Rijksmonumentenregister · Netherlands
Lorentzsluizen
Kornwerderzand, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Waterkering en -doorlaat
- Function
- Spuisluis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1931 - 1933
- Address
- A7 Kornwerderzand (Súdwest-Fryslân 21)
- Place
- Kornwerderzand
- Municipality
- Súdwest-Fryslân
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.07300, 5.32799
- Part of complex
- 516526
- Monument number
- 516527
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Stanford LibrariesUtrecht University Library
2 historical maps cover this location, the earliest the 1937 map "North west Europe 1:250,000" (Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
LORENTZSLUIZEN. De twee groepen van elk vijf UITWATERINGSSLUIZEN met bijbehorende GROTE en KLEINE SCHUTSLUIS zijn gebouwd in 1931-1933 in Functionalistische stijl naar ontwerp van ir. Dirk Roosenburg (vormgeving) in samenwerking met Bureau Zuiderzeewerken. Elk van de uitwateringssluizen is 12 meter breed en 4 meter diep en kan worden gesloten door middel van een stel vloeddeuren aan de IJsselmeerzijde - een buitenschuif, met daartussen een extra binnenschuif. De schuiven zijn uitgevoerd als wielschuiven, die naar twee zijden water kunnen keren. De vloeddeuren zijn ingericht als wachtdeuren die bij hoog water automatisch worden gesloten en bij laag water geopend. Als tijwachter dient een dranggewicht dat in de deur op en neer beweegt en dat met een ketting is opgehangen aan de bovenzijde van een koker. Over het ophangpunt is een metalen kap aangebracht. Alle vijftig stalen deuren van de Lorentzsluizen bestaan uit aan elkaar gelaste Larssen-profielen. Het laswerk is uitgevoerd door de Utrechtse Machinefabriek Frans Smulders. Het is één van de eerste keren dat geheel gelaste sluisdeuren zijn toegepast.
De sluiskokers zijn volledig uitgevoerd in gewapend beton met gemetselde damwanden aan de monding. Als bodembescherming is een betonnen plaat aangebracht van 50 cm. dik die wordt afgesloten door een kofferdrempel die ca. 50 cm boven de bodemplaat uitsteekt en die wordt ingesloten door twee stalen damwanden.
De 24 kokerdelen hebben ieder een forse betonnen afdekplaat met daaronder in de oost- en westzijde van iedere koker 6 vierkante ruitjes. Hieronder een uitstekende lijst die aan de IJsselmeer-zijde verticaal omlaag loopt met daartussen een deur. De andere zijde is getrapt uitgevoerd met cannelures. Aan de onderzijde is nog eens een lijst aangebracht met daaronder een soort basement.
Het, vanuit Friesland en vanaf de Afsluitdijk gezien, eerste kokerdeel draagt in metalen letters het opschrift: 'Lorentzsluizen'. Aan landzijde bevindt zich hier een bronzen gedenkplaat ter herinnering aan de Zuiderzeewerken. (Ook de eerste koker van de tweede groep sluizen (de westelijke) draagt het opschrift 'Lorentzsluizen').
Bij de twee groepen is ter hoogte van de derde koker een controlepost gebouwd. Deze langgerekte gebouwtjes van elk twee bouwlagen hebben in de lengterichting, op elke laag en aan beide zijden, over de volle lengte een pui. De kopse zijden hebben ieder een deur en een vierkant venster op de verdieping.
Waardering
De LORENTZSLUIZEN te Kornwerderzand, bestaande uit twee groepen van vijf UITWATERINGSSLUIZEN, een KLEINE en een GROTE SCHUTSLUIS zijn van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als bijzondere uitdrukking van een technische en typologische ontwikkeling;
- vanwege de innovatieve waarde;
- vanwege het belang voor de geschiedenis van de waterbouwkundige techniek;
- vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteit van het ontwerp;
- vanwege de betekenis voor het oeuvre van de ontwerper ir. D. Roosenburg;
- als essentieel onderdeel van een groter geheel dat cultuurhistorisch en architectuurhistorisch van internationaal belang is;
- vanwege de bijzondere betekenis verbonden met de afsluiting van de Zuiderzee en de ontwikkeling van het IJsselmeer-gebied en omgeving;
- vanwege de bouwtechnische typologische en functionele zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
LORENTZ LOCKS. The two groups of five DRAINAGE LOCKS each with associated LARGE and SMALL LOCK CHAMBER have been built in 1931-1933 in Functionalist style according to the design of ir. Dirk Roosenburg (design) in collaboration with the Zuiderzee Works Bureau. Each of the drainage locks is 12 meters wide and 4 meters deep and can be closed by means of a set of flood gates on the IJsselmeer side - an outer gate, with an additional inner gate between them. The gates are executed as wheel gates that can retain water in two directions. The flood gates are arranged as tide gates that are automatically closed at high water and opened at low water. A suspended weight serves as tide keeper, moving up and down in the gate and suspended by a chain from the top of a tube. A metal cover has been fitted over the suspension point. All fifty steel gates of the Lorentz Locks consist of Larssen profiles welded together. The welding work was carried out by the Utrecht Machine Factory Frans Smulders. It is one of the first times that completely welded lock gates have been employed.
The lock chambers are entirely constructed in reinforced concrete with bricked sheet pile walls at the mouth. As bottom protection a concrete plate of 50 cm thick has been fitted which is closed by a sill gate that projects approximately 50 cm above the bottom plate and is enclosed by two steel sheet piles.
The 24 chamber sections each have a substantial concrete cover plate with underneath on the east and west side of each chamber 6 square panes. Below this a projecting moulding that runs vertically downwards on the IJsselmeer side with a door between them. The other side is executed in steps with fluting. On the underside another moulding has been fitted with a sort of basement below it.
The first chamber section, viewed from Friesland and from the Afsluitdijk, bears the inscription in metal letters: 'Lorentzsluizen'. On the land side there is a bronze memorial plaque here in remembrance of the Zuiderzee Works. (The first chamber of the second group of locks (the western one) also bears the inscription 'Lorentzsluizen').
At the two groups a control post has been built at the height of the third chamber. These elongated little buildings each of two storeys have along their length, on each storey and on both sides, a full-length glass facade. The end sides each have a door and a square window on the upper storey.
Valuation
The LORENTZ LOCKS at Kornwerderzand, consisting of two groups of five DRAINAGE LOCKS, one SMALL and one LARGE LOCK CHAMBER are of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- as a particular expression of a technical and typological development;
- because of the innovative value;
- because of the importance for the history of hydraulic engineering technique;
- because of the high aesthetic quality of the design;
- because of the significance for the oeuvre of the designer ir. D. Roosenburg;
- as an essential component of a larger whole that is of international cultural-historical and architectural-historical importance;
- because of the special significance linked to the closure of the Zuiderzee and the development of the IJsselmeer area and surroundings;
- because of the building-technical typological and functional rarity.
Nearby in the register
- Kazemat XIKazematunder 1 mi
- Kazemat XVIIKazematunder 1 mi
- Kazemat XKazematunder 1 mi
- Kazemat XVKazematunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.