Rijksmonumentenregister · Netherlands
H. Mauritius
Silvolde, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1931
- Address
- Prins Bernhardstraat 4, 7064 GG Silvolde (Oude IJsselstreek 25)
- Place
- Silvolde
- Municipality
- Oude IJsselstreek
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.91074, 6.38150
- Monument number
- 515474
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit Amsterdam
A historical map covers this location.
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Rooms-Katholieke KERK, gewijd aan de H. Mauritius, enigszins verhoogd gelegen op de hoek van de Prins Bernhardstraat en de Ulftseweg te Silvolde. De kerk is in 1931 gebouwd op de plaats van een zogenaamde Waterstaatskerk. Laatstgenoemde kerk (volgens Von der Dunk overigens gewijd aan St. Jacobus en Philippus) dateerde uit 1836-1838 en was gebouwd naar een ontwerp van opzichter H. Bauer. Het ontwerp voor de nieuwe kerk kwam van de architect Joh.H. Sluijmer in een stijl die invloeden vertoont van het baksteenexpressionisme. Aannemers waren J.A. en G.W. van der Kemp te Silvolde.
Aan (de onderdelen van) het interieur hebben meegewerkt Jacob Maris, Hans Mengelberg, Willem Mengelberg (1897-1969), Alex Asperslagh (1901-1984), Jan Eloy en Leo Brom.
In 1979 is het priesterkoor vergroot naar ontwerp van de architect J.H. Sluijmer, zoon van de ontwerper van de kerk. Daarna is ca. 1990 de vloer in stijl met bijpassende tegels hersteld.
Opmerkelijk en belangrijk element in het interieur is de helft van een Marianum uit het derde kwart van de 15de eeuw van de houtsnijder meester Arnt - de `meester van Varsseveld'- , werkzaam van 1474 tot 1484 te Kalkar en daarna tot aan zijn dood in 1492 te Zutphen. De andere helft bevindt zich in het Augusta-hospitaal te Anholt. Het beeld, overigens pas gesplitst in 1856, draagt vanouds de naam `de bedrukte Moeder Gods van Varsseveld', naar de plaats waar het vóór de Reformatie gehangen zou hebben en naar het treurig gezicht dat het beeld opzette bij het transport van Varsseveld naar Anholt. De kerk ontleent aan het beeld de status van bedevaartoord.
Het in 1948 aangebrachte orgel op het orgelbalkon valt buiten de bescherming.
Omschrijving
De in noors verband gemetselde bakstenen kerk is opgetrokken op samengestelde plattegrond. De kerk is van het type basiliek, waarin een aanleg voor een kruibasiliek is te herkennen: de kerk heeft lage zijbeuken, die voor het koor aan beide zijden overgaan in twee korte, lage dwarsbeuken van ongelijke lengte. Schip en dwarsbeuken hebben zadeldaken. Het zadeldak van het schip gaat ter hoogte van het koor over in een overhoeks geplaatst, verhoogd piramidedak, waarop links en rechts korte zadeldaken aansluiten.
De muren zijn gemetseld in gele baksteen boven een rode plint met accenten in zandsteen. De daken zijn voorzien van een voeting en zijn gedekt met leien in maasdekking en hebben betonnen bakgoten. Onder de goten is het metselwerk voorzien van licht uitstekende koppen. Langs de topgevels heeft het metselwerk staande vlechtingen.
De nagenoeg symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL wordt gedomineerd door een hoge vierkante toren met naaldspits. De zijden van de toren zijn bovenaan voorzien van galmgaten en een klok met vergulde cijfers en wijzers. In de toren hangen drie grote klokken en een angelusklokje uit 1948, allen niet onder de bescherming vallend, gegoten door NV Petit en Fritsen te Aarle-Rixtel. De toren wordt geflankeerd door twee lagere torens. Voor de toren bevindt zich een groot portaal met zadeldak en spitsboogvormig portiek. Het portaal wordt gedomineerd door een beeld van de martelaar St. Mauritius, in 1931 vervaardigd uit savonnière superieur door Hans Mengelberg. De sokkel bevat de initialen A.B.T.B., die verwijzen naar de schenker, de Aartsdiocesane Boeren- en Tuinders Bond. Tegen de voorgevels van de zijbeuken bevinden zich diverse uitbouwen, waaronder een halfronde tegen de linker zijbeuk.
