Rijksmonumentenregister · Netherlands
Gemeentehuis, Haarlemmerstraatweg 51
Halfweg, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bestuursgebouw en onderdl
- Function
- Gemeentehuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1905 - 1906
- Address
- Haarlemmerstraatweg 51, 1165 MJ Halfweg (Haarlemmermeer 27)
- Place
- Halfweg
- Municipality
- Haarlemmermeer
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.38564, 4.74274
- Monument number
- 516029
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1905 map "Bl. 11 Amsterdam, 1905" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Vrijstaand GEMEENTEHUIS, gebouwd in 1905-1906 naar ontwerp van architect J. London in opdracht van het gemeentebestuur van Haarlemmerliede en Spaarnwoude. In mei 1905 werd de bouw gegund aan aannemer J.A. Kaub. Het gemeentehuis is een goed voorbeeld van de Heroriëntatie op traditionele bouwwijzen in de vroege twintigste eeuw. Oorspronkelijk bevonden zich op de begane grond, onder de representatieve ruimtes van het gemeentehuis, een veldwachterswoning en cellen. Het pand heeft een grote uitstraling naar andere gemeentes gehad: London heeft nadien nog het gemeentehuis van Wijk aan Zee ontworpen en het oude gemeentehuis van Goedereede op Oostvoorne (provincie Zuid-Holland) is zelfs een kopie van het gemeentehuis van Haarlemmerliede en Spaarnwoude.
In de rechterzijgevel (west) bevinden zich op de begane grond rechts bouwsporen die erop wijzen dat de vensterindeling oorspronkelijk anders was. De grote aanbouw aan de zuidzijde dateert uit 1978 en is 'los' tegen de achtergevel geplaatst, waarin één nieuwe doorgang is gemaakt.
N.B. De aanbouw aan de zuidzijde valt niet onder de bescherming.
Omschrijving
Vrijstaand gemeentehuis, gebouwd op vrijwel vierkante plattegrond, bestaande uit twee bouwlagen onder schilddak met zeeg, gedekt met leien in Maasdekking. Op de korte, noord-zuidgerichte noklijn staat een koperen nokpiron op beide nokhoeken. In het midden wordt de nok doorsneden door een achthoekige houten lantaarn op een met leien beklede achthoekige basis. De lantaarn heeft aan alle zijden een rondboogvormig galmgat en wordt afgesloten door een brede houten gootlijst en een ingesnoerde koperen spits met windwijzer op de top. In de dakschilden zijn enkele kleine, rechthoekige houten dakkapellen met een meerruits-venster en plat dak aangebracht. Het pand is opgetrokken uit rode baksteen, gemetseld in kruisverband en afgewerkt met een knipvoeg, boven een plint van paars-grauwe baksteen, afgezet met een streklaag. Detailleringen zoals beeldhouwwerken, lateien, aanzet- en sluitstenen zijn uitgevoerd in zandsteen. Ter hoogte van de balklaag tussen de begane grond (veldwachterswoning en cellen) en eerste verdieping (representatieve ruimtes van het gemeentehuis) zijn op regelmatige afstand van elkaar staafankers in het muurwerk aangebracht. De gevel wordt afgesloten door een houten gootlijst op geprofileerde houten consoles. Aan de onderzijde van de gootlijst zijn tussen de consoles cassettes aangebracht. Tenzij anders vermeld, bevatten de vensterassen een rechthoekig houten kruisvenster. De onderste delen van de vensters op de begane grond en die van de eerste verdieping in de voorgevel zijn voorzien van opgeklampte luiken met smeedijzeren gehengen. De vensters van de zijgevels en achtergevel op de eerste verdieping zijn bovendien voorzien van ijzeren traliewerk.
