Rijksmonumentenregister · Netherlands
Boerderij(M1), Keistraat 8
Geesteren, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1850 - 1900
- Address
- Keistraat 8, 7274 AW Geesteren (Berkelland 25) (and others)
- Place
- Geesteren
- Municipality
- Berkelland
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.13813, 6.52698
- Monument number
- 516432
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUtrecht University LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1843 map "Netherlands, Belgium." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
BOERDERIJ met twee aangebouwde BIJSCHUREN uit de tweede helft van de 19de eeuw. De boerderij is gelegen aan de westzijde van de Keistraat nabij de hoek met de Dorpsstraat, dicht bij de N.H. kerk. De boerderij die, typologisch gezien bijzonder zeldzaam is voor de Achterhoek, vormt één van de best bewaarde boerderijen in de historisch gegroeide dorpskern van Geesteren. Op het erf komen nog twee vrijstaande schuurtjes met zadeldak voor en een oude boomgaard, die echter niet voor rijksbescherming in aanmerking komen.
Omschrijving
De boerderij met aangebouwde schuren is op een samengestelde plattegrond van twee tegen elkaar geplaatste rechthoeken van ongelijke grootte uitgelegd. De gevels zijn in baksteen opgetrokken (kruisverband). De boerderij met het achterhuis van het dwarsdeeltype bezit twee evenwijdig aan de straat en achter elkaar geplaatste schilddaken. De vanaf de straat gezien, links gelegen bijschuren (hallehuistypen) zijn met hun nok haaks op de straat gebouwd. Het samengestelde dak is, evenals de zich aan de straatzijde bevindende afgewolfde schilddaken van de bijschuren, met gesmoorde oud Hollandse pannen gedekt. Aan de straatzijde zijn de dakschilden van een bakgoot op klossen voorzien. In het aan de achterzijde gesitueerde schilddak van het woonhuis en schuurgedeelte zijn twee schoorstenen tegen de nokas geplaatst. Over de gehele breedte en op verschillende hoogte komen in de straatgevel smeedijzeren staafankers voor boven de, ten opzichte van de gevellijn iets terugliggende staldeuren.
De VOORGEVEL van het hoofdgebouw ligt met de beide schuren op één rooilijn, is even hoog en wordt alleen ter plaatse van het voorhuis rechts, door een stoep van de weg gescheiden. Het rechtergedeelte van de voorgevel betreft het voorhuis uit vier vensterassen bestaat. De deur wordt rechts van de hoek gescheiden door een venster. Het kozijn van de paneeldeur rust op een hardstenen dorpel en dito neuten. Links bevinden zich de overige twee vensters. De 2x(1+2)-ruits schuiframen zijn in de tweede helft van de jaren negentig voorzien van dubbel glas. De vensters, met van kraalschroten voorziene luiken, rusten alle op gecementeerde lekdorpels en worden door een 11/2-steense strek beëindigd. Twee uiteen geplaatste zolder(stolp)raampjes sluiten de gevel af.
De aangrenzende dwarsdeel met schuur bezit een dubbele inrijdeur onder een korfboog, die identiek is aan de zich uiterst links bevindende deeldeuren. In de sluitsteen, is naast de initiaal 'G.J.K./J.G.R.' het jaartal '1861' vermeld. Links en rechts van de deuren, met middeler en X-teken, zijn boven elkaar twee vensters geplaatst met beneden een zesruits (3x2) raampje met in de tweede helft van de jaren negentig aangebracht dubbel glas, voorzien van een lekdorpel en beide door een halfsteens segmentboog afgesloten. Hierboven bevindt zich een rondboogvormig venster met vierruits raam van het type kerkraam, gevat tussen een gecementeerde lekdorpel en een als rollaag uitgevoerde rondboog. De linker- en rechterzijde van dit middengedeelte wordt door een kleine staldeur geflankeerd die identiek is aan die geheel links in de gevel voorkomt en door een steense korfboog met gepleisterde aanzet- en sluitsteen wordt afgesloten. Links naast de kleine linker staldeur bevindt zich een tweeruits stalraampje, voorzien van een 1/2-steens lekdorpel en toog. In de verdieping is in dit gedeelte de derde van drie, eerder genoemde zoldervensters in deze gevel opgenomen. Het linkergedeelte van de gevel wordt bepaald door de twee bijschuren en bevat twee dubbele opgeklampte intijdeuren. In de 11/2-steens korfbogen zijn gepleisterde aanzet- en sluitstenen opgenomen die zijn voorzien van initialen en jaartal 'A.G.K./1877'. Beide deuren worden door een klein rondafgesloten venster met stalraampjes van het type kerkraam met vorktracering geflankeerd, die zijn gevat tussen een gecementeerde lekdorpel en een rollaag. De links gesitueerde inrijdeuren bezitten scharnierende deurhelften; op de middeler is een X-teken aanwezig. De staldeur op de linkerhoek van de gevel wordt door een steense korfboog afgesloten en is van het type waar eerder naar is verwezen. In de verdieping is een enkel- en dubbelvoudig zolderluik geplaatst.