De LINKER ZIJGEVEL wordt door steunberen in vier vakken verdeeld. Elk vak heeft lancetvensters bezet met meerkleurig glas-in-lood in de zij- of dwarsbeuken en het schip. De dwarsbeuken hebben uitgebouwde biechtstoelen met licht geknikte gevels. Langs de zijgevel loopt een lage tuinmuur.
De ACHTERGEVEL wordt ter plaatse van het koor gesloten met een apsis, ter plaatse van de zijbeuken met een apsidiool. De apsis wordt geflankeerd door twee smalle vierkante torentjes met bovenin smalle galmgaten. De linker apsidiool gaat gedeeltelijk schuil achter uitbouwen, waaronder een rechthoekige uitbouw met schilddak waarin zich de sacristie bevindt. Sacristie en apsis hebben lancetvensters bezet met meerkleurig glas-in-lood.
De RECHTER ZIJGEVEL is nagenoeg identiek aan de linker zijgevel.
Het INTERIEUR is uitgevoerd in schoon metselwerk. Als decoratie is tot aan de onderkant van de vensters een pseudo-lambrisering aangebracht, die bestaat uit versieringen van rode baksteen in het gele metselwerk. De versieringen verschillen per muurdeel. In het koor staat het hoofdaltaar uit 1931 van de Utrechtse kunstenaar Hans Mengelberg. Het is uitgevoerd in zandsteen en Levanto-marmer met vergulde onderdelen van gepatineerd Rose-nobel goud. De opbouw van het altaar stelt de Calvarieberg voor, met Christus aan het kruis. De beelden van Christus, Maria en Johannes zijn uitgevoerd in verguld lindehout. Voor het altaar liggen treden van hardsteen. Voor het altaar hangt een Godslamp uit 1931 van de Utrechtse kunstenaars Jan Eloy en Leo Brom. Het koor bevat vijf gebrandschilderde ramen van de Utrechtse kunstenaar Willem Mengelberg. Links op het koor staat een, in 1980 aangekocht, niet onder de bescherming vallend, orgel uit 1901 van E. Leichel en Zonen te Arnhem. Dit orgel is afkomstig uit Laag-Keppel. Rechts op het koor hangt een eiken preekstoel afkomstig uit de oude kerk. De preekstoel dateert uit 1857 en is vervaardigd door het Roermondse atelier Cuypers en Stoltzenberg.
Ten noorden van het koor bevindt zich een Mariakapel met altaar uit 1931 van Hans Mengelberg. Het altaar is uitgevoerd in zandsteen, vert de Sibérie en petit granit polis. Boven het altaar hangt de helft van een Marianum uit het derde kwart van de 15de eeuw van de houtsnijder meester Arnt. Voor het altaar staat een bid-biechtstoel uit 1892 van de Arnhemse kunstenaar Van Leeuwen, geschonken door de pensionaires van het gesticht `St. Clara'. Ten zuiden van het koor bevindt zich een Jozefkapel met altaar uit 1953 van de Haagse kunstenaar Alex Asperslagh. Het is uitgevoerd in travertin en vaurion op een basis van petit granit. De onderdelen zij versierd met gebrandschilderde marmorite-tegels en gebrandschilderd melkglas. Het altaar is ontworpen rondom een uit 1931 daterend Jozefbeeld van Hans Mengelberg. Links naast het altaar staat een Christusbeeld uit 1931 eveneens van Hans Mengelberg. Beide beelden zijn uitgevoerd in Kahn de Quilli superieur.
Voor beide altaren staat een verplaatste communiebank uit 1935 van Hans Mengelberg. De banken zijn vervaardigd uit diverse soorten marmer en natuursteen en voorzien van verguld siersmeedwerk en handgedreven koperen sierplaten.
Voor het Jozefaltaar staat een doopvont van travertin met een koperen deksel uit 1931 van Jan Eloy en Leo Brom.
Het orgelbalkon bevat een groot orgel uit 1948 van de firma B. Pels & Zoon uit Alkmaar, dat buiten de bescherming valt.
De pilaren bevatten hardstenen beelden, drie uit 1957, een uit 1958, een uit 1959 en een uit 1961, van de beeldhouwer Jacob Maris.
De kruiswegstatie dateert uit 1870 en is vervaardigd in olieverf op eiken paneel door de schilder Martinus C. Schenk (1833-1911) uit Amsterdam.
