Rijksmonumentenregister · Netherlands
Boerderij(M1), Dorpsstraat 13
Onstwedde, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1930
- Address
- Dorpsstraat 13, 9591 AR Onstwedde (Stadskanaal 20)
- Place
- Onstwedde
- Municipality
- Stadskanaal
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.03418, 7.04165
- Monument number
- 516270
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1914 map "Toekenning van een renteloos voorschot uit 's rijks schatkist ten behoeve van de inrichting voor toepassing van mechanische trekkracht, en het in exploitatie brengen met deze trekkracht van de lijnen der voormalige Eerste Groninger Tramway-Maatschappij" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
OLDAMBTSTER BOERDERIJ uit 1930, die een boerderij uit 1872 verving toen deze na brand geheel was verwoest. De nieuwe boerderij werd gebouwd in opdracht van J. Wubs in een Traditionalistische stijl. In 1955 brak echter opnieuw brand uit, waarbij het schuurgedeelte werd vernield; het woongedeelte bleef dankzij de brandmuur behouden. In 1956 werd het schuurgedeelte hersteld, en zal te zijner tijd binnen de bescherming van rijkswege vallen. In 1956 werd tevens tussen de stookhut en de boerderij een portaal aangebracht; de stookhut is later nog eens verbouwd en valt derhalve buiten de bescherming. Op het achtererf staat een tot garage verbouwde wagenschuur, die eveneens buiten de bescherming valt. Het interieur van het woongedeelte weerspiegelt de verschillende bouwperioden van de boerderij.
De boerderij is beeldbepalend gelegen aan de Dorpsstraat, op de hoek met de Zandweg. Links van de boerderij verleent een oprijlaan met kastanjebomen toegang tot het achtererf. Een groene haag scheidt het boerderijterrrein van de openbare weg. De boerderij die gebouwd is als gemengd bedrijf, is nu in gebruik als woonhuis. In de loop der tijd zijn langs de Dorpsstraat veel boerderijen afgebroken vanwege deze functiewijziging, waardoor het typische karakter van het esdorp aan het verdwijnen is.
Omschrijving
OLDAMBTSTER BOERDERIJ met links drie krimpen en rechts één krimp. Het geheel onderkelderde VOORHUIS is opgetrokken in kettingverband in een bruine bezande baksteen op een iets uitspringend trasraam van donkere klinkers, afgezet met een rollaag. Het schilddak, dat overgaat in het dak van de schuur, is gedekt met een bruin geglazuurde Romaanse pan en heeft twee gemetselde schoorstenen met kap op de nok. De iets doorgetrokken voorgevel (oost) met kroonlijst heeft een middenrisaliet met entreepartij, bestaande uit een paneeldeur met getoogd tienruits deurlicht, twee vierruits kijkgaten met smeedwerk en een bovenlicht, binnen een portiek met verspringende rollagen en een natuurstenen stoep (drie treden). Aan weerszijden van het portiek een gemetselde pilaster met de gevelstenen van de oude boerderij: "H.J.K. 18" en "E.A.H. 72". Boven de entree een balkon met decoratief gemetselde borstwering met betonnen afdekrand, steunend op betonnen consoles; een paar openslaande glasdeuren met decoratieve roedenverdeling verlenen toegang. Aan weerszijden van de entreepartij twee H- vensters met tweeruits bovenlicht met geschilderd glas-in-lood onder een doorlopende rollaag, twee keldervensters met diefijzers onder een rollaag en op de verdieping aan beide zijden twee paar openslaande vensters met horizontale roedenverdeling onder een doorlopende rollaag.
De noordgevel heeft twee H-vensters en keldervensters als aan de voorzijde en een dubbel H-venster; op de verdieping drie paar openslaande zaadvensters met horizontale roedenverdeling.
De zuidgevel heeft eveneens twee H-vensters en keldervensters, en tevens een zijentree met gemetselde stoep, bestaande uit een paneeldeur als aan de voorzijde, onder een tweeruits bovenlicht; op de verdieping drie paar openslaande zaadvensters met horizontale roedenverdeling. Een uitspringende bakstenen gevelband verbindt de onderzijden van alle verdiepingvensters met elkaar.
Het gedeelte met krimpen aan de zuidgevel is opgetrokken in een roodbruine baksteen op een trasraam van donkere klinkers. In de eerste krimp aan de oostkant een H-venster en een zaadvenster; aan de zuidkant met kroonlijst twee H-vensters en een paneeldeur met bovenlicht, alle onder een strek. De tweede krimp heeft aan de oostzijde een H-venster en aan de zuidkant met fries van siermetselwerk, twee H-vensters, alle met rollaag.
De HOOFDSCHUUR met wolfeind en houten piron, is opgetrokken in een rode baksteen met in de zijgevels een muizetandfries. Het dak is gedekt met een rode muldenpan. De zuidgevel heeft 12 halfronde ijzeren schuurvensters met decoratieve roeden. De noordgevel is deels opgetrokken in een oude baksteen en heeft een getoogd ijzeren tweeruits schuurvenster en een betonnen steunbeer; in de krimp aan de oostzijde licht getoogde dubbele schuurdeuren met rollaag en twee getoogde ijzeren schuurvensters met decoratieve roedenverdeling. De achtergevel heeft een bakgoot op gemetselde klossen, licht getoogde dubbele deeldeuren met ijzeren latei, dubbele schuurdeuren onder een licht getoogd zevenruits bovenlicht en acht halfronde ijzeren schuurvensters met decoratieve roedenverdeling.
