TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Werk-woonhuis, Voorstreek 34

Leeuwarden, Fryslân, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Werk-woonhuis
Category
onroerend gebouwd
Built
1868
Address
Voorstreek 34, Locatie: Binnenstad, 8911 JR Leeuwarden (and others)
Place
Leeuwarden
Province
Fryslân
Country
Netherlands
Coordinates
53.20281, 5.80016
Monument number
516479

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

4 historical maps cover this location, the earliest the 1863 map "Niederlande und Belgien." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

BOEKWINKEL MET BOVENHUIS en achterbouw in 1868 naar ontwerp van architect Herman Rudolf Stoett gebouwd in Electische stijl op de hoek van de Koningsstraat met een voor Leeuwarden kenmerkende afgeronde hoek. Het pand is als boekhandel met bovenhuis in gebruik gebleven.

In de tweede helft van de negentiende eeuw nam het verkeer per as in de binnenstad dusdanig toe dat vooral bij smalle straten een goed zicht op kruispunten door bouwkundige ingrepen bevorderd moest worden. Elders is dit doel veelal bereikt door bij verbouwingen voor te schrijven dat de hoeken afgesnoten moesten worden. De gemeente Leeuwarden trachtte bij dergelijke hoekpanden, veelal winkelhuizen, zo veel mogelijk grond te verkrijgen of de verbouwing anderszins te subsidiëren om door het afronden van de scherpe hoeken het zicht te verbeteren en de passage te vergemakkelijken. In Leeuwarden zijn nog steeds veel van die kenmerkende afgeronde hoeken te vinden, zoals deze op de hoek van niet zeer brede Voorstreek-kade en de smalle Koningsstraat, de oudst gedocumenteerde afgeronde hoek van Leeuwarden.

Omschrijving

EXTERIEUR: Winkelhuis op een nagenoeg vierkante grondslag van drie volledige bouwlagen en een afgeknotte schildkap met aan de Koningsstraat-zijde een achtervleugel van twee lagen met aan kap. Het hoofdelement op de hoek is aan weerszijden van de afgeronde hoek drie traveeën breed en diep en symmetrisch van opbouw en uitdossing. Hardstenen borstwering afgedekt met een geprofileerde onderdorpelband. De begane grond geheel gepleisterd, rond de ingang en op de hoekpenanten geblokt, de etalagevensters omlijst en daarboven in verdiepte vakken in reliëf aan beide zijden het opschrift: Boekhandel o van o A. Meijer, waarbij de o staat voor reliëfcikels. De penanten aan weerszijden van de ingang en op de zijhoeken lopen als pilasters met verdiepte vakken over de twee verdiepingen door die tegen de kroonlijst en onder de goot beëindigd worden door gepaarde acanthusconsoles. Tussen de tweede en derde laag een geprofileerde onderdorpelband; de gevel wordt afgesloten door een kroonlijst met een tandlijst op de overgang naar de geprofileerde goot. De grote, segmentvormig gesloten T-vensters zijn in pleister omlijst. Het metselwerk, nog zichtbaar tussen al het gepleisterde lijstwerk, is van bruine baksteen. De ingangspartij is niet geheel origineel meer. Het afgeronde bovenlicht is er nog, maar de deur is vernieuwd en staat thans enigszins verdiept in de hoek. Boven de deur een kwartrond balkon met balusterhek en rustend op consoles, waarachter openslaande, afgeronde deuren. Het afgeknotte schilddak is belegd met blauw geglazuurde golfpannen.

De hoogst eenvoudige achterbouw van ondergeschikt belang. Twee lagen en kap hoog en op de eerste laag vijf en op de tweede vier lagen breed. Beneden is omstreeks 1975 de derde travee, oorspronkelijk deur, dichtgezet en is de vijfde travee, oorspronkelijk venster, tot deur met trapstoep geopend. Boven was de eerste travee oorspronkelijk al als nis dichtgezet. Alle gevelopeningen zijn rechtgesloten. De gevel van bruin baksteenmateriaal bezit geen versieringen in pleister en wordt afgesloten door een vlakke kroonlijst en een geprofileerde goot. Op het voorschild van de schildkap een kapel met hijsbalk en verder een hoge, uitgemetselde schoorsteen.

INTERIEUR: De winkel is diverse malen verbouwd en bevat geen oorspronkelijke onderdelen meer; het souterrain onder het achterhuis evenmin, op een koekoek na die de meidenkamers die daar zaten verlichtten. Het achterhuis met nieuwe trapopgang is geheel vernieuwd. Het hoofdvolume is qua indeling grotendeels in oorspronkelijke staat. Op de tweede laag heeft de ruime hoeksalon geen oorspronkelijke schouw meer, maar de gestucte bekroning van de mantel is nog aanwezig. De wandkasten met behangdeuren zijn nissen geworden. Aan weerszijden van hoge suitedeuren staan twee brede paneeldeuren, waarvan een aan één zijde vlak betimmerd. De salon heeft een rijk, oorspronkelijk stucplafond met dubbele rand; de buitenrand met wafelmotief met decoratieve toefjes, de binnenrand geprofileerd met hoekornamenten en met een flink middenornament met bloementuiltjes en -guirlandes. Oorspronkelijke vensteromlijsingen en op de afgeronde hoek openslaande deuren met gebogen glaspanelen naar het balkon. De kleinere achterkamer bezit de oorspronkelijke paneeldeuren en eenvoudig gestuct plafond met klein middenornament en een schuine hoekschouw. De oorspronkelijke trap naar de derde laag wordt geflankeerd door een kleine ingebouwde kast met paneeldeur en heeft balusters. Op de derde laag zijn aan de Voorstreekzijde twee kamers samengetrokken en voorzien van zachtboardplafond. De ruime achterkamer heeft paneeldeuren, schouw met omlijsting en een iets beschadigd stucplafond met middenornament. Originele kapconstructie met op zolder een tontoilet en een afgetimmerde meidenkamer met restant bedstede en wandkast.