De vloer van de kerk is belegd met rode, gele, bruine en lichtblauwe tegels in verscheidene patronen. De houten kerkbanken hebben in de zijkanten gesneden nummers.
Achterin het schip is recent een vergaderruimte aangebracht, binnen de bestaande structuur van kerk en kolommen. De tegelvloer is gehandhaafd, de banken zijn hier verwijderd. Het geheel is reversibel aangebracht.
Waardering
Rooms-Katholieke kerk uit 1931 van de architect Joh. H. Sluijmer.
- Van architectuurhistorische waarde als goed en gaaf bewaard voorbeeld van een kerk met ornamentiek beïnvloed door het baksteenexpressionisme. Het pand valt op door hoogwaardige esthetische kwaliteiten, zoals het geavanceerde materiaalgebruik en de rijke ornamentiek. Karakteristiek zijn onder meer de onderdelen in het interieur.
- Van stedenbouwkundige waarde door de prominente, verhoogde situering op de hoek van de Prins Bernhardstraat en de Ulftseweg te Silvolde.
- Van cultuurhistorische waarde vanwege de functie en verschijningsvorm, welke verbonden is met een religieuze en algemene ontwikkeling van Silvolde. De kerk vormt nog een intact en functioneel onderdeel uit deze ontwikkeling. Tevens van waarde als bedevaartoord vanwege de in de kerk aanwezige helft van een Marianum.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Roman Catholic CHURCH, dedicated to St. Mauritius, situated somewhat elevated at the corner of Prins Bernhardstraat and Ulftseweg in Silvolde. The church was built in 1931 on the site of a so-called Waterstaatskerk. The latter church (according to Von der Dunk dedicated to St. James and Philip) dated from 1836-1838 and was built after a design by inspector H. Bauer. The design for the new church came from architect Joh.H. Sluijmer in a style showing influences of brick expressionism. Contractors were J.A. and G.W. van der Kemp in Silvolde.
Jacob Maris, Hans Mengelberg, Willem Mengelberg (1897-1969), Alex Asperslagh (1901-1984), Jan Eloy and Leo Brom contributed to (the components of) the interior.
In 1979 the priest's choir was enlarged after a design by architect J.H. Sluijmer, son of the designer of the church. After that, around 1990 the floor was restored in style with matching tiles.
A remarkable and important element in the interior is half of a Marian statue from the third quarter of the 15th century by wood carver master Arnt - the 'master of Varsseveld' - , active from 1474 to 1484 in Kalkar and thereafter until his death in 1492 in Zutphen. The other half is located in the Augusta hospital in Anholt. The statue, incidentally only split in 1856, has traditionally borne the name 'the sorrowful Mother of God of Varsseveld', after the place where it is said to have hung before the Reformation and after the sad expression the statue showed during transport from Varsseveld to Anholt. The church derives the status of pilgrimage site from the statue.
The organ placed on the organ loft in 1948 falls outside the protection.
Description
The brick church, built in Flemish bond, is constructed on a composite floor plan. The church is of the basilica type, in which a design for a cruciform basilica can be recognized: the church has low side aisles, which before the choir transition on both sides into two short, low transepts of unequal length. Nave and transepts have gabled roofs. The gabled roof of the nave transitions at the level of the choir into a diagonally placed, elevated pyramidal roof, on which short gabled roofs connect left and right.
The walls are built of yellow brick above a red plinth with accents in sandstone. The roofs are provided with a base course and are covered with slate in Maas covering and have concrete gutters. Below the eaves the masonry is provided with slightly projecting headers. Along the gable ends the masonry has standing wattle patterns.
The nearly symmetrically arranged FRONT FACADE is dominated by a high square tower with a spire. The sides of the tower are provided above with sound-holes and a clock with gilded numerals and hands. In the tower hang three large bells and an Angelus bell from 1948, all falling outside the protection, cast by NV Petit and Fritsen in Aarle-Rixtel. The tower is flanked by two lower towers. In front of the tower is a large portal with a gabled roof and pointed arch portico. The portal is dominated by a statue of the martyr St. Mauritius, created in 1931 from savonnière superieur by Hans Mengelberg. The base contains the initials A.B.T.B., which refer to the donor, the Archdiocese Farmers and Growers Association. Against the front facades of the side aisles are various outbuildings, including one with a rounded end against the left side aisle.
