Rijksmonumentenregister · Netherlands
De Ster
Etten-Leur, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Zeepziederij
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1913
- Address
- Geerkade 21, 4871 CK Etten-Leur
- Place
- Etten-Leur
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.58767, 4.65458
- Monument number
- 516665
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 24 Dordrecht, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
ZEEPZIEDERIJ uit 1913 gebouwd door M. Geesink: "Zeep- en Glycerinefabriek De Ster". Het bedrijf is gesticht in 1843 door de firma Pierre Leon Nolson, die aan de Korte Brugstraat in Leur start met zoutwinning en in 1853 met het zieden van zeep. Dit bedrijf wordt in 1856 overgenomen door D.G.F. Verwilghen en in 1858 door de firma P. Geesink en Comp. Al in 1920 stopte de productie hier van zeep en zout vanwege de grote concurrentie in het Twentse Boekelo. (Het winnen van zout was in Leur een bezigheid die stamt uit de 14de eeuw. Zeepzieden was een nieuwe industrie, die in zijn productieproces verwante handelingen e.d. kent als bij de winning van zout.) Na 1920 wordt hier o.a. de weegwerktuigenfabriek "De Ster" gevestigd. De fabriek ligt aan de havendijk in de kom van het dorp Leur. Aan de noordkant van de fabriek grenst aan de dijk een vijftal oudere fabrieksgebouwen c.q. pakhuizen, waaronder mogelijk een 17de-eeuws pakhuis. De west- of achterkant van het erf van de zeepziederij grenst aan een sloot van de West polder. De zeepziederij bestaat uit drie onderdelen. De werkplaats en opslagloods liggen met de oost- of kopgevels aan de Geerkade. Aansluitend aan de westkant van de werkplaats de ziederij. Tussen werkplaats en opslagloods een open terrein, dat aan de Geerkade afgesloten is met een poort. Op het erf van de ziederij stond aan de noord-westkant oorspronkelijk een fabrieksschoorsteen met ketelhuis.
Omschrijving.
De werkplaats op rechthoekige plattegrond heeft één bouwlaag onder zadeldak belegd met golfplaten. Een bekroonde tuitgevel grenst aan de Geerkade. De gevels van de werkplaats zijn voorzien van een pilastergeleding. De kopgevel is drie en de zijgevel zes traveeën breed. In de kopgevel een gemetseld oplopend fries met in de middelste travee een rondboog met in de boogtrommel in reliëf een achtpuntige ster waaronder de naam van de zeepziederij. Eveneens bevindt zich een ster in de boogtrommel boven de muuropeningen in de meest oostelijke travee van de zuidelijke zijgevel. De buitengevels zijn recent in 19.. (?) witgeschilderd. Een gedeelte van de roedenvensters is van gietijzer. In de noordgevel enkele vensters met een geometrische roedenverdeling. De dakconstructie heeft vijf geklonken ijzeren vakwerkspanten. De langwerpige opslagloods is éénlaags voorzien van plat dak. De zeepziederij heeft drie bouwlagen op een vierkante plattegrond onder plat dak. Ook hier zijn de gevels, die twee traveeën breed zijn, voorzien van lisenen. De muuropeningen zijn op de bovenste verdieping voorzien van rondvensters met geometrische roedenverdeling en op begane grond en verdieping door rondboogvensters met achtruits verdeling. Alle zijn van gietijzer. De zware houten vloeren van ziederij worden gedragen door ijzeren INP moer- en kinderbalken, in het midden ondersteund door ijzeren kolommen. De balken zijn in de buitenmuren verankerd door gietijzeren schotelankers. Het opgaande muurwerk van het gehele complex bestaat uit een blonde gele strengperssteen gemetseld in kruisverband met een accent in roodpaarse steen bij horizontale banden, basement en rond de muuropeningen.
Waardering.
