Rijksmonumentenregister · Netherlands
Tuinmanswoning(K), Perkswaltje 2
Leeuwarden, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Dienstwoning
- Function
- Tuinmanswoning(K)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1917
- Address
- Perkswaltje 2, Locatie: Binnenstad, 8911 EL Leeuwarden
- Place
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.20360, 5.79475
- Monument number
- 516471
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University Library
2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 3 Leeuwarden, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
TUINMANSWONING, in 1917 door W.C. de Groot ontworpen in de Neo- Hollandse Renaissancestijl voor het Sint-Anthonygasthuis.
Na de demping van de gracht van Nieuweburen, Schoenmakersperk, Perkswaltje, enz. in 1860/'63 is in de jaren 1862/'65 het nieuwe Sint-Anthonygasthuis gebouwd. In de volgende decennia kwamen onderkomens voor allerlei bijkomende functies een het Perkswaltje tot stand. Het huis van Mej. Coets op de hoek van de Wijde Gasthuissteeg werd in 1910 door het gasthuis aangekocht. Tot haar dood in 1917 kon een hier wonende weduwe nog blijven, maar daarna werd het gebouw gesloopt om plaats te maken voor een tuinmanswoning. Die kwam te staan voor de in 1913 naar ontwerp van W.C. de Groot gebouwde maar in 1974 gesloopte plantenkas aan de oostzijde van de Wijde Gasthuissteeg. De tuinen van de twee gasthuisgebouwen werden in die tijd onderhouden door een vaste tuinman, bijgestaan door twee knechten. De woning wordt sinds begin jaren tachtig niet meer door de tuinman bewoond, maar nog wel als woning gebruikt.
Omschrijving
EXTERIEUR: Pand op onregelmatige plattegrond van een bouwlaag met schildkap hoog. Muren grotendeels gemetseld van roodbruine baksteen; de hoge plinten van een bruingrauwe baksteen. Hoog in de muurdammen zijn sierankers aangebracht. De dakschilden zijn gedekt met blauw geglazuurde gegolfde Friese pannen. Aan de voorzijde bestaat de woning uit twee vleugels. De oostelijke vleugel staat in de rooilijn van twee raamvakken breed met een geveltop. Tussen de eerste bouwlaag en de geveltop is een fries verwerkt met een overhoeks geplaatste koppenlaag. De traptop, aan de zijkanten overkragend en rustend op natuurstenen consoles en met natuursteenplaten afgedekt, is bekroond door een pinakel op een console en met een kroonvormig ornament ter beëindiging.
De westelijke, enkele stenen teruggerooide dwarsvleugel is twee vakken breed en een raamvak diep. In de binnenhoek van de vleugels is de thans dichtgezette, maar aan de buitenzijde nog oorspronkelijke toegangspartij ondergebracht. Een horizontale, houten, geprofileerde overhuiving rust op gesneden houten zuiltjes op iets naar voren voortgezette muurpenanten aan weerszijden van gemetselde stoep. De ingangspartij bestaat uit een omlijste deur met kalf en consoles onder de luifel en daarboven een ovaal van glas-in-lood voorzien bovenlicht in een gepleisterd, iets verdiept veld, versierd met een bloemenguirlande. Daklijst op gesneden consoles. Op de begane grond rechtgesloten vensters met tussendorpel, beneden met luiken; bovenlicht met kleine roedenverdeling en korfbogige ontlastingsbogen en boogtrommels met mozaïek van in- en uitstekende koppen. In de geveltop bij kruisvenstertje eenzelfde aanpak. Op het dakschild een kapel met schildakje.
Aan de achterzijde zijn de vleugels niet te herkennen en is de woning geheel uitgebouwd, oorspronkelijk over tweederde van de breedte; in 1988 is het laatste gedeelte ingevuld met een nieuwe toegangspartij van stijl- en regelwerk aan de steegzijde.
INTERIEUR: Het eenvoudige interieur met onder meer omlijstingen en paneeldeuren is beneden deels en boven geheel in oorspronkelijke staat; de paneeldeuren voor de kleine kamertjes boven hebben bovenlichten. Op de begane grond zijn in 1988 twee voorkamers met elkaar verbonden, waardoor de hal met toegangspartij is vervallen.
WAARDERING
Voormalige tuinmanswoning van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch en stedenbouwkundig belang
- vanwege de bijzondere functie waardoor het als zelfstandige woning deel uitmaakt van de immuniteit van het dubbele gasthuis met bijgebouwen in het noordelijke deel van de binnenstad;
- vanwege de vooral uiwendig gave stijlzuiverheid in Neo-Hollandse Renaissancestijl;
- vanwege de stedenbouwkundige ligging als een van de gasthuiswoningen in de gesloten bebouwing tegenover de tuinen van het instituut.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
GARDENER'S DWELLING, designed in 1917 by W.C. de Groot in the Neo-Dutch Renaissance style for the Sint-Anthony hospital.
After the filling in of the canal of Nieuweburen, Schoenmakersperk, Perkswaltje, etc. in 1860/'63, the new Sint-Anthony hospital was built in the years 1862/'65. In the following decades, accommodations for various ancillary functions were created on the Perkswaltje. The house of Miss Coets on the corner of the Wijde Gasthuissteeg was purchased by the hospital in 1910. Until her death in 1917, a widow living there was able to remain, but after that the building was demolished to make room for a gardener's dwelling. This was erected in front of the plant greenhouse built in 1913 according to a design by W.C. de Groot but demolished in 1974 on the east side of the Wijde Gasthuissteeg. The gardens of the two hospital buildings were maintained at that time by a permanent gardener, assisted by two labourers. The dwelling has not been occupied by the gardener since the early eighties, but is still used as a dwelling.
Description
EXTERIOR: Building on irregular plan of one storey with high hipped roof. Walls largely built of reddish-brown brick; the high plinths of brownish-grey brick. High on the wall sections ornamental wall anchors have been applied. The roof slopes are covered with blue-glazed corrugated Frisian tiles. On the front facade the dwelling consists of two wings. The eastern wing stands in the building line of two window bays wide with a gable top. Between the first storey and the gable top a frieze is incorporated with a diagonal row of headers. The stepped gable, overhanging on the sides and resting on natural stone consoles and covered with natural stone slabs, is crowned by a pinnacle on a console and with a crown-shaped ornament as termination.
The western wing, set back a few bricks, is two bays wide and one window bay deep. In the inner corner of the wings the now blocked but on the outside still original entrance feature is located. A horizontal, wooden, moulded canopy rests on carved wooden small columns on slightly projecting wall piers on either side of a brick step. The entrance feature consists of a framed door with column and consoles beneath the canopy and above it an oval fanlight with glass-in-lead in a rendered, slightly recessed field, decorated with a flower garland. Drip moulding on carved consoles. On the ground floor flush-fitting windows with mullion, below with shutters; fanlight with small glazing bars and basket-arch relieving arches and arch drums with mosaic of projecting and recessed headers. In the gable top at a small cross window the same treatment. On the roof slope a chapel with hipped roof.
On the rear the wings are not distinguishable and the dwelling is entirely extended, originally over two-thirds of the width; in 1988 the last section was filled in with a new entrance feature of studs and rails on the alley side.
INTERIOR: The simple interior with amongst others mouldings and panelled doors is partially on the ground floor and wholly on the upper floor in original condition; the panelled doors for the small rooms above have fanlights. On the ground floor in 1988 two front rooms were connected with each other, as a result of which the hall with entrance feature was lost.
VALUATION
Former gardener's dwelling of general cultural historical and architectural historical and urban planning importance
- by virtue of the exceptional function whereby it as an independent dwelling forms part of the immunity of the double hospital with outbuildings in the northern part of the inner city;
- by virtue of the especially externally well-preserved stylistic purity in Neo-Dutch Renaissance style;
- by virtue of the urban planning location as one of the hospital dwellings in the closed building development opposite the gardens of the institution.
Nearby in the register
- Fundatiewoning, Perkswaltje 4Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Grote Kerkstraat 43Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Grote Kerkstraat 47Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Grote Kerkstraat 41Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.