic qualities, such as special detailing in the design of the render work. Furthermore, the building contains some special interior elements, such as a cellar with barrel vault, rich stucco ceilings and fireplaces.
- Of urban planning value as part of the historically developed, small-scale urban area in the surroundings of the Jansplein. The building plays an image-determining role in the southern square wall due to its location on an important street corner directly opposite the Koepelkerk, and due to its position in the line of sight of the adjacent Jansplaats (possibly due to the receding building line of the post office). The building has ensemble value in relation to the post office on the other street corner and the church on the square (both national monuments).
Nearby in the register
- Overheidsgebouw, Jansplein 56Overheidsgebouwunder 1 mi
- Woonhuis, Mariënburgstraat 12 AWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Jansplein 51Woonhuisunder 1 mi
- KoepelkerkKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.