Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Mennonietenkerkstraat 12
Uithuizen, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1868
- Address
- Mennonietenkerkstraat 12, 9981 BB Uithuizen (Het Hogeland 20)
- Place
- Uithuizen
- Municipality
- Het Hogeland
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.40886, 6.67025
- Monument number
- 515328
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1825 map "V.1:1-5: V:1. Niederlande: Prov: 16. Groningen. 17. Drenthe" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
ZAALKERK met aangebouwde KOSTERSWONING en KERKERAADSKAMER, getuige de gevelsteen gebouwd in 1868 in een Eclectische trant voor de Doopsgezinde gemeente van Uithuizen. De oude kerk uit 1735 bleek in het eerste kwart van de negentiende eeuw zeer vervallen. Door de bloei van het Doopsgezinde geloof na 1850 werd in 1868 nieuwbouw mogelijk. Hiervoor werd het naastgelegen huis aangekocht. Aan de voorzijde van de kerk bevinden zich twee uitbouwen. De koster woonde vroeger in het noordwestelijke gedeelte waar hij een eigen ingang had. De kerkeraadskamer bevindt zich in het zuidwestelijke gedeelte. De Neo-Classicistische preekstoel uit circa 1775 is afkomstig uit de oude kerk. Het orgel wordt wegens te weinig monumentale waarde niet van rijkswege beschermd. Rond 1950 zijn de banken verwijderd en is de vloer verhoogd; de vloer is echter in 1986 weer verlaagd tot het oude niveau. In 1992 is de stoep van arduinsteen vervangen door een stoep van baksteen.
De kerk is vrij gelegen in het groen op de hoek van de Mennonietenkerkstraat en de Hoogstraat en wordt van de weg gescheiden door een eenvoudig tweede helft negentiende-eeuws ijzeren HEK met gegroefde balusters. Aan het begin van het toegangspad naar de kerk is een enkelvoudig beweegbaar deel geplaatst.
Omschrijving
Drie-beukige, langwerpige ZAALKERK met drie-zijdige absis, opgetrokken in rood-bruine baksteen en gedekt door een schilddak met zwarte geglazuurde platte Friese pannen, waartegen een topgevel is geplaatst. Aan zowel de noordwest- als zuidwestzijde een uitbouw, gedekt door een zadeldak met zwarte gegolfde Friese pannen. De vierentwintigruits vensters hebben een halfrond bovenlicht met decoratieve gietijzeren roedenverdeling onder een wit gepleisterde wenkbrauwboog.
De symmetrische voorgevel aan de westzijde is wit gepleisterd en heeft een geschilderd trasraam. De gevel wordt door zes pilasters, waarin rozetankers, met geprofileerde dekplaten in vijf vlakken verdeeld en versierd door een opklimmend fries. De entree bevindt zich in het middelste vlak en heeft een dubbele houten paneeldeur, waarboven een halfrond bovenlicht met decoratieve gietijzeren roedenverdeling onder wenkbrauwboog; niet-originele stoep. Boven de entree een venster en in de top een gevelsteen van natuursteen waarin 1868 gegraveerd. De top wordt bekroond met een gietijzeren ornament. Naast de entree bevinden zich twee vensters.
De noord-, oost- en zuidgevel hebben een iets vooruitspringend trasraam van klinkersteen en worden geleed door gemetselde pilasters waartussen vensters.
In beide uitbouwen bevindt zich een twintigruits venster met een decoratief gietijzeren bovenlicht onder een gepleisterde wenkbrauwboog. In de uitbouw aan de noordwestzijde bevindt zich tevens een houten opgeklampte deur met bovenlicht met decoratieve roedenverdeling onder wenkbrauwboog.
In het INTERIEUR zijn ondermeer van belang: het houten tongewelf, verstevigd door ijzeren trekstangen, waarin drie luchtroosters, de centraal gelegen hal met granito vloer, de houten orgelkas met opengewerkte decoratieve vleugels en de houten preekstoel in de absis met ronde kuip en borstwering van gesneden paneelwerk, die rust op een rechthoekige voet en wordt afgedekt door een rond klankbord. De preekstoel is bereikbaar door middel van een houten trap aan de oostzijde. Orgel en orgelkas zijn niet van waarde uit het oogpunt van monumentenzorg.
