Rijksmonumentenregister · Netherlands
Zuivelfabriek Grijpskerk
Grijpskerk, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Zuivelfabriek
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1888 - 1889
- Address
- Kievitsweg 26, 9843 HA Grijpskerk (Westerkwartier 20) (and others)
- Place
- Grijpskerk
- Municipality
- Westerkwartier
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.26775, 6.30656
- Part of complex
- 516289
- Monument number
- 516290
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1862 map "Kaart van de molenpolders in het Westerkwartier der provincie Groningen en de daardoor uitwaterende in de provincie Drenthe / ... onder toezigt van C. Brunings ; opgenomen en in kaart gebragt door K. van Rijn" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
ZUIVELFABRIEK (gebouwd in 1888-89 in Eclectische stijl en in de loop der tijd uitgebreid) bestaande uit een twee verdiepingen hoog VOLUME met op de eerste verdieping een directeurswoning. Aan de achterzijde van dit volume drie rechthoekige FABRIEKSGEBOUWEN. Aan de linkerzijde een FABRIEKSGEBOUW dat stamt uit 1950 (kaas- en melkafdeling).
Het twee verdiepingen hoge VOLUME is opgetrokken in roodbruine baksteen en wordt gedekt door een afgeplat schilddak waarop zwarte geglazuurde Friese golfpannen; houten kroonlijst. De gevels worden geleed door H- en T-vensters met roedenverdeling in de bovenlichten onder een betonlatei en rollaag en hardstenen onderdorpel; in de bovenlichten van de vensters op de eerste verdieping geel glas.
De entree tot de fabriek bevindt zich in het centrale geveldeel van de voorgevel (oostzijde) en bestaat uit een niet-originele deur (oorspronkelijk kort T-venster). Aan de rechterzijde een kort T-venster waarboven twee H-vensters (roedenverdeling verdwenen). De entree van de directeurswoning bevindt zich boven de entree van de fabriek en bestaat uit een houten paneeldeur waarin geslepen glas met zij- en bovenlichten waarin roedenverdeling en geel glas onder een betonlatei en rollaag. Voor de entree een betonnen bordes met ijzeren leuning (1990). In het linker geveldeel een kort T-venster waarboven een samengesteld driedelig venster (twee H- en een T-venster) en een verdiept vlak waarin geschreven `Zuivelfabriek'. Dit geveldeel is deels doorgetrokken boven de gootlijst en wordt gedekt door een zadeldak met strakke houten windveren; aan de voorzijde twee H-vensters onder één halfronde gemetselde boog met sluitsteen afgezet met een rollaag; aan de linkerzijde een samengesteld vijfdelig vierruits venster. In het rechter geveldeel twee korte T-vensters waarboven een samengesteld driedelig venster (twee H- en een T-venster) en een verdiept vlak waarin geschreven `Grijpskerk'. Dit geveldeel is eveneens deels boven de gootlijst doorgetrokken en wordt gedekt door een zadeldak met strakke houten windveren; aan de voorzijde twee H-vensters onder één halfronde gemetselde boog met sluitsteen afgezet met een rollaag; aan de rechterzijde een samengesteld vijfdelig vierruits venster.
In de zuidgevel twee korte T-vensters waarboven twee T-vensters. Aan de linkerzijde een hals (1950) die het fabrieksgebouw uit 1950 met de zuivelfabriek verbindt.
Aan de achterzijde (westgevel) zijn de drie rechthoekige fabrieksgebouwen aangebouwd.
In de noordgevel twee korte T-vensters waarboven een H-venster en waarnaast een uitgebouwd portiek onder zadeldak. De zijingang bevindt zich in de linker gevel van dit portiek en bestaat uit een houten paneeldeur met roedenverdeling en geel glas onder rollaag en niet-originele hordeur. Voor de entree een hoge betonnen stoep met ijzeren leuning (jaren dertig). Onder het portiek een houten paneeldeur en een houten luik, beide onder rollaag.
In het INTERIEUR zijn ondermeer van belang: in de directeurswoning de houten paneeldeuren waarin geel glas, in de hal de granito vloer, de houten tochtdeur waarin geëtst glas met zij- en bovenlichten waarin gekleurd glas-in-lood, de houten paneellambrizering, in de keuken de houten kastenwand waarin glas en roeden en het balkenplafond.
De drie FABRIEKSGEBOUWEN op rechthoekige plattegrond zijn opgetrokken in roodbruine baksteen op een donker bakstenen trasraam en worden gedekt door drie zadeldaken waarop deels zwarte Friese golfpannen; beschoten top; strakke houten windveren; houten goot.
