Rijksmonumentenregister · Netherlands
Molen, Geeuwpolder aan De Dolte Uitwellingerga (Súdwest-Fryslân 21)
Uitwellingerga, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie- en poldermolen
- Function
- Molen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1929
- Address
- Geeuwpolder aan De Dolte Uitwellingerga (Súdwest-Fryslân 21)
- Place
- Uitwellingerga
- Municipality
- Súdwest-Fryslân
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.00743, 5.73391
- Monument number
- 515180
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamStanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1909 map "10 Sneek" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De middelgrote AMERIKAANSE WINDMOTOR is een markant herkenningspunt in het nabij het Sneekermeer gelegen weidegebied.
De naar Amerikaans model ontstane windmolen van het type "Energie", uit Duitsland (Dresden) geïmporteerd door N.V. Electro-Technisch Bureau Scholten & Pijper uit Hoorn, werd in 1929 gebouwd op de plaats van een traditionele molen. De molen werd gebouwd tezamen met de bestaande "Herkules" windmotor (aan de Geeuwpolder) gelegen aan dezelfde Dolte-sloot enige honderden meters naar het noorden. Deze molen is de enige overgebleven middelgrote "Energie" windmotor in Nederland.
Omschrijving
De 9 meter hoge toren staat in een uit beton opgetrokken fundering. Op de fundering is een betonnen onderbouw aangebracht voorzien van een betonnen dak. De onderbouw is voorzien van twee gietijzeren zesruitsramen boven de waterlopen en een in een stalen kozijn aangebrachte stalen toegangsdeur. Boven de achterwaterloop in de betonnen onderbouw is in opliggende cijfers, het bouwjaar van de molen, 1929 aangebracht.
De voorwaterloop is voorzien van een stalen krooshek en een dubbele schotbalksponning. Boven de voorwaterloop een hek, bestaande uit betonnen peilers met hiertussen stalen pijpen als regels. De betonnen achterwaterloop is voorzien van een houten wachtdeur en een dubbele schotbalksponning. De molen is bij uitzondering voorzien van een schroefpomp bestaande uit een stalen waaier in een gietijzeren huis. De molen maalt uit op de "Doltesloot" (Friese boezem). De stalen toren heeft een ladder en een achtkantige stelling. De stelling bestaande uit stalen liggers, een houten dek en een stalen hekwerk. Aan de bovenzijde van de toren is een op kogellagers draaiend gietstalen motorlichaam aangebracht. Het bij uitzondering 21 gegalvaniseerde stalen bladen tellende windrad heeft een diameter van 6 meter. Het rad bestaat uit zeven straalarmen waartussen segmenten met ieder drie bladen verbonden door drie ringen zijn aangebracht. De molen is voorzien van twee vanen: een hoofdvaan en een zijvaan. De eerste dient voor de zelfregeling naar de windrichting, de tweede voor zelfregeling naar windsterkte. De molen is voorzien van een gietstalen gaande werk en stalen spillen.
Waardering
De zogenaamde Amerikaanse windmotor uit het begin van de 20e eeuw is van algemeen cultuurhistorisch en industrieel- archeologisch belang:
- voor de geschiedenis van de industriële archeologie van Nederland, in het bijzonder van die der windmotoren;
- voor de ontwikkeling van de vroeg-20e-eeuwse Nederlandse bemalingstechniek met gebruikmaking van Amerikaans model windmolens;
- als maalwerktuig kenmerkend voor de fase die ligt tussen windbemaling en motorbemaling;
- vanwege zijn rol in het ontstaan van de bemalinggeschiedenis van het voormalige "Waterschap Oppenhuizen c.a." en later het waterschap "Marne-Middelsee";
- als zeldzaam voorbeeld van een middelgrote "Energie" windmotoren;
- vanwege de ensemblewaarde samen met de nabij gelegen "Herkules" windmotor;
- vanwege zijn landschappelijke betekenis als markant herkenningspunt in het weidegebied nabij het Sneekermeer.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The medium-sized AMERICAN WIND ENGINE is a distinctive landmark in the pasture land situated near the Sneekermeer.
The windmill based on American design of the "Energie" type, imported from Germany (Dresden) by N.V. Electro-Technical Bureau Scholten & Pijper from Hoorn, was built in 1929 on the site of a traditional mill. The mill was built together with the existing "Herkules" wind engine (at the Geeuwpolder) located on the same Dolte-sloot some hundreds of metres to the north. This mill is the only remaining medium-sized "Energie" wind engine in the Netherlands.
Description
The 9 metre high tower stands in a foundation constructed of concrete. On the foundation a concrete substructure has been constructed provided with a concrete roof. The substructure is provided with two cast-iron six-pane windows above the watercourses and a steel access door arranged in a steel frame. Above the rear waterway in the concrete substructure are raised figures showing the year of construction of the mill, 1929.
The front waterway is provided with a steel trash rack and a double sluice-board slot. Above the front waterway a fence, consisting of concrete piers with steel pipes between them as rails. The concrete rear waterway is provided with a wooden sluice gate and a double sluice-board slot. The mill is exceptionally provided with a screw pump consisting of a steel impeller in a cast-iron casing. The mill discharges into the "Doltesloot" (Frisian boezem). The steel tower has a ladder and an octagonal platform. The platform consisting of steel beams, a wooden deck and a steel railing. At the top of the tower a cast-steel motor housing rotating on ball bearings is mounted. The exceptionally 21 galvanised steel blade wind wheel has a diameter of 6 metres. The wheel consists of seven radial arms between which segments, each with three blades connected by three rings, are arranged. The mill is provided with two vanes: a main vane and a side vane. The first serves for self-regulation towards wind direction, the second for self-regulation towards wind strength. The mill is provided with a cast-steel motion gear and steel spindles.
Valuation
The so-called American wind engine from the early 20th century is of general cultural-historical and industrial-archaeological importance:
- for the history of industrial archaeology in the Netherlands, in particular that of wind engines;
- for the development of early 20th-century Dutch pumping technology using American model wind engines;
- as a milling implement characteristic of the phase that lies between wind-powered pumping and motor-powered pumping;
- because of its role in the emergence of the pumping history of the former "Waterschap Oppenhuizen c.a." and later the water board "Marne-Middelsee";
- as a rare example of a medium-sized "Energie" wind engine;
- because of its ensemble value together with the nearby "Herkules" wind engine;
- because of its landscape significance as a distinctive landmark in the pasture land near the Sneekermeer.
Nearby in the register
- Molen, Doltesloot Uitwellingerga (Súdwest-Fryslân 21)Industrie- en poldermolenunder 1 mi
- GeaupoldermoleIndustrie- en poldermolenunder 1 mi
- Kerk, Buorren 59Kerk en kerkonderdeel1 mi
- Woonhuis, Buorren 43Woonhuis1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.