Waardering
Kerk met aangebouwde kosterswoning en kerkeraadskamer en hek van algemeen belang vanwege cultuur- en architectuurhistorische waarde:
- als voorbeeld van een eenvoudige Doopsgezinde kerk uit 1868 in de provincie Groningen in Eclectische stijl
- vanwege de sobere Eclectische vormgeving
- vanwege de vrij hoge mate van gaafheid van het exterieur en delen van het interieur
- vanwege de beeldbepalende ligging in het dorp Uithuizen
- als herinnering aan de bloei van het Doopsgezinde geloof na 1850.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
WORSHIP HALL with adjoining SEXTON'S DWELLING and CHURCH COUNCIL ROOM, as evidenced by the facade stone, built in 1868 in an Eclectic style for the Anabaptist congregation of Uithuizen. The old church from 1735 had become very dilapidated in the first quarter of the nineteenth century. Due to the flourishing of the Anabaptist faith after 1850, new construction became possible in 1868. For this purpose, the adjacent house was purchased. At the front of the church there are two outbuildings. The sexton formerly lived in the northwestern section where he had his own entrance. The church council room is located in the southwestern section. The Neo-Classical pulpit dating from circa 1775 comes from the old church. The organ is not protected by the state due to insufficient monumental value. Around 1950 the pews were removed and the floor was raised; however, the floor was lowered again to the old level in 1986. In 1992 the stone threshold was replaced with a brick threshold.
The church stands freely in green space at the corner of the Mennonietenkerkstraat and the Hoogstraat and is separated from the road by a simple second half nineteenth-century iron FENCE with grooved balusters. At the start of the access path to the church, a simple movable section has been placed.
Description
Three-aisled, elongated WORSHIP HALL with a three-sided apse, built in red-brown brick and covered by a hipped roof with black glazed flat Frisian tiles, against which a gable end has been placed. An outbuilding on both the northwest and southwest side, covered by a gabled roof with black corrugated Frisian tiles. The twenty-four-pane windows have a semi-circular fanlight with decorative cast-iron glazing bars under a white plastered eyebrow arch.
The symmetrical front facade on the west side is white plastered and has a painted stone-coloured frame. The facade is divided into five sections by six pilasters, in which ornamental wall anchors, with moulded coping plates, and decorated by an ascending frieze. The entrance is located in the middle section and has a double wooden panelled door, above which is a semi-circular fanlight with decorative cast-iron glazing bars under an eyebrow arch; non-original threshold. Above the entrance a window and at the top a facade stone of natural stone in which 1868 is engraved. The top is crowned with a cast-iron ornament. Next to the entrance are two windows.
The north, east and south facades have a slightly projecting stone-coloured frame of clinker brick and are articulated by moulded pilasters between which are windows.
In both outbuildings there is a twenty-pane window with a decorative cast-iron fanlight under a plastered eyebrow arch. In the outbuilding on the northwest side there is also a wooden clamped door with a fanlight with decorative glazing bar division under an eyebrow arch.
In the INTERIOR the following are of importance: the wooden barrel vault, reinforced by iron tie-rods, in which three air vents, the centrally located hall with granito floor, the wooden organ case with openwork decorative wings and the wooden pulpit in the apse with round bowl and balustrade of carved panelwork, which rests on a rectangular base and is topped by a round sounding board. The pulpit is accessed by means of a wooden staircase on the east side. Organ and organ case are not of value from the standpoint of monument conservation.
Valuation
Church with adjoining sexton's dwelling and church council room and fence of general importance on account of cultural and architectural-historical value:
- as an example of a simple Anabaptist church from 1868 in the province of Groningen in Eclectic style
- on account of the sober Eclectic design
- on account of the fairly high degree of intactness of the exterior and parts of the interior
- on account of the image-defining location in the village of Uithuizen
- as a reminder of the flourishing of the Anabaptist faith after 1850.
Nearby in the register
- Woonhuis, Mennonietenkerkstraat 13Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Mennonietenkerkstraat 8Woonhuisunder 1 mi
- De Liefde (1963-2002 De Jonge Jan)Industrie- en poldermolenunder 1 mi
- Winkelwoning, Hoofdstraat-West 69Werk-woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.