Rijksmonumentenregister · Netherlands
Boerderij(M1), Dorpsstraat 13
Geesteren, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Dorpsstraat 13, 7274 AM Geesteren (Berkelland 25)
- Place
- Geesteren
- Municipality
- Berkelland
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.13917, 6.52528
- Monument number
- 516431
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUtrecht University LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Zutphania Comitatus" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Deze BOERDERIJ van het krukhuistype met langsdeel, dateert in de huidige vorm grotendeels uit 1854, doch bezit nog een veel oudere kern. Behalve als boerderij fungeerde het gebouw in het verleden tevens als bierbrouwerij. De met het achterhuis naar de weg gekeerde boerderij is in gebruik als woonhuis. Het pand bevindt zich aan de zuidzijde van de Dorpsstraat, dicht bij het punt waar deze in zuid-westelijke richting (Borculo) afbuigt. De boerderij wordt zowel ter linker- als ter rechterzijde door een osendrop van de belendende boerderijen gescheiden. Aan de voorzijde van het voorhuis bevindt zich een diepe tuin. Tesamen met de naastgelegen boerderijen in de Dorpsstraat vormt deze boerderij een markant onderdeel van de dorpskern in Geesteren en weerspiegelt zij nog in hoge mate het oorspronkelijke dorpsbeeld.
Omschrijving
De BOERDERIJ bezit een nagenoeg rechthoekige plattegrond die aan de noordzijde met een smaller vierkant is uitgelegd. Het voorhuis bezit een bouwlaag en is door een latere toevoeging in de vorm van een endskamer uit ca. 1929 uitgebreid. Het merendeel van de ramen in het voorhuis is vermoedelijk vernieuwd ten tijde van de aanbouw van de endskamer. Het achterhuis was aan de straatzijde van een uitbouw voorzien. Een bijschuur was hiertegenover gelegen. Later is de achtergevel verschillende malen verbreed. Alleen in de rechtergevel, ter plaatse van het middenhuis wordt het hemelwater door een (mast)goot afgevoerd.
Het dwarsgeplaatste voorhuis van de boerderij heeft een schilddak waarvan het rechter dakschild aansluit op het afgewolfde zadeldak van het haaks op het voorhuis staande achterhuis. Beide daken zijn gedekt met gesmoorde en rode Hollandse pannen. Op de kruising van de nok van het voorhuis met die van het achterhuis bevindt zich een gemetselde schoorsteen. De in kruisverband opgetrokken gevels zijn bijna alle voorzien van een gecementeerde plint. De endskamer bezit een plat dak.
De VOORGEVEL, die van de openbare weg is afgewend, is door de in het linker gedeelte aangebouwde endskamer asymmetrisch ingedeeld. In de gevel van de endskamer die grenst aan de voorgevel van het woonhuis, bevindt zich een door een rollaag afgesloten venster met een stolpraam en een 3-ruits bovenlicht alsmede een opgeklampte, eveneens door een rollaag afgesloten, van kraalschroten voorziene deur. De achterzijde bezit twee vensters met enkelruits ramen, rustend op een gecementeerde lekdorpel. Boven beide vensters is één rolscherm geplaatst. De gevel van de endskamer die evenwijdig ligt aan de voorgevel van het woonhuis is blind uitgevoerd. Boven de platgedekte endskamer is naast een stichtingssteentje met initialen en jaartal, 'WED / I BAAN / 1854', nog juist de 11/2-steense strek zichtbaar in het muurvlak van het woonhuis van een venster dat waarschijnlijk identiek was aan het bestaande venster in de voorgevel. Dit venster wordt door een strek afgesloten en is voorzien van een T-schuifraam met aan weerszijden opgeklampte luiken. Rechts hiervan bezit de gevel een door een rollaag afgesloten hoger geplaatst venster van de opkamer, bestaande uit een (vernieuwd) stolpraam met een tweeruits, als klapraam uitgevoerd bovenlicht. Onder dit venster bevindt zich een getralied kelderlicht. Onder de daklijst is een zolderopening met twee luiken gesitueerd, gevat tussen boven en beneden een rollaag.
De LINKERGEVEL heeft van links naar rechts: een tweeruits betonnen stalraampje; een getoogd staldeurtje; een tweeruits betonnen stalraampje; een zesruits betonnen stalraampje, alle segmentvormig afgesloten; een rondboogvenster bestaande uit gietijzeren zesruits stalraam met vierruits bovenlicht. Vervolgens in de gevel van het middenhuis een door een rollaag afgesloten venster, dat voorzien is van een stolpraam met een drieruits bovenlicht. Het woonhuis bezit hier een T-schuifraam met drieruits bovenlicht, afgesloten door 11/2-steense strek.
De aansluitende gevel van de endskamer is reeds hiervoor beschreven. De asymmetrisch ingedeelde ACHTERGEVEL heeft een korfboogvormige inrijdeuropening met gepleisterde aanzet- en sluitstenen, die zich boven alle in de gevel voorkomende deuren bevindt. De dubbele, iets terugliggende deeldeuren zijn voorzien van een middeler met X-teken. Aan weerszijden bevindt zich een rondboog venster met een gietijzeren stalraam met vorktracering die meerruits zijn onderverdeeld. Vervolgens bevindt zich zowel links als rechts hiervan een staldeurtje. Geheel links in de gevel bevindt zich een lage muuropening met dubbele deuren. Rechts hiervan bezit de gevel een betonnen door een verticale roede gedeeld stalraampje. De deels in halfsteens en kruisverband opgetrokken, inspringende RECHTERGEVEL van het voorhuis bezit boven een grijsgeschilderde plint twee vensters die voorzien zijn van vernieuwde ramen, bestaande uit een stolpraam met een tweeruits als klapraam uitgevoerd bovenlicht. Rechts hiervan bezit het voorhuis een lage deuropening met een eenvoudige houten deur waarin zich een tweeruits raam bevindt. De kopgevel van de uitgebouwde zijgevel van het achterhuis bezit een rechtgesloten van kraalschroten voorzien staldeurtje en een rechthoekig venster met tweeruits raam met een als klapraam uitgevoerd door een verticale roede ingedeeld bovenlicht. De zijgevel van het achterhuis bezit van links gezien achtereenvolgens: een vierruits (2x2) door een rollaag getoogd stalraam, een door een rollaag geheel omgord drieruits stalraam, een met enkelruits raam opgeklampt staldeurtje voorzien van kraalschroten en tenslotte een soortgelijk blind uitgevoerd staldeurtje.
In het INTERIEUR van het voorhuis is de grote (woon)keuken met houten schoorsteenmantel met betegelde achterwand en betegelde vloer nog aanwezig. De bijkeuken van het middenhuis bezit nog een koperen pomp, alsook een houten schoorsteenmantel met betegelde achterwand. De kelder van het woonhuis is door een tongewelf overkluisd. Het achterhuis bevat zes gebintvakken met links en rechts grupstallen met, gezien vanuit het voorhuis links aangrenzend het voorhuis de weefkamer. De toiletruimte is thans nog aan de straatzijde, rechts van de deeldeuren. Op slieten ligt boven de deel het hooi opgetast.
Waardering KRUKHUIS-BOERDERIJ uit het tweede deel van de negentiende eeuw met mogelijk een oudere kern.
- Van architectuurhistorisch belang als goed en redelijk gaaf voorbeeld van de functionele en typologische ontwikkeling van de krukhuisboerde- rij. Het object bezit diverse waardevolle interieuronderdelen zoals een vrij gaaf bewaarde van een fraaie betegeling voorziene 'mooie' kamer en een opkamer.
- Van stedenbouwkundig belang als onderdeel van de historisch gegroeide bebouwing in de dorpskom van Geesteren en speelt daarin een beeldbepalende rol. De boerderij maakt deel uit van een aangesloten bebouwing van drie monumentale voormalige boerderijen die in hoge mate de oorspronkelijke situatie weerspiegelen. Als zodanig bezit het object tevens een ensemblewaarde.
- Van cultuurhistorisch belang als voorbeeld een historisch gegroeide Achterhoekse boerderij die met name in de tweede helft van de negentiende eeuw haar huidige vorm gekregen heeft en die een bijzonder goed beeld geeft van het agrarische leven in de Achterhoek in deze tijd.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
This FARMHOUSE of the cruck-house type with lengthwise section dates in its present form largely from 1854, but still possesses a much older core. Besides functioning as a farmhouse, the building served in the past also as a brewery. The farmhouse, with its rear house facing the road, is in use as a dwelling. The property is situated on the south side of Dorpsstraat, close to the point where it bends in a south-westerly direction (Borculo). The farmhouse is separated on both its left and right sides by an oxen-drop from the adjoining farmhouses. In front of the front house there is a deep garden. Together with the adjoining farmhouses on Dorpsstraat, this farmhouse forms a distinctive part of the village centre in Geesteren and still reflects to a large extent the original village character.
Description
The FARMHOUSE has an almost rectangular ground plan which is extended on the north side with a smaller square. The front house has one storey and has been extended by a later addition in the form of an end room dating from circa 1929. The majority of the windows in the front house have presumably been renewed at the time of the addition of the end room. The rear house was provided with an extension on the street side. A shed was situated opposite it. Later the rear gable was widened several times. Only in the right gable, at the location of the middle house, is the rainwater drained through a (mast) gutter.
The transversely positioned front house of the farmhouse has a hipped roof of which the right roof slope connects to the half-hipped gabled roof of the rear house standing at right angles to the front house. Both roofs are covered with smoked and red Dutch tiles. At the intersection of the ridge of the front house with that of the rear house is a brick chimney. The gables, constructed in alternating bond, are almost all provided with a cemented plinth. The end room has a flat roof.
The FRONT FACADE, which faces away from the public road, is asymmetrically arranged due to the end room built on to the left part. In the facade of the end room which borders the front facade of the dwelling house, there is a window closed off by a roller blind with a vertical-sliding window and a 3-pane fanlight, as well as a fixed door, likewise closed off by a roller blind, fitted with bead scratchings. The rear side has two windows with single-pane frames, resting on a cemented drip-edge. Above both windows one roller screen is placed. The facade of the end room which is parallel to the front facade of the dwelling house is executed blind. Above the flat-roofed end room, beside a foundation stone with initials and date, 'WED / I BAAN / 1854', there is still just visible the 1½-brick course in the wall surface of the dwelling house of a window which was presumably identical to the existing window in the front facade. This window is closed off by a course and is provided with a T-sash window with shutters fixed on either side. To the right of this the facade has a higher placed window of the upper room closed off by a roller blind, consisting of a (renewed) vertical-sliding window with a two-pane fanlight executed as a casement. Below this window is a barred basement light. Below the roof edge is an attic opening with two shutters situated, flanked above and below by a roller blind.
The LEFT GABLE has from left to right: a two-pane concrete stable window; a rounded stable door; a two-pane concrete stable window; a six-pane concrete stable window, all closed off in a segmental manner; a round-arch window consisting of a cast-iron six-pane stable frame with four-pane fanlight. Subsequently in the gable of the middle house a window closed off by a roller blind, provided with a vertical-sliding window with a three-pane fanlight. The dwelling house here has a T-sash window with three-pane fanlight, closed off by a 1½-brick course.
The adjoining facade of the end room has already been described above. The asymmetrically arranged REAR GABLE has a basket-arch shaped entrance opening with plastered corner and closing stones, which is located above all doors in the gable. The double, slightly recessed divided doors are provided with a centre post with X-mark. On either side there is a round-arch window with a cast-iron stable frame with fork tracery which are subdivided with multiple panes. Subsequently there is a stable door on both left and right of this. Entirely to the left in the gable is a low wall opening with double doors. To the right of this the gable has a concrete stable window divided by a vertical bar. The RIGHT GABLE of the front house, constructed partly in half-brick and alternating bond, stepping inward, has above a grey-painted plinth two windows which are provided with renewed frames, consisting of a vertical-sliding window with a two-pane fanlight executed as a casement. To the right of this the front house has a low doorway with a simple wooden door with a two-pane window in it. The gable end of the extended side gable of the rear house has a straight-topped stable door fitted with bead scratchings and a rectangular window with two-pane frame with a fanlight divided by a vertical bar executed as a casement. The side gable of the rear house has, seen from the left, successively: a four-pane (2x2) stable frame closed off by a roller blind in a rounded manner, a three-pane stable frame completely surrounded by a roller blind, a stable door fixed with a single-pane frame provided with bead scratchings and finally a similarly executed blind stable door.
In the INTERIOR of the front house the large (living) kitchen with wooden chimney mantel with tiled back and tiled floor is still present. The pantry of the middle house still possesses a copper pump, as well as a wooden chimney mantel with tiled back. The cellar of the dwelling house is vaulted with a barrel vault. The rear house contains six timber-frame bays with grupstalles (cattle stalls) on left and right, with, seen from the front house, the weaving room adjoining on the left. The toilet room is now still on the street side, to the right of the divided doors. On sleepers above the floor the hay is stacked.
Valuation CRUCK-HOUSE FARMHOUSE from the second half of the nineteenth century with possibly an older core.
- Of architectural-historical importance as a good and reasonably intact example of the functional and typological development of the cruck-house farmhouse. The object possesses various valuable interior components such as a reasonably well-preserved 'best' room with fine tiling and an upper room.
- Of urban-planning importance as part of the historically developed buildings in the village centre of Geesteren and plays a distinctive role therein. The farmhouse is part of a row of three monumental former farmhouses which to a large extent reflect the original situation. As such, the object also possesses ensemble value.
- Of cultural-historical importance as an example of a historically developed Achterhoek farmhouse which in particular during the second half of the nineteenth century acquired its present form and which gives a particularly good picture of agricultural life in the Achterhoek at this time.
Nearby in the register
- Boerderij, Dorpsstraat 4Boerderijunder 1 mi
- Kerk, Kerkplein 1Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Sociale zorg, liefdadigheid, Kerkplein 12Sociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
- Boerderij, Keistraat 1Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.