De symmetrisch ingedeelde voorgevel (N) heeft een breedte van drie vensterassen, waarbij de nadruk ligt op de licht risalerende middenpartij ter breedte van één vensteras. De hoofdentree bevindt zich in de middenas op de eerste verdieping en is bereikbaar via een bordes met twee, in roze graniet uitgevoerde steektrappen. De trappen hebben een dichte, bakstenen balustrade met een zandstenen leuning waarop vier zandstenen leeuwen met wapenschilden staan. De treden waaieren naar beneden toe uit, ter plaatse waarvan de leuning naar voren buigt. De hoofdentree bevat een zware, korfboogvormige opgeklampte deur met klinknagels, gevat in een geprofileerde houten omlijsting. Boven de deur bevinden zich een guirlande-achtig houtsnijwerk met eikenbladeren, twee wapenschilden met het gemeentewapen, een schild met de Nederlandse leeuw en twee schilden met "ANNO" en "1905". Boven dit houtsnijwerk bevindt zich een groot meerruits-bovenlicht met getoogde bovendorpel. Aan weerszijden van de deur is een kolossale liseen met Ionisch kapiteel aangebracht. Ter hoogte van het houtsnijwerk boven de deur is in beide lisenen een siersmeedijzeren lantaarn bevestigd. In het muurwerk naast de linkerliseen is een gebeeldhouwde zandstenen trofee met landbouwatributen aangebracht, naast de rechterliseen een trofee met veeteeltattributen. Boven de gootlijst bevindt zich een op de middenas geplaatste rechte topgevel met overstekende gootlijst, onder ingestoken schildeind met zeeg. De topgevel bevat een korfboogvormig houten venster met meerruits-roedenverdeling in een geprofileerde houten omlijsting met links en rechts een Ionische liseen. De vensterassen aan weerszijden van het middenrisaliet bevatten op de eerste verdieping een groot kruisvenster met glas-in-loodramen, op de begane grond een rechthoekig staand venster. Op de begane grond bevindt zich onder het bordes een secundaire entree, bestaande uit een dubbele opgeklampte korfboogvormige deur met aan weerszijden daarvan een klein rechthoekig houten venster met tralies. Boven de deur is een zandstenen guirlande aangebracht. Op de begane grond is op de hoeken van het pand een kleine siersmeedijzeren lantaarn bevestigd. In de voorgevel hebben alle vensters in zandsteen uitgevoerde dorpels, lateien en aanzet- en sluitstenen van de strekken. De voorgevel wordt vlak onder de gootlijst afgesloten door een zandstenen cordonlijst.
De rechterzijgevel (W) heeft een breedte van vijf vensterassen. Op de begane grond bevinden zich van links naar rechts een kruisvenster, een groot drielichts-venster met drie staande draairamen met elk een bovenlicht, een (thans dichtgezet venster met) bovenlicht, een rechthoekige houten deur met bovenlicht en geheel rechts tenslotte een klein hooggeplaatst venster. Alle bovenlichten hebben een zesruits-roedenverdeling, de lekdorpels zijn uitgevoerd in baksteen. Op de eerste verdieping bevinden zich van links naar rechts een kruisvenster met een meerruits-roedenverdeling in de bovenste delen, een groot vijflichts-venster met glas-in-loodramen, een staand rechthoekig venster en tenslotte geheel rechts twee kleine staande houten vensters. Het dakschild wordt doorsneden door een rechthoekige bakstenen schoorsteen.
De linkerzijgevel (O) heeft op de begane grond een breedte van vijf vensterassen, op de eerste verdieping een breedte van vier. De begane grond bevat op de tweede, vierde en vijfde as van links een kruisvenster met zesruits-roedenverdeling in de bovenlichten en voorzien van luiken. De meest linker as bevat een rechthoekige opgeklampte deur met klinknagels en zesruits-bovenlicht, de derde as van links bevat een hooggeplaatst staand venster met meerruits-roedenverdeling. Op de eerste verdieping bevatten de eerste, derde en vierde as een kruisvenster met meerruits-roedenverdeling in zowel de onderste als bovenste delen. De tweede as van links bevat een staand venster met meerruits-roedenverdeling. Alle lekdorpels zijn uitgevoerd in baksteen.
De achtergevel (Z) wordt op de begane grond aan het oog onttrokken door een grote (niet beschermde) aanbouw. De eerste verdieping heeft een breedte van drie vensterassen, waarvan de twee rechter een kruisvenster bevatten en de linkeras een staand venster, alle met een meerruits-roedenverdeling.
Het interieur van de eerste verdieping is nog grotendeels intact en bevat onder andere nog de oorspronkelijke entree met hal, raadzaal, burgemeesterskamer en een kantoorkamer (thans B&W-kamer). De raadzaal is voorzien van een eiken paneel-lambrizering, een balkenplafond met geprofileerde sleutelstukken, paneeldeuren met eenvoudig geprofileerde houten deurarchitraven en een schouw met blauw-witte tegels, stenen Ionische zuiltjes en een houten architraaf met karyatiden. De entree en hal hebben in totaal drie korfboogvormige doorgangen met een liggend ovaal glas-in-loodraam erboven. Eén van deze korfbogen bevat tochtdeuren met roedenverdeling en glaspanelen. Entree en hal hebben een betegelde lambrizering met geglazuurde vierkante tegeltjes voorzien van bloemmotieven in geel, groen en blauw. Van de schouw in de hal is het rookkanaal geheel betegeld met dezelfde tegels. De burgemeesterskamer (bij binnenkomst rechts) heeft nog de oorspronkelijke parketvloer, paneellambrizering en een deur als in de raadzaal. De voormalige kantoorkamer (bij binnenkomst links) heeft een balkenplafond als in de raadzaal.
Waardering
Het gemeentehuis is van algemeen belang uit cultuur- en architectuurhistorisch oogpunt als gaaf bewaard gebleven voorbeeld van overheidsarchitectuur uit het begin van de 20ste eeuw, opgetrokken in een stijl typisch voor de Heroriëntatie op traditionele bouwwijzen uit de vroege twintigste eeuw.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Detached TOWN HALL, built in 1905-1906 to a design by architect J. London on commission of the municipal authority of Haarlemmerliede en Spaarnwoude. In May 1905 the construction was awarded to contractor J.A. Kaub. The town hall is a good example of the Reorientation towards traditional building methods in the early twentieth century. Originally on the ground floor, beneath the representative spaces of the town hall, there were a field warden's dwelling and cells. The building had a major influence on other municipalities: London subsequently designed the town hall of Wijk aan Zee and the old town hall of Goedereede on Oostvoorne (province of Zuid-Holland) is even a copy of the town hall of Haarlemmerliede en Spaarnwoude.
In the right side gable (west) there are on the ground floor to the right building traces indicating that the window arrangement was originally different. The large extension on the south side dates from 1978 and is placed 'loosely' against the rear gable, in which one new passage has been made.
N.B. The extension on the south side is not covered by the protection.
Description
Detached town hall, built on an almost square ground plan, consisting of two storeys under a hipped roof with sag, covered with slates in Maas bonding. On the short, north-south oriented ridge line stands a copper ridge finial on both ridge corners. In the middle the ridge is intersected by an octagonal wooden lantern on an octagonal base clad with slates. The lantern has on all sides a round-arched sound opening and is closed off by a broad wooden gutter moulding and a cinched copper spire with weathervane on top. In the roof slopes several small rectangular wooden dormer windows with a multi-light window and flat roof have been installed. The building is built of red brickwork, bonded in English bond and finished with a jointer joint, above a plinth of purple-grey brickwork, set off with a course. Details such as carved work, lintels, springers and quoins are executed in sandstone. At the height of the floor beam between the ground floor (field warden's dwelling and cells) and first floor (representative spaces of the town hall), rod wall anchors are placed on the masonry at regular intervals. The gable is closed off by a wooden gutter moulding on profiled wooden corbels. On the underside of the gutter moulding cassettes have been placed between the corbels. Unless stated otherwise, the window bays contain a rectangular wooden cross window. The lower parts of the windows on the ground floor and those of the first floor in the front gable are fitted with clamped shutters with wrought-iron hinges. The windows of the side gables and rear gable on the first floor are moreover fitted with iron grilles.