In de topgevel aan de voorzijde (oostgevel) een H-venster met zesruits bovenlicht. De topgevels aan de achterzijde (westgevel) zijn in 1957 qua indeling gewijzigd en zijn voor de bescherming van ondergeschikt belang. In de noordgevel drie negenruits vensters (nieuwe roedenverdeling) en twee twintigruits vensters, alle onder een donker bakstenen rollaag en onderdorpel; een niet-origineel keldervenster en niet-originele dubbele deuren. Aan de rechterzijde een niet-originele platte aanbouw.
Het INTERIEUR komt wegens verbouw niet voor bescherming van rijkswege in aanmerking.
Het twee verdiepingen hoge, geheel onderkelderde FABRIEKSGEBOUW (1950, kaas- en melkafdeling ) op rechthoekige plattegrond is opgetrokken in rode baksteen op een trasraam van bruine baksteen en wordt gedekt door een flauw hellend overkragend schilddak waarop grijze betonpannen. Het dak rust op een uitkragende betonnen vloer waaronder de gevelwand terug springt. De terugspringende gevelwand wordt aan alle zijden geleed door glasstroken opgebouwd uit liggende samengestelde tweedelige tweeruits vensters, van elkaar gescheiden door betonnen stijlen. De gevels worden geleed door dubbele staande driedelige vensters met roedenverdeling onder één uitkragende betonlatei die over de gehele gevelwand is doorgetrokken; op de eerste verdieping smalle staande tweedelige tweeruits vensters onder rollaag.
De voorgevel (oostzijde) is in drie gevelvelden verdeeld. De entree bevindt zich in het centrale veld en bestaat uit dubbele vernieuwde opgeklampte houten deuren met ijzeren gehengen met tweedelig vierruits bovenlicht. In zowel het linker- als rechter gevelveld een dubbel driedelig venster; zowel entree als vensters onder één doorlopende uitkragende betonlatei en omlijsting van brede betonnen stijlen. In het rechter gevelveld tevens een later ingebroken deur. Boven de entree een klein staand venster.
In de zuidgevel acht roosters, acht dubbele driedelige vensters onder één betonlatei waarboven acht smalle tweedelige vensters. Aan de linkerzijde een niet-originele deur.
De achtergevel (westzijde) is in de loop der tijd qua indeling gewijzigd.
In de noordgevel acht smalle tweedelige venster. Aan deze zijde is het gebouw aangebouwd aan de zuivelfabriek.
Het INTERIEUR komt wegens verbouw niet voor bescherming van rijkswege in aanmerking.
Waardering
Zuivelfabriek met jongere aangebouwde fabrieksgebouwen van algemeen belang vanwege architectuur- en cultuurhistorische waarde:
- als voorbeeld van een zuivelfabriek gebouwd in 1888-89 met jongere aangebouwde fabrieksgebouwen in de provincie Groningen
- vanwege de opvallende vormgeving en detaillering van de verschillende volumes
- vanwege de redelijk hoge mate van gaafheid van zowel exterieur als delen van het interieur
- vanwege de functionele en ruimtelijk-visuele relatie met de overige complexonderdelen
- vanwege de beeldbepalende ligging aan de Kievitsweg
- vanwege de zeldzaamheidswaarde van dit type gebouw in de provincie Groningen
- als herinnering aan de zuivelindustrie die aan het einde van de negentiende eeuw in Nederland opkwam.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
DAIRY FACTORY (built in 1888-89 in Eclectic style and expanded over time) consisting of a two-storey VOLUME with a director's residence on the first storey. On the rear of this volume three rectangular FACTORY BUILDINGS. On the left side a FACTORY BUILDING dating from 1950 (cheese and milk department).
The two-storey VOLUME is built of reddish-brown brick and is covered by a flat hipped roof on which black glazed Frisian curved tiles; wooden cornice. The facades are articulated by H- and T-windows with glazing bars in the fanlights under a concrete lintel and roll moulding and hard stone sill; in the fanlights of the windows on the first storey yellow glass.