WAARDERING

Winkelpand van algemeen cultuurhistorisch, architectuurhistorisch en stedenbouwkundig belang vanwege

- de voor Leeuwarden kenmerkende afgeronde hoek als middel tot verbetering van het zicht en de passage voor het verkeer;

- de uitwendig nagenoeg gave Eclectische stijl;

- de inwendig grotendeels gave Eclectische woonsalon en andere originele interieuronderdelen in het interieur;

- de stedenbouwkundige ligging op een kruispunt van grachten en wegen met de kenmerkende hoekoplossing.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

BOOKSHOP WITH UPPER FLOOR and rear extension built in 1868 to the design of architect Herman Rudolf Stoett in Eclectic style on the corner of the Koningsstraat with a rounded corner characteristic of Leeuwarden. The building has remained in use as a bookshop with upper floor.

In the second half of the nineteenth century, traffic on axles in the city centre increased to such an extent that, especially in narrow streets, good visibility at intersections had to be promoted through architectural interventions. Elsewhere this objective was mostly achieved by stipulating during alterations that corners should be cut back. The municipality of Leeuwarden attempted with such corner buildings, often shops, to acquire as much land as possible or otherwise subsidise the alteration in order to improve visibility and facilitate passage by rounding off the sharp corners. In Leeuwarden many of those characteristic rounded corners are still to be found, such as this one on the corner of the not very wide Voorstreek-kade and the narrow Koningsstraat, the oldest documented rounded corner of Leeuwarden.

Description

EXTERIOR: Shop building on an approximately square ground plan of three full storeys and a hipped roof with a two-storey rear wing with roof on the Koningsstraat side. The main element on the corner is three bays wide and deep on either side of the rounded corner and symmetrical in composition and treatment. Hardstone parapet topped with a moulded drip moulding. The ground floor entirely rendered, blocked around the entrance and on the corner pilasters, the shop windows framed and above them in recessed panels in relief on both sides the inscription: Boekhandel o van o A. Meijer, where the o stands for relief circles. The pilasters on either side of the entrance and on the side corners run as pilasters with recessed panels over the two storeys, terminating against the cornice and below the gutter with paired acanthus consoles. Between the second and third storeys a moulded drip moulding; the facade is closed off by a cornice with a dentil moulding on the transition to the moulded gutter. The large, segmentally arched T-windows are framed in render. The masonry, still visible between all the rendered mouldings, is of brown brick. The entrance section is no longer entirely original. The rounded fanlight is still there, but the door has been renewed and now stands somewhat recessed in the corner. Above the door a quarter-round balcony with balustrade railing resting on consoles, behind which are glazed double doors with rounded edges. The hipped roof is covered with blue glazed barrel tiles.

The very simple rear extension of subordinate importance. Two storeys and roof high and on the first storey five and on the second storey four bays wide. Below around 1975 the third bay, originally a door, was closed and the fifth bay, originally a window, was opened as a door with steps. Above, the first bay was originally already closed as a niche. All facade openings are right-angled. The facade of brown brick material has no decorative renderings and is closed off by a flat cornice and a moulded gutter. On the front slope of the hipped roof a roof structure with hoisting beam and further a tall, mortared chimney.

INTERIOR: The shop has been altered several times and contains no original components anymore; the basement under the rear house likewise, except for a cuckoo clock that lit the maidservants' rooms which were located there. The rear house with new stair access is entirely renewed. The main volume is largely in its original state as regards layout. On the second storey the spacious corner salon no longer has its original fireplace, but the stuccoed crown of the mantel is still present. The wall cabinets with wallpapered doors have become niches. On either side of tall suite doors stand two broad panel doors, one of which on one side is flatly finished. The salon has a rich, original stucco ceiling with double border; the outer border with waffle motif with decorative tufts, the inner border moulded with corner ornaments and with a substantial central ornament with floral sprays and garlands. Original window surrounds and on the rounded corner glazed double doors with curved glass panes to the balcony. The smaller rear room possesses the original panel doors and simply stuccoed ceiling with small central ornament and a diagonal corner fireplace. The original stair to the third storey is flanked by a small built-in cabinet with panel door and has balusters. On the third storey on the Voorstreek side two rooms have been joined and provided with softboard ceilings. The spacious rear room has panel doors, fireplace with surround and a slightly damaged stucco ceiling with central ornament. Original roof truss structure with on the attic a toilet and a boarded-off maidservants' room with remnant bed alcove and wall cabinet.

VALUATION

Shop building of general cultural-historical, architectural-historical and urban planning importance on account of

- the rounded corner characteristic of Leeuwarden as a means of improving visibility and passage for traffic;

- the externally virtually intact Eclectic style;

- the internally largely intact Eclectic living salon and other original interior components in the interior;

- the urban planning location at a junction of canals and roads with the characteristic corner solution.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map