De LINKER ZIJGEVEL bestaat uit vijf door een rollaag halfrond afgesloten staldeuren waarvan de middelste drie voorzien zijn van gedeelde deurruiten. In de vier tussen de deuren liggende muurvlakken zijn evenzoveel drieruits gietijzeren stalraampjes (met vorktracering) geplaatst, die door een rollaag zijn omgord.
De ACHTERGEVEL wordt gekenmerkt door het verspringen van de gevel, een verscheidenheid aan venstertypen en een boven de deur naar beneden doorgetrokken dakschild. Het linkergedeelte van de gevel bevat twee als kelderlichten gekoppelde draairaampjes, op, zoals alle vensters in dit gedeelte, gecementeerde lekdorpels en afgesloten door een rollaag. Begane gronds komt een vierruits stolpraam en een dito T-schuifraam voor met opgeklampte, van spiegels voorziene, luiken. Een 11/2-steense strek sluit het venster aan de bovenzijde af. Het ene zolderraampje is identiek aan de kelderlichten. De deurpartij, onder het deels doorgetrokken dakschild dat tot de voor de gevel opgestelde pomp reikt, is overdekt. De opgeklampte gewijzigde keukendeur bezit twee ruiten onder een tweeruits bovenlicht. Rechts zijn twee (niet oorspronkelijke) vensters geplaatst waarvan het linker bestaat uit een driestrooks-raam met, als klapraam uitgevoerde bovenlichten met kathedraalglas. Hierboven is in het metselwerk nog een strek te zien die reeds links in de gevel is getypeerd bij de beschrijving van de vensters. Het rondboogvormige (voormalige kerk)raam is zichtbaar later ingeboet. Ter plaatse waar de eerste schuur aangrenst met dwarsgeplaatst schilddak, is het dakschild naar beneden doorgetrokken en springt de gevel derhalv naar voor, en gaat ook over in het dakschild van een der schuren. De hierdoor ontstane, haaks op de gevel geplaatste muur, bezit een zelfde deur als de keukendeur en wordt door een rollaag boven afgesloten. Rechts hiervan is een lager geplaatst klein venster met vierruits raamje, onder een steense strek. Boven de deur bevindt zich een stalraampje (vorktracering). In het rechter gedeelte bevindt zich van links naar rechts: een klein vierkant venster met enkelruits raam voorzien van venstertegels die bij alle rechthoekige vensters aanwezig zijn, een deur met enkelruit die door twee identieke valraampjes wordt geflankeerd, aan de rechterzijde gescheiden door een rechthoekig venster met enkelruits valraam. Ter linkerzijde van de twee opgeklampte deuren, waarvan het rechter voorzien van vier deurruiten, zijn stalraampjes (vorktracering) geplaatst. Het muurwerk waarin de linker deur met stalraampje is geplaatst, is gewijzigd. Het rechter gedeelte van de gevel bezit een opgeklampte deur met aan weerszijden een halfrond gietijzeren venster, omgord door een rollaag.
De RECHTER ZIJGEVEL heeft drie schuiframen, identiek aan die in de voorgevel. In plaats van luiken zijn hier rolluiken aangebracht. Het muurwerk tussen de twee linker vensters alsook het voegwerk in de gehele gevel is gewijzigd.
Het INTERIEUR van het voorhuis bezit in de grote (gewijzigde) keuken, een betegelde schoorsteenmantel. In de bijkeuken bevindt zich een pomp met wel en een oorspronkelijke (lage) gootsteen. De opkamer verkeert in nagenoeg oorspronkelijke staat. De aan het voorhuis belendende schuur met grupstal, bezit boven de langsdeel twee dwarsgeplaatste kappen met dekbalkgebinten. Alleen in deze dubbele kap zijn gesneden telmerken in de met kromme stijlen verstijfde gebinten waargenomen. De overige bijschuren zijn alle voorzien van ankerbalkgebinten waarbij zich op de taszolder van de mestschuur slieten bevinden.
Waardering:
BOERDERIJ met twee aangebouwde BIJSCHUREN uit de tweede helft van de 19de eeuw.
- Van architectuurhistorisch belang als goed voorbeeld van de functionele en typologische ontwikkeling van de voor deze streek bijzonder zeldzame boerderij van het dwarshuis-type. De boerderij valt op door de esthetische kwaliteiten van de karakteristieke nog duidelijk herkenbare hoofdvorm en detailleringen.
- Van stedenbouwkundig belang vormt de boerderij een onderdeel van de historisch gegroeide dorpskern van Geesteren en speelt daarin door de situering nabij de hoek van de Keistraat en de Dorpsstraat alsmede door de forse bouwmassa en de grotendeels oorspronkelijke erfaanleg een beeldbepalende rol. De boerderij bezit in samenhang met de overige boerderijen in de dorpskern ensemblewaarde. De boerderij heeft een belangrijke plaats in de nog in hoge mate het oorspronkelijke agrarische karakter weerspiegelende bebouwing van Geesteren.
- Van cultuurhistorische waarde als een als dwarshuisboerderij voor deze streek bijzonder voorbeeld van het agrarische leven in de Achterhoek in de periode 1850-1940.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
FARM with two adjoining BYRES from the second half of the 19th century. The farm is situated on the west side of the Keistraat near the corner with the Dorpsstraat, close to the N.H. church. The farm which, typologically speaking, is particularly rare for the Achterhoek, forms one of the best-preserved farms in the historically developed village core of Geesteren. On the farmyard there are still two detached sheds with gabled roofs and an old orchard, which however do not qualify for national monument protection.
Description
The farm with adjoining sheds is laid out on a composite ground plan of two rectangles of unequal size placed against each other. The facades are built in brickwork (English bond). The farm with the back house of the transverse-division type has two hipped roofs placed parallel to the street and behind each other. The adjoining byres (seen from the street, situated on the left; hall-house types) are built with their ridge at right angles to the street. The composite roof, like the half-hipped roofs of the byres situated on the street side, is covered with old Dutch tiles. On the street side, the roof slopes of the byres are provided with gutters on corbels. In the hipped roof of the dwelling house and shed section situated at the rear are two chimneys placed against the ridge. Across the full width and at various heights, wrought-iron tie rods occur in the street facade above the stable doors, which are set back slightly from the facade line.
The FRONT FACADE of the main building lies with both byres on one building line, is equally high and is only separated from the road by a step at the location of the front section on the right. The right section of the front facade concerns the front house consisting of four window bays. The door is separated on the right of the corner by a window. The frame of the panelled door rests on a stone threshold and likewise stone jambs. On the left are the remaining two windows. The 2x(1+2)-pane sash windows were provided with double glazing in the second half of the nineties. The windows, with shutters provided with bead moulding, all rest on cemented drip sills and are finished by a 1½-brick course. Two spaced attic (dormer) windows close off the facade.
The adjoining transverse section with shed has a double entrance door under a basket arch, which is identical to the division doors situated at the far left. In the keystone, next to the initial 'G.J.K./J.G.R.' the date '1861' is mentioned. To the left and right of the doors, with mullion and X-mark, are two windows stacked above each other, below a six-pane (3x2) window with double glazing applied in the second half of the nineties, provided with a drip sill and both finished by a half-brick segmental arch. Above this is a round-arched window with four-pane frame of the church-window type, set between a cemented drip sill and a round arch executed as a roll moulding. The left and right side of this central section are flanked by a small stable door identical to that which occurs at the far left in the facade and is finished by a brick basket arch with plastered springer and keystone. To the left of the small left stable door is a two-pane stable window, provided with a ½-brick drip sill and lintel. On the upper floor this section includes the third of three aforementioned attic windows in this facade. The left section of the facade is determined by the two adjoining byres and contains two double clamped in-and-out doors. In the 1½-brick basket arches are plastered springers and keystones containing initials and the date 'A.G.K./1877'. Both doors are flanked by a small round-finished window with stable windows of the church-window type with forked tracery, which are set between a cemented drip sill and a roll moulding. The entrance doors situated on the left have hinged door halves; an X-mark is present on the mullion. The stable door on the left corner of the facade is finished by a brick basket arch and is of the type referred to earlier. On the upper floor a single and double attic hatch is placed.
The LEFT SIDE FACADE consists of five stable doors finished with a roll moulding in a semicircular arch, of which the middle three are provided with divided door panes. In the four wall surfaces lying between the doors, an equal number of three-pane cast-iron stable windows (with forked tracery) are placed, which are surrounded by a roll moulding.
The REAR FACADE is characterised by the stepping back of the facade, a variety of window types and a roof slope drawn down above the door. The left section of the facade contains two reversible windows coupled as basement lights, on cemented drip sills as with all windows in this section and finished by a roll moulding. On the ground floor there is a four-pane dormer window and a likewise T-sash window with clamped shutters provided with mirrors. A 1½-brick course finishes the window at the top. The one attic window is identical to the basement lights. The door section, beneath the partly drawn-down roof slope that reaches to the pump positioned in front of the facade, is covered. The clamped modified kitchen door has two panes under a two-pane fanlight. To the right are two (non-original) windows, of which the left consists of a three-part window with fanlights executed as casements with cathedral glass. Above this, a course is still visible in the masonry which is already described on the left in the facade at the description of the windows. The round-arched (former church) window is evidently bricked up later. At the place where the first shed adjoins with transversely placed hipped roof, the roof slope is drawn down and the facade consequently steps forward, and also transitions into the roof slope of one of the sheds. The wall thus created, placed at right angles to the facade, has the same door as the kitchen door and is finished by a roll moulding at the top. To the right of this is a lower placed small window with four-pane frame, under a brick course. Above the door is a stable window (forked tracery). In the right section are, from left to right: a small square window with single-pane frame provided with window tiles which are present on all rectangular windows, a door with single pane flanked by two identical drop windows, separated on the right side by a rectangular window with single-pane drop frame. To the left of the two clamped doors, of which the right is provided with four door panes, stable windows (forked tracery) are placed. The masonry in which the left door with stable window is placed has been modified. The right section of the facade has a clamped door with a semicircular cast-iron window on either side, surrounded by a roll moulding.
The RIGHT SIDE FACADE has three sash windows, identical to those in the front facade. Instead of shutters, roller shutters are fitted here. The masonry between the two left windows as well as the pointing in the entire facade has been modified.
The INTERIOR of the front house has a tiled chimney mantel in the large (modified) kitchen. In the scullery there is a pump with well and an original (low) sink. The parlour is in nearly original condition. The shed with pig sty adjoining the front house has above the longitudinal section two transversely placed roof trusses with collar-tie beams. Only in this double truss are carved carpenters' marks observed in the trusses stiffened with curved posts. The remaining adjoining byres are all provided with tie-beam trusses whereby slats are found on the loft of the manure shed.
Valuation:
FARM with two adjoining BYRES from the second half of the 19th century.
- Of architectural historical importance as a good example of the functional and typological development of the transverse-house type farm, which is particularly rare for this region. The farm stands out due to the aesthetic qualities of the characteristic main form that is still clearly recognisable and its detailing.
- Of urban planning importance, the farm forms part of the historically developed village core of Geesteren and plays a visually defining role therein through its location near the corner of the Keistraat and the Dorpsstraat as well as through its substantial building mass and the largely original farmyard layout. The farm possesses ensemble value in connection with the other farms in the village core. The farm has an important place in the building of Geesteren, which still reflects the original agricultural character to a high degree.
- Of cultural historical value as a transverse-house farm, a particularly rare example for this region of agricultural life in the Achterhoek in the period 1850-1940.
Nearby in the register
- Boerderij, Keistraat 1Boerderijunder 1 mi
- Kerk, Kerkplein 1Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Boerderij, Kerkplein 4Boerderijunder 1 mi
- Sociale zorg, liefdadigheid, Kerkplein 12Sociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.