Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Tuinstraat 16
Makkum, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1909
- Address
- Tuinstraat 16, 8754 CW Makkum (Súdwest-Fryslân 21)
- Place
- Makkum
- Municipality
- Súdwest-Fryslân
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.05660, 5.40376
- Part of complex
- 516523
- Monument number
- 516524
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1892 map "Ontwerp tot afsluiting der Zuiderzee over Wieringen met gedeeltelijke indijking binnen die afsluiting" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
De DOOPSGEZINDE KERK met HEKWERK is gebouwd in 1909 in een sobere Um-1800 stijl naar ontwerp van H. H. Kramer. Zij vormt een geheel met de aangrenzende kosterswoning. Aan de zijde van de Bleekstraat heeft de kerk links een uitspringende 'toren' met daarnaast een topgevel met entree in een portiek, onder een plat dak met borstwering; bolpiron op de hoek; toegang onder segmentboog en flank met halve boog. De 'toren', die het trappenhuis huisvest, heeft een hoog dubbel venster met daaronder een liggend ovaal venster. De topgevel heeft boven het portaal een dubbel venster onder een segmentboog met daarboven een liggend ovaal venster. Tussen de topgevel van de kerk en die van de aangrenzende kosterij, een geveldeel met op de verdieping een dubbel venster en op de begane grond een dubbel venster met bovenlicht. Bij de tuingevel maakt de 'toren' onderdeel uit van het gevelvlak. De gevel bevat vier hoge vensters onder een segmentboog, geflankeerd door twee, hoog in het gevelvlak gelegen lage vensters onder een segmentboog. De hoek tussen tuingevel en achtergevel is gedeeltelijk afgeschuind met een gemetseld pendentief. De achtergevel, die samen met de kosterij één gevelvlak vormt, bevat drie dubbele vensters, één op de verdieping en twee op de begane grond.
Het INTERIEUR wordt gekenmerkt door een hoge mate van gaafheid. Het gestucte plafond vormt een tongewelf; de blokkelen en een gedeelte van de kreupele stijlen zijn in het zicht gelaten. De blokkelen zijn verbonden door middel van trekstangen die middels een andere trekstang weer in verbinding staan met een gestucte cirkel in het plafond. Aan diverse trekstang-constructies zijn koperen kroonluchters opgehangen. Langs de wanden is een houten lambrizering aangebracht. Boven de houten preekstoel bevindt zich het een-klaviers mechanisch orgel, gebouwd in 1890 door fa L. van Dam en Zn. te Leeuwarden, met gebruikmaking van enig pijpwerk uit het voorgaande orgel van A. van Gruizen uit 1839. Het orgel met classicistisch front wordt geflankeerd door twee lager gelegen balkons die via een trap te bereiken zijn.
Het orgel is alleen te bereiken vanuit de kosterij. Het orgelkoor en de balkons worden gedragen door houten pilasters. In de kerk met planken vloer zijn geen kerkbanken, met uitzondering van afgeschermde banken langs de zijwanden. Boven het ingangs-portaal is een balkon met houten balustrade en houten kerkbanken. Een segmentnis bij het venster in de voorgevel. Het portaal dat middels twee deuren met de kerkruimte verbonden is, heeft een tegelvloer en lambrizering. Alle vensters in de kerk zijn voorzien van glas-in-lood. Voor de kerk en de kosterij staat de omheining in de vorm van een ijzeren HEKWERK met spijlen met speerpunten. De ingang wordt gevormd door twee gemetselde pijlers met twee licht gebogen vleugels.
Waardering
De Doopsgezinde Kerk te Makkum is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als essentieel onderdeel van een groter geheel dat van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang is
- voor het oeuvre van de architect
- vanwege de architectonische gaafheid van het ex- en interieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
The MENNONITE CHURCH with RAILING was built in 1909 in a sober late-18th-century style designed by H. H. Kramer. It forms a unit with the adjoining sexton's house. On the Bleekstraat side, the church has on the left a projecting 'tower' with beside it a stepped gable with entrance in a portico, beneath a flat roof with coping; ball finial on the corner; access under a segmental arch and flank with half arch. The 'tower', which houses the stairwell, has a tall double window with below it a horizontal oval window. The stepped gable has above the portal a double window under a segmental arch with above it a horizontal oval window. Between the stepped gable of the church and that of the adjoining sexton's house, a facade section with on the first floor a double window and on the ground floor a double window with fanlight. At the garden facade the 'tower' forms part of the facade plane. The facade contains four tall windows under a segmental arch, flanked by two, set high in the facade plane, low windows under a segmental arch. The corner between garden facade and rear facade is partly bevelled with a moulded pendentive. The rear facade, which together with the sexton's house forms one facade plane, contains three double windows, one on the first floor and two on the ground floor.
The INTERIOR is characterised by a high degree of integrity. The stuccoed ceiling forms a barrel vault; the corbels and a part of the wall-posts are left exposed. The corbels are connected by means of tie rods which by another tie rod are again connected with a stuccoed circle in the ceiling. Copper chandeliers are hung from various tie-rod constructions. Along the walls wooden wainscoting has been applied. Above the wooden pulpit is the single-manual mechanical organ, built in 1890 by L. van Dam and Sons in Leeuwarden, making use of some pipework from the previous organ by A. van Gruizen from 1839. The organ with classicist front is flanked by two lower galleries accessible by stairs.
The organ is only accessible from the sexton's house. The organ gallery and the galleries are supported by wooden pilasters. In the church with plank floor there are no church pews, with the exception of enclosed pews along the side walls. Above the entrance portal is a gallery with wooden balustrade and wooden church pews. A segmental niche at the window in the front facade. The portal which is connected to the church space by means of two doors, has a tiled floor and wainscoting. All windows in the church are provided with stained glass. In front of the church and the sexton's house stands the enclosure in the form of an iron RAILING with spear-pointed spires. The entrance is formed by two moulded pillars with two slightly curved wings.
Valuation
The Mennonite Church in Makkum is of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- as an essential component of a larger whole that is of general cultural-historical and architectural-historical importance
- for the oeuvre of the architect
- on account of the architectural integrity of the exterior and interior.
Nearby in the register
- Kosterswoning, Tuinstraat 16Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Woonhuis, Bleekstraat 38Woonhuisunder 1 mi
- Sociale zorg, liefdadigheid, Bleekstraat 36 ASociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
- Woonhuis, Kerkstraat 20Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.