Rijksmonumentenregister · Netherlands
Gea-sicht
Oppenhuizen, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1874
- Address
- Sjaerdawei 44, 8625 HS Oppenhuizen (Súdwest-Fryslân 21)
- Place
- Oppenhuizen
- Municipality
- Súdwest-Fryslân
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.00651, 5.70044
- Monument number
- 515179
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het WOONHUIS "Gea-sicht", van het type rentenierswoning, ligt aan de zuidelijke rand van het dorp, aan de lange noord-zuidweg die Oppenhuizen met het dorp Uitwellingerga verbindt. Het naar het oosten gerichte pand ligt teruggerooid ten opzichte van de weg en bevindt zich op een smal, rechthoekig perceel waarvan de smalle hoek naar het westen is gelegen. Het huis is in Ambachtelijk-traditionele stijl gebouwd; in het interieur zijn decoratieve elementen toegepast in de stijl van de Art Nouveau. De gedenksteen memoreert: "De eerste steen gelegd door Wieger H. Visser den 4 maart 1874". Deze W. Visser hoorde (volgens mondelinge overlevering) bij de rijke palinghandelaarsfamilie Visser, die door haar rijkdom veel invloed had in de omgeving en zodoende zowel economisch als maatschappelijk een belangrijke rol heeft gespeeld in de streek aan het einde van de 19de en het begin van de 20ste eeuw.
Omschrijving
Het blokvormige woonhuis heeft een rechthoekige plattegrond en wordt gedekt door een schilddak met twee schoorstenen en machinaal vervaardigde Friese pannen. Het huis is uit bruine baksteen opgetrokken; een natuurstenen plint en een hoog, geprofileerd hoofdgestel begrenzen de symmetrisch opgebouwde gevels. Op ieder gevel(deel) zijn -op de achtergevel na- vijf rozetankers geplaatst. De voorgevel wordt door het middenrisaliet met doorlopend dakkapel symmetrisch verdeeld, aan weerszijden ervan zitten twee vensters. In het middenrisaliet is de hoofdingang geplaatst. Deze bestaat uit een portiek met gebogen rollaag aan de bovenzijde -hierboven is de naam van het huis te lezen-, een dubbele houten voordeur en een natuurstenen stoep van twee treden. De voordeur is voorzien van een middenlijst en gietijzeren roosters. Links en rechts in de portiek zijn spiegelvlakken gepleisterd. De houten dakkapel boven de portiek wordt door een zadeldak gedekt en versierd door een windveer met lansachtig-motief. Naast het T-venster van de dakkapel staan twee houten ondiepe pilasters, die door spiegelvlakken en Corinthisch kapitelen worden gedecoreerd.
Aan alle licht gebogen zesruitsvensters zaten persiennes, die intussen zijn weggehaald. Zowel in de zuid- als in de noordgevel zijn twee vensters geplaatst. In de zuidgevel is, tussen de vensters, de gevelsteen gemetseld. Het huis is, vermoedelijk in de jaren dertig, aan de achterzijde verlengd; in de huidige achtergevel zit een rechthoekig raam met drielichts zijlichten en vijfruits bovenlicht en een houten deur. In de later aangebouwde zuidelijke zijgevel zit een rechthoekig driedelig venster.
De indeling van het INTERIEUR is grotendeels nog origineel: de gang in het midden loopt naar het achterste deel van het vrij ondiepe pand. Links en rechts van de gang liggen twee kamers waar nog een aantal originele elementen aanwezig is. In de zuidelijke kamer onder meer: de houten paneeldeuren, de houten schoorsteenmantel, de houten gegolfde vensterbanken met panelen en houten spiegelvlakken. Tussen de vensters en tussen de balken van het plafond zitten in de kamer aan de zuidzijde op de houten panelen nog de oorspronkelijke gesjabloneerde, sierlijk gebloemde decoraties in de stijl van de Art Nouveau (op enkele plaatsen bijgewerkt). In de kamer aan de noordzijde zitten onder meer nog het oorspronkelijk balkenplafond, de eenvoudige houten vensterbanken, de houten schoorsteenmantel en de betegeling met een aaneengeschakeld kruis/bloemmotief. De voorzijde van de plattegrond wordt op de gang door een boog met de achterzijde van het pand verbonden, dat nu in verbinding is gebracht met het toegevoegde westelijk deel. Aan de noordzijde is een keuken, aan de zuidzijde een slaapkamer.
Waardering
Het woonhuis aan de Sjaerdawei 44 te Oppenhuizen is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- vanwege de esthetische kwaliteit van het eenvoudig ontwerp;
- vanwege de bijzondere ornamentiek in de stijl van de Art Nouveau, met name in de zuidelijke voorkamer;
- voor het aanzien van het dorp;
- vanwege de in grote mate aanwezige architectonische gaafheid van het exterieur en het interieur;
- in relatie tot de visuele gaafheid van de dorpse omgeving.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The RESIDENTