Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kantoorgebouw, Eewal 55
Leeuwarden, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Handel en kantoor
- Function
- Kantoorgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1911
- Address
- Eewal 55, Locatie: Binnenstad, 8911 GR Leeuwarden
- Place
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.20294, 5.79756
- Monument number
- 516448
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University Library
2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 3 Leeuwarden, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
BEDRIJFSGEBOUW MET BOVENWONING, in 1911 door architect Hero Feddema in kleurrijke Vernieuwingsstijl ontworpen, oorspronkelijk als particulier telefoonkantoor.
Voor de bouw van het telefoonkantoor stonden hier twee panden. Bij de bouw van het kantoor zijn delen van de westelijke zijmuur en van de achtermuur hergebruikt. In oktober 1895 vestigde een particuliere telefoonmaatschappij, de firma Ribbing en Bork, zich in Leeuwarden. Het bureau werd ondergebracht op de zolder van de hoofdwacht aan het Hofplein. In 1911 vestigde de firma haar Bell-telefoonkantoor in het nieuwe pand aan de Eewal. Spoedig werd deze door het Rijk genaast en ondergebracht in het in 1904 gebouwde PTT-kantoor aan de Tweebaksmarkt. Het pand aan de Eewal kreeg een andere bestemming; sinds 1939 is er een drukkerij gevestigd.
Omschrijving
EXTERIEUR: Bedrijfspand op de hoek van Eewal en Huygensstraat, dat duidelijk front maakt naar de Eewal, maar tevens een rijk verzorgde zijgevel bezit. Gebouwd op een iets wigvormige plattegrond en gedekt door schilddaken. De gevels zijn boven een plint van hardsteen gemetseld van een oranje-oker verblendsteen, verlevendigd met banden van steeds drie lagen groen geglazuurde baksteen ter hoogte van onder-, tussen- en bovendorpels, materiaal dat tevens bij de vensterontlastingen is aangewend. Op de begane grond staan in de voorgevel v.l.n.r. de (vernieuwde) deurpartij met (oorspronkelijk) bovenlicht en drie grote drielichtsvensters met verspringende tussendorpels, alle ontlast met segmentbogen en voorzien van geprofileerde, hardstenen onderdorpels. De borstwering tussen de bouwlagen is van een breed opschriftvak van cementpleister voorzien met thans: Drukkerij "Eendracht". Op de verdieping staan vijf kruisvensters in de voorgevel: aan de zijkanten brede met bovenlichten in drieën en in de middenpartij drie smallere; alle met geprofileerde, hardstenen onderdorpels en gedekt door kunststenen lateien en grote waaiervormige hanenkammen. Vanaf de tussendorpels springt een reeks consoles voor de middenpartij in twee bewegingen uit; de gevelbeëindiging van de vleugels wordt gevormd door een rondboogfries van betonpleister en geprofileerde goten met gootklossen. De middenpartij is uitgebouwd tot een derde bouwlaag met een zelfstandig schilddak; de twee kapellen met lessenaardak zijn in november 1968 verwijderd. De middenpartij bevat drie staande schuifvensters onder een ijzeren I-balk en gedekt door een koppenlaag en wordt bekroond door een tandlijstje met gootklosimitatie. De dakschilden zijn gedekt met rode, platte, Friese pannen en op de hoeken bekroond door zinken pirons; op de voorschilden van de vleugels voorzien van kapellen met lessenaarsdakjes. De oostelijke zijgevel heeft eenzelfde verzorging als het front en is vier venstervakken (hoofdvolume) breed met eenzelfde venstergeleding als die van de voorgevel en een iets terugspringende achterbouw met plat dak van één travee breed met beneden een deur met bovenlicht en een smal venster, alles met kleine roeden en boven een breed drielichtvenster.
INTERIEUR: Zowel het bedrijfsgedeelte als de bovenwoning is diverse malen verbouwd, waardoor de inwendige samenhang ontbreekt. Beneden zijn hal en gang gedeeltelijk in oorspronkelijke staat, onder meer de granitovloeren van lichte middenvelden en donkere randen, twee paneeldeuren met ramen, decoratief geëtst, waarvan een met `verboden toegang' en gesigneerd `L.Johs v.d. Meulen Leeuwarden' (op zolder los nog twee glaspanelen uit de deuren van de telefooncellen met `spreekcel 1' en `spreekcel 2'); in de gang de kastenwand met paneeldeuren; in het trappenhuis in de hoek fontein/toiletruimten achter diagonaal geplaatste paneelwand en steektrap met een kwart met balusters en decoratief gesneden trappaal. Zowel beneden als boven, voor zover niet ingebouwd, ijzeren kolommen. Beneden in de bedrijfsruimte systeemplafond waarachter balkenplafond op decoratief gesneden consoles. Achter de ramen binnenblinden met decoratief glas, ongeveer de helft vervangen, in omlijstingen.