The symmetrically arranged front gable (N) has a width of three window bays, with emphasis on the slightly projecting central section across the width of one window bay. The main entrance is located in the central bay on the first floor and is accessed via a platform with two steps with dog-leg stairs executed in pink granite. The stairs have a solid brick balustrade with a sandstone handrail on which four sandstone lions with coat-of-arms shields stand. The steps fan out downwards, at which point the handrail curves forward. The main entrance contains a heavy basket-arch-shaped clamped door with rivets, set in a profiled wooden surround. Above the door are garland-like carved woodwork with oak leaves, two coat-of-arms shields with the municipal coat of arms, a shield with the Dutch lion and two shields with "ANNO" and "1905". Above this carved woodwork is a large multi-light fanlight with a segmental arch lintel. On either side of the door a colossal pilaster with Ionic capital has been placed. At the height of the carved woodwork above the door a decorative wrought-iron lantern is attached to both pilasters. In the masonry next to the left pilaster is a carved sandstone trophy with agricultural attributes placed, next to the right pilaster a trophy with livestock-breeding attributes. Above the gutter moulding is a straight apex gable placed on the central axis with overhanging gutter moulding, with recessed half-hip and sag. The apex gable contains a basket-arch-shaped wooden window with multi-light glazing bars in a profiled wooden surround with on both sides an Ionic pilaster. The window bays on either side of the central projection contain on the first floor a large cross window with leaded light panes, on the ground floor a rectangular upright window. On the ground floor beneath the platform is a secondary entrance, consisting of a double clamped basket-arch-shaped door with on either side thereof a small rectangular wooden window with grilles. Above the door a sandstone garland has been placed. On the ground floor at the corners of the building a small decorative wrought-iron lantern is attached. In the front gable all windows have lintels executed in sandstone, lintels and springers and quoins of the courses. The front gable is closed off just below the gutter moulding by a sandstone cordon moulding.
The right side gable (W) has a width of five window bays. On the ground floor from left to right there is a cross window, a large three-light window with three upright casement windows each with a fanlight, a (now blocked window with) fanlight, a rectangular wooden door with fanlight and on the far right finally a small high-placed window. All fanlights have a six-light glazing bar division, the dripstones are executed in brick. On the first floor from left to right there is a cross window with a multi-light glazing bar division in the upper parts, a large five-light window with leaded light panes, an upright rectangular window and finally on the far right two small upright wooden windows. The roof slope is intersected by a rectangular brick chimney.
The left side gable (E) has on the ground floor a width of five window bays, on the first floor a width of four. The ground floor contains on the second, fourth and fifth bay from the left a cross window with six-light glazing bar division in the fanlights and fitted with shutters. The leftmost bay contains a rectangular clamped door with rivets and six-light fanlight, the third bay from the left contains a high-placed upright window with multi-light glazing bar division. On the first floor the first, third and fourth bay contain a cross window with multi-light glazing bar division in both the lower and upper parts. The second bay from the left contains an upright window with multi-light glazing bar division. All dripstones are executed in brick.
The rear gable (S) is on the ground floor hidden from view by a large (unprotected) extension. The first floor has a width of three window bays, of which the two right ones contain a cross window and the left bay an upright window, all with a multi-light glazing bar division.
The interior of the first floor is still largely intact and contains among other things the original entrance with hall, council chamber, mayor's office and an office room (now B&W office). The council chamber is fitted with oak panel wainscoting, a beam ceiling with profiled keystones, panel doors with simply profiled wooden door architraves and a fireplace with blue-and-white tiles, stone Ionic columns and a wooden architrave with caryatids. The entrance and hall have in total three basket-arch-shaped passages with a horizontal oval leaded light pane above. One of these basket arches contains draft doors with glazing bar division and glass panels. Entrance and hall have a tiled wainscoting with glazed square tiles decorated with floral motifs in yellow, green and blue. Of the fireplace in the hall the flue channel is completely tiled with the same tiles. The mayor's office (to the right upon entering) still has the original parquet floor, panel wainscoting and a door as in the council chamber. The former office room (to the left upon entering) has a beam ceiling as in the council chamber.
Valuation
The town hall is of general importance from a cultural and architectural-historical point of view as a well-preserved example of government architecture from the early 20th century, built in a style typical of the Reorientation towards traditional building methods from the early twentieth century.
Nearby in the register
- Bestuursgebouw en onderdl, Haarlemmerstraatweg 7 aBestuursgebouw en onderdlunder 1 mi
- Spoorbrug, Dubbele buurt bij 2 Spaarndam (Haarlemmermeer 27)Brugunder 1 mi
- Gemaal, Haarlemmermeerstraat 4Gemaalunder 1 mi
- Dienstwoning(K4), Haarlemmermeerstraat 15Dienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.