The entrance to the factory is located in the central section of the front facade (east side) and consists of a non-original door (originally a short T-window). On the right side a short T-window above which two H-windows (glazing bars missing). The entrance to the director's residence is located above the factory entrance and consists of a wooden panelled door with cut glass and side and fanlights with glazing bars and yellow glass under a concrete lintel and roll moulding. In front of the entrance a concrete platform with iron railings (1990). In the left facade section a short T-window above which a composite three-part window (two H- and one T-window) and a recessed plane with written text 'Zuivelfabriek'. This facade section is partly extended above the gutter line and is covered by a gabled roof with tight wooden wind braces; on the front two H-windows under a single semicircular brick arch with voussoir set off by a roll moulding; on the left side a composite five-part four-pane window. In the right facade section two short T-windows above which a composite three-part window (two H- and one T-window) and a recessed plane with written text 'Grijpskerk'. This facade section is likewise partly extended above the gutter line and is covered by a gabled roof with tight wooden wind braces; on the front two H-windows under a single semicircular brick arch with voussoir set off by a roll moulding; on the right side a composite five-part four-pane window.
In the south facade two short T-windows above which two T-windows. On the left side a neck (1950) connecting the 1950 factory building with the dairy factory.
On the rear (west facade) the three rectangular factory buildings are attached.
In the north facade two short T-windows above which an H-window and next to it a projecting porch under a gabled roof. The side entrance is located in the left wall of this porch and consists of a wooden panelled door with glazing bars and yellow glass under roll moulding and non-original screen door. In front of the entrance a high concrete step with iron railings (1930s). Under the porch a wooden panelled door and a wooden shutter, both under roll moulding.
In the INTERIOR are notably: in the director's residence the wooden panelled doors with yellow glass, in the hall the granito floor, the wooden draught door with etched glass and side and fanlights with coloured leaded glass, the wooden panelled wall panelling, in the kitchen the wooden cabinet wall with glass and glazing bars and the beam ceiling.
The three FACTORY BUILDINGS on rectangular plan are built of reddish-brown brick on a dark brick ashlar frame and are covered by three gabled roofs with partly black Frisian curved tiles; capped gable; tight wooden wind braces; wooden gutter.
In the gable on the front (east facade) an H-window with six-pane fanlight. The gables on the rear (west facade) were altered in 1957 regarding layout and are of subordinate importance for protection. In the north facade three nine-pane windows (new glazing bars) and two twenty-pane windows, all under a dark brick roll moulding and sill; a non-original basement window and non-original double doors. On the right side a non-original flat extension.
The INTERIOR does not qualify for protection at national level due to alterations.
The two-storey, fully cellared FACTORY BUILDING (1950, cheese and milk department) on rectangular plan is built of red brick on an ashlar frame of brown brick and is covered by a gently sloping overhanging hipped roof on which grey concrete tiles. The roof rests on an overhanging concrete floor under which the gable wall steps back. The stepping back gable wall is articulated on all sides by glass strips built up from horizontal composite two-part two-pane windows, separated from each other by concrete stiles. The facades are articulated by double standing three-part windows with glazing bars under a single overhanging concrete lintel which is carried across the entire gable wall; on the first storey narrow standing two-part two-pane windows under roll moulding.
The front facade (east side) is divided into three facade sections. The entrance is located in the central section and consists of double renewed clamped wooden doors with iron hinges with two-part four-pane fanlight. In both the left and right facade sections a double three-part window; both entrance and windows under a single continuous overhanging concrete lintel and framing of broad concrete stiles. In the right facade section also a later broken-through door. Above the entrance a small standing window.
In the south facade eight grilles, eight double three-part windows under a concrete lintel above which eight narrow two-part windows. On the left side a non-original door.
The rear facade (west side) has been altered in its layout over time.
In the north facade eight narrow two-part windows. On this side the building is attached to the dairy factory.
The INTERIOR does not qualify for protection at national level due to alterations.
Valuation
Dairy factory with younger attached factory buildings of general importance for architectural and cultural-historical value:
- as an example of a dairy factory built in 1888-89 with younger attached factory buildings in the province of Groningen
- for the striking design and detailing of the various volumes
- for the reasonably high degree of integrity of both exterior and parts of the interior
- for the functional and spatial-visual relationship with the other complex components
- for the visually defining location on the Kievitsweg
- for the rarity value of this type of building in the province of Groningen
- as a reminder of the dairy industry that emerged in the Netherlands at the end of the nineteenth century.
Nearby in the register
- Ketelhuis, Kievitsweg bij 26Industrieunder 1 mi
- Directeurswoning, Kievitsweg 22Dienstwoningunder 1 mi
- Fabrieksgebouw, Kievitsweg 30Industrieunder 1 mi
- Fabrieksgebouw, Kievitsweg 38Industrieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.