In het INTERIEUR zijn onder meer van belang: in de kamer de in kamtechniek gelakte bedstedenkastenwand; in de gang de dubbele tochtdeuren met geel, bewerkt glas en Art Nouveau motieven.
Waardering
Oldambtster boerderij van algemeen belang vanwege cultuurhistorische waarde
- als voorbeeld van een Oldambtster boerderij uit 1930 in een Westerwolds gebied
- vanwege de sobere, traditionele vormgeving in materialen, typisch voor de jaren twintig en dertig
- als herinnering aan de vele boerderijen die het dorpsbeeld bepaalden
- vanwege de opvallende ligging in het dorp op de hoek van de Dorpsstraat met de Zandweg.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
OLDAMBTSTER FARMHOUSE from 1930, which replaced a farmhouse from 1872 when this was completely destroyed after a fire. The new farmhouse was built on the orders of J. Wubs in a Traditionalist style. In 1955, however, fire broke out again, whereby the barn section was destroyed; the residential section was preserved thanks to the firewall. In 1956 the barn section was restored, and will in due course fall within the protection of the national heritage. In 1956 a portico was also installed between the boiler house and the farmhouse; the boiler house was later extensively rebuilt and thus falls outside the protection. On the rear courtyard stands a wagon shed converted into a garage, which also falls outside the protection. The interior of the residential section reflects the different construction periods of the farmhouse.
The farmhouse is prominently located on the Dorpsstraat, at the corner with the Zandweg. To the left of the farmhouse an access drive with chestnut trees provides access to the rear courtyard. A green hedge separates the farmhouse grounds from the public road. The farmhouse, which was built as a mixed enterprise, is now in use as a dwelling. Over time, many farmhouses along the Dorpsstraat have been demolished because of this change of use, as a result of which the typical character of the es-village is disappearing.
Description
OLDAMBTSTER FARMHOUSE with three wings on the left and one wing on the right. The entirely cellared MAIN HOUSE is erected in running bond in brown sandy brick on a slightly projecting base course of dark clinker bricks, finished with a roll moulding. The hipped roof, which transitions into the barn roof, is covered with a brown glazed Roman tile and has two mortared chimneys with caps on the ridge. The slightly projecting front facade (east) with cornice has a central risalit with entrance section, consisting of a panel door with arched ten-pane door light, two four-pane inspection windows with metalwork and a fanlight, within a portico with stepped roll mouldings and a natural stone step (three treads). On either side of the portico a mortared pilaster with the facade stones of the old farmhouse: "H.J.K. 18" and "E.A.H. 72". Above the entrance a balcony with decoratively mortared balustrade with concrete capping, supported on concrete consoles; a pair of French doors with decorative glazing bars provide access. On either side of the entrance section two H-windows with two-pane fanlight with painted leaded glass under a continuous roll moulding, two basement windows with anti-theft bars under a roll moulding and on the upper floor on both sides two pairs of French windows with horizontal glazing bars under a continuous roll moulding.
The north facade has two H-windows and basement windows as on the front and a double H-window; on the upper floor three pairs of sash windows with horizontal glazing bars.
The south facade likewise has two H-windows and basement windows, and also a side entrance with mortared step, consisting of a panel door as on the front, under a two-pane fanlight; on the upper floor three pairs of sash windows with horizontal glazing bars. A projecting brick facade band connects the undersides of all upper floor windows with each other.
The section with wings on the south facade is erected in red-brown brick on a base course of dark clinker bricks. In the first wing on the east side an H-window and a sash window; on the south side with cornice two H-windows and a panel door with fanlight, all under a lintel. The second wing has an H-window on the east side and on the south side with frieze of decorative brickwork, two H-windows, all with roll moulding.
The MAIN BARN with half-hipped end and wooden piron, is erected in red brick with mouse-tooth frieze in the side facades. The roof is covered with a red pantile. The south facade has 12 semi-circular iron barn windows with decorative glazing bars. The north facade is partly erected in old brick and has an arched iron two-pane barn window and a concrete buttress; in the wing on the east side lightly arched double barn doors with roll moulding and two arched iron barn windows with decorative glazing bars. The rear facade has a gutter on mortared corbels, lightly arched double partition doors with iron lintel, double barn doors under a lightly arched seven-pane fanlight and eight semi-circular iron barn windows with decorative glazing bars.
In the INTERIOR are among others of importance: in the room the bedstead cabinet wall lacquered in comb technique; in the hallway the double draught doors with yellow, worked glass and Art Nouveau motifs.
Valuation
Oldambtster farmhouse of general importance because of cultural-historical value
- as an example of an Oldambtster farmhouse from 1930 in a Westerwolds area
- because of the sober, traditional design in materials, typical of the twenties and thirties
- as a reminder of the many farmhouses that determined the village character
- because of the striking location in the village at the corner of the Dorpsstraat with the Zandweg.
Nearby in the register
- Boerderij(M1), Dorpsstraat 24Boerderijunder 1 mi
- Bestuursgebouw en onderdl, Havenstraat 4Bestuursgebouw en onderdlunder 1 mi
- Kerk, Kerklaan 9Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- De KampWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.