WAARDERING
Bedrijfsgebouw met bovenwoning van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- vanwege de zeldzame, rijk gedecoreerde uitwendige stijlzuiverheid in Vernieuwingsstijl;
- vanwege de belangrijke plaats die het pand inneemt in het oeuvre van de architect;
- het opmerkelijk kleurige materiaalgebruik;
- onderdelen in het interieur die aan de oorspronkelijke functie van telefoonkantoor herinneren;
- de ligging aan een monumentale straat, waarin dit pand een van de jongste verrijkingen vormt.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
BUSINESS BUILDING WITH UPPER DWELLING, designed in 1911 by architect Hero Feddema in colourful Vernieuwingsstijl, originally as a private telephone exchange.
Before the construction of the telephone exchange, there were two properties here. During the construction of the exchange, parts of the western side wall and the rear wall were reused. In October 1895, a private telephone company, the firm Ribbing and Bork, established itself in Leeuwarden. The office was accommodated on the top floor of the main guard at the Hofplein. In 1911, the firm opened its Bell telephone exchange in the new building on the Eewal. Soon it was superseded by the State and relocated to the PTT office built in 1904 on the Tweebaksmarkt. The building on the Eewal was given a different use; since 1939 a printing works has been established there.
Description
EXTERIOR: Business building on the corner of Eewal and Huygensstraat, which clearly faces the Eewal, but also possesses a richly detailed side facade. Built on a slightly wedge-shaped floor plan and covered with hipped roofs. The facades are built above a hardstone plinth of orange-ochre facing brick, enlivened with bands of consistently three courses of green glazed brick at the height of under-, between- and top-stringcourses, material which is also used in the window lintels. On the ground floor, in the main facade from left to right, there is the (renewed) door section with (original) fanlight and three large three-light windows with staggered intermediate lintels, all relieved with segmental arches and fitted with moulded, hardstone lintels. The breastwork between the storeys is provided with a broad fascia panel of cement plaster with: Printing Works "Eendracht". On the first floor there are five cross windows in the main facade: at the sides, broad ones with fanlights in three divisions and in the central section three narrower ones; all with moulded, hardstone lintels and covered by artificial stone lintels and large fan-shaped ornamental cresting. From the intermediate stringcourse, a series of corbels projects forward for the central section in two movements; the end of the facade of the wings is formed by a round arch frieze of concrete plaster and moulded gutters with gutter blocks. The central section is extended to a third storey with its own hipped roof; the two gables with cat-slide roofs were removed in November 1968. The central section contains three upright sash windows below an iron I-beam and covered by a coping course and crowned by a small dentil moulding with gutter block imitation. The roof tiles are covered with red, flat, Frisian tiles and at the corners crowned by zinc finials; on the front roof tiles of the wings provided with gables with cat-slide rooflets. The eastern side facade has the same detailing as the front and is four window bays (main volume) wide with the same window arrangement as that of the main facade and a slightly recessed rear structure with flat roof one bay wide, with below a door with fanlight and a narrow window, all with small glazing bars and above a broad three-light window.
INTERIOR: Both the business section and the upper dwelling have been extensively altered several times, as a result of which the original coherence is lacking. Below, hall and corridor are partially in original condition, including the granite floors with light central fields and dark borders, two panelled doors with decoratively etched panes, one signed 'forbidden entry' and signed 'L.Johs v.d. Meulen Leeuwarden' (on the upper floor, two glass panels are still loose from the telephone booth doors with 'speech cell 1' and 'speech cell 2'); in the corridor the cupboard wall with panelled doors; in the stairwell in the corner fountain/toilet facilities behind diagonally placed panelled wall and corner stair with a quarter turn with balusters and decoratively carved newel post. Both below and above, wherever not built-in, iron columns. Below in the business room, dropped ceiling behind which beam ceiling on decoratively carved corbels. Behind the windows, interior blinds with decorative glass, approximately half replaced, in frames.
ASSESSMENT
Business building with upper dwelling of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- because of the rare, richly decorated exterior stylistic purity in Vernieuwingsstijl;
- because of the important place which the building holds in the oeuvre of the architect;
- the remarkable colourful use of materials;
- components in the interior that recall the original function of telephone exchange;
- its location on a monumental street, in which this building forms one of the younger enrichments.
Nearby in the register
- Woonhuis, Eewal 53Woonhuisunder 1 mi
- Verzekeringskantoor, Eewal 59 nHandel en kantoorunder 1 mi
- Woonhuis, Eewal 60Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Eewal 58Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.