Rijksmonumentenregister · Netherlands
Eerste Verlaat/Springersverlaat
Stadskanaal, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Waterkering en -doorlaat
- Function
- Schutsluis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1789
- Address
- Unikenstraat bij 98, 9501 XJ Stadskanaal
- Place
- Stadskanaal
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.02509, 6.89297
- Part of complex
- 516245
- Monument number
- 516249
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1778 map "Le provincie di Frisia, Groninga ed Over-Yssel con parte dell'Ollanda propria" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het `Eerste of Springersverlaat' werd aangelegd in 1789. Evenals de andere schutsluizen is het eerste verlaat in de loop der jaren nogal eens vernieuwd en heeft derhalve een uiterlijk verkregen dat stamt uit het begin van de twintigste eeuw. Op de kade van de sluiskom staat een houten, na-oorlogs materiaalhokje, dat voorlopig wegens te geringe ouderdom buiten de bescherming van rijkswege valt. Het bijbehorende gemaal is onlangs gesloopt.
Omschrijving
SCHUTSLUIS, bestaande uit een bovenhoofd, een benedenhoofd en schutkolk, met DRAAIBRUG.
De ovale schutkolk heeft wanden opgetrokken in rode baksteen met stijlen van hoekstaal (kubbestijlen), afgezet met hoekstaal; op de rand ijzeren bolders. Boven- en benedenhoofd hebben roodbakstenen sluiswanden afgezet met natuurstenen dekstenen en hoekstaal waarin vernieuwde houten puntdeuren met na-oorlogse leuningen en bedieningsmechanisme. De omlopen gelegen voor het benedensluishoofd zijn na-oorlogs.
De ongelijkarmige DRAAIBRUG heeft een houten rijvloer op INP hoofd- en tussenliggers. De brugleuningen bestaan uit leuningen, regels en stijlen van geklonken hoek- en T-staal. Aan de Unikenstraat een later ingekorte draaikom met betonnen vloer en gemetselde wanden.
Waardering
Schutsluis met draaibrug van algemeen belang vanwege cultuurhistorische en stedenbouwkundige waarde:
- als voorbeeld van een van oorsprong achttiende-eeuwse enkele schutsluis met draaibrug in de provincie Groningen
- vanwege de vrij zeldzame gemetselde kolkwanden met kubbestijlen
- vanwege de historisch-functionele relatie met de andere schutsluizen in het kanaal
- vanwege de markante en beeldbepalende ligging in het Stadskanaal
- vanwege de herinnering aan de veenafgravingen en bloeiende scheepvaart.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The 'First or Springers Verlaat' was constructed in 1789. Like the other lock chambers, the first verlaat has been renewed fairly often over the years and has therefore acquired an appearance dating from the beginning of the twentieth century. On the quay of the lock basin stands a wooden, post-war materials shed, which for now remains outside national protection due to insufficient age. The associated pumping station has recently been demolished.
Description
LOCK CHAMBER, consisting of an upper gate, a lower gate and lock basin, with SWING BRIDGE.
The oval lock basin has walls built in red brick with stanchions of angle iron (cube stanchions), finished with angle iron; on the edge iron bollards. Upper and lower gates have red-brick lock walls finished with natural stone cap stones and angle iron with renewed wooden pointed gates with post-war railings and operating mechanism. The walkways located in front of the lower lock gate are post-war.
The unequal-arm SWING BRIDGE has a wooden deck on INP main and intermediate beams. The bridge railings consist of railings, rails and stanchions of riveted angle and T-steel. At the Unikenstraat a later shortened swing area with concrete floor and masonry walls.
Valuation
Lock chamber with swing bridge of general importance for reasons of cultural-historical and urban design value:
- as an example of originally an eighteenth-century single lock chamber with swing bridge in the province of Groningen
- for the relatively rare masonry basin walls with cube stanchions
- for the historical-functional relationship with the other lock chambers in the canal
- for its striking and image-defining location in the Stadskanaal
- for the memory of peat excavations and flourishing shipping.
Nearby in the register
- Woonhuis, Unikenkade 74Woonhuisunder 1 mi
- Boerderij(M1), Scheepswerfstraat 38Boerderijunder 1 mi
- Begraafplaats, Unikenstraat bij 46Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Laan, Unikenstraat bij 46Wegunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.