De zeepziederij is van algemeen belang wegens de cultuurhistorische waarde als representant van de industriële ontwikkeling in Midden-Brabant in het bijzonder van de korte periode dat, in het verlengde van de zoutindustrie, de zeepindustrie werd beoefend. Het gebouw vertegenwoordigt een fase in de typologische ontwikkeling van het industriegebouw en is van architectonisch belang als voorbeeld van sobere fabrieksbouw rond 1910 en kenmerkt zich door het onderbrengen van de diverse functies in bouwvolumes met verschillende hoogten. Dit illustreert tevens het produktieproces. Het heeft ensemblewaarde vanwege de relatie met de laatmiddeleeuwse haven van Leur en is gaaf bewaard gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
SOAP FACTORY built in 1913 by M. Geesink: "Soap and Glycerine Factory The Star". The business was founded in 1843 by the firm Pierre Leon Nolson, which starts at the Korte Brugstraat in Leur with salt winning and in 1853 with soap boiling. This business is taken over in 1856 by D.G.F. Verwilghen and in 1858 by the firm P. Geesink and Comp. Already in 1920 soap and salt production stopped here due to heavy competition in Boekelo in Twente. (The winning of salt in Leur was an activity that dates back to the 14th century. Soap boiling was a new industry which in its production process knows related operations etc. similar to salt winning.) After 1920 amongst others the weighing instrument factory "The Star" was established here. The factory is located on the harbour dike in the centre of the village of Leur. On the north side of the factory, adjacent to the dike, are five older factory buildings or warehouses, possibly including a 17th-century warehouse. The west or rear side of the soap factory yard adjoins a ditch of the West polder. The soap factory consists of three components. The workshop and storage shed are positioned with their east or gable facades facing the Geerkade. Adjoining the west side of the workshop is the soap-boiling house. Between workshop and storage shed is an open area, which is closed off at the Geerkade with a gate. On the yard of the soap-boiling house originally stood a factory chimney with boiler house at the north-west side.
Description.
The workshop on rectangular plan has one storey under a gabled roof covered with corrugated sheets. A crowned spout gable adjoins the Geerkade. The facades of the workshop are provided with pilaster articulation. The gable facade is three and the side facade is six bays wide. In the gable facade a brick rising frieze with in the middle bay a round arch with in the arch voussoir in relief an eight-pointed star beneath which the name of the soap factory. A star is also found in the arch voussoir above the wall openings in the most easterly bay of the southern side facade. The outer facades were recently whitewashed in 19.. (?). Part of the glazing bar windows is of cast iron. In the north gable several windows with geometric glazing bars. The roof structure has five riveted iron latticed roof trusses. The oblong storage shed is single-storey with flat roof. The soap-boiling house has three storeys on a square plan under flat roof. Here too the facades, which are two bays wide, are provided with pilasters. The wall openings on the top floor are provided with round windows with geometric glazing bars and on ground floor and first floor with round arch windows with four-pane glazing bars. All are of cast iron. The heavy wooden floors of the soap-boiling house are supported by iron INP primary and secondary beams, in the middle supported by iron columns. The beams are anchored in the outer walls by cast iron bracket anchors. The masonry of the entire complex consists of blonde yellow extruded brick laid in cross-bond with an accent in reddish-purple brick at horizontal bands, basement and around wall openings.
Valuation.
The soap factory is of general importance because of its cultural-historical value as a representative of industrial development in Central Brabant in particular of the short period that, as an extension of the salt industry, soap production was practised. The building represents a phase in the typological development of the industrial building and is of architectural significance as an example of sober factory construction around 1910 and is characterised by the housing of the various functions in building volumes of different heights. This also illustrates the production process. It has ensemble value because of the relationship with the late-medieval harbour of Leur and has been preserved intact.
Nearby in the register
- Kerk, Lange Brugstraat 2Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Korte Brugstraat 10Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Lange Brugstraat 31Woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Korte Brugstraat 12Werk-woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.