The LEFT SIDE FACADE is divided into four bays by buttresses. Each bay has lancet windows filled with multicoloured stained glass in the side or transepts and the nave. The transepts have built-out confessional boxes with slightly angled facades. Along the side facade runs a low garden wall.
The REAR FACADE is closed at the level of the choir with an apse, at the level of the side aisles with an apsidiole. The apse is flanked by two narrow square turrets with narrow sound-holes at the top. The left apsidiole is partially hidden behind outbuildings, including a rectangular outbuilding with a hipped roof which contains the sacristy. Sacristy and apse have lancet windows filled with multicoloured stained glass.
The RIGHT SIDE FACADE is almost identical to the left side facade.
The INTERIOR is executed in fair-faced masonry. As decoration, a pseudo-wainscoting consisting of decorations of red brick in the yellow masonry has been applied up to the bottom of the windows. The decorations vary by wall section. In the choir stands the high altar from 1931 by Utrecht artist Hans Mengelberg. It is executed in sandstone and Levanto marble with gilded parts of patinated Rose-nobel gold. The construction of the altar represents Mount Calvary, with Christ on the cross. The figures of Christ, Mary and John are executed in gilded linden wood. Before the altar lie hardstone steps. Before the altar hangs a sanctuary lamp from 1931 by Utrecht artists Jan Eloy and Leo Brom. The choir contains five stained glass windows by Utrecht artist Willem Mengelberg. On the left of the choir stands an organ acquired in 1980, falling outside the protection, from 1901 by E. Leichel and Sons in Arnhem. This organ comes from Laag-Keppel. On the right of the choir hangs an oak pulpit from the old church. The pulpit dates from 1857 and was created by the Roermond studio Cuypers and Stoltzenberg.
North of the choir is a Mary chapel with an altar from 1931 by Hans Mengelberg. The altar is executed in sandstone, vert de Sibérie and petit granit polis. Above the altar hangs half of a Marian statue from the third quarter of the 15th century by wood carver master Arnt. Before the altar stands a prayer confessional from 1892 by Arnhem artist Van Leeuwen, donated by the residents of the institution 'St. Clara'. South of the choir is a Joseph chapel with an altar from 1953 by The Hague artist Alex Asperslagh. It is executed in travertine and vaurion on a base of petit granit. The components are decorated with stained glass marble tiles and stained glass milk glass. The altar is designed around a Joseph statue by Hans Mengelberg dating from 1931. To the left of the altar stands a Christ figure from 1931 also by Hans Mengelberg. Both figures are executed in Kahn de Quilli superieur.
Before both altars stands a moved communion rail from 1935 by Hans Mengelberg. The rails are made from various types of marble and natural stone and provided with gilded decorative ironwork and hand-driven copper decorative plates.
Before the Joseph altar stands a baptismal font of travertine with a copper cover from 1931 by Jan Eloy and Leo Brom.
The organ loft contains a large organ from 1948 by the firm B. Pels & Zoon from Alkmaar, which falls outside the protection.
The pillars contain hardstone figures, three from 1957, one from 1958, one from 1959 and one from 1961, by sculptor Jacob Maris.
The Stations of the Cross date from 1870 and were created in oil on oak panel by painter Martinus C. Schenk (1833-1911) from Amsterdam.
The church floor is laid with red, yellow, brown and light blue tiles in various patterns. The wooden church pews have carved numbers on the sides.
Recently a meeting room has been arranged at the rear of the nave, within the existing structure of church and columns. The tile floor has been maintained, the benches have been removed here. The whole is installed reversibly.
Valuation
Roman Catholic church from 1931 by architect Joh. H. Sluijmer.
- Of architectural historical value as a well-preserved and intact example of a church with ornamentation influenced by brick expressionism. The building stands out through high-quality aesthetic qualities, such as advanced material use and rich ornamentation. Characteristic are among others the components in the interior.
- Of urban planning value through the prominent, elevated location at the corner of Prins Bernhardstraat and Ulftseweg in Silvolde.
- Of cultural historical value because of the function and appearance, which is connected with a religious and general development of Silvolde. The church still forms an intact and functional part of this development. Also of value as a pilgrimage site because of the half of a Marian statue present in the church.
Nearby in the register
- Kerk, Kerkenstraat 6Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Kasteel, buitenplaats, Muurfragment vm. Slot Schuylenburch UlftKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Korenmolen, Molenberg 4Industrie- en poldermolenunder 1 mi
- Sint Antonius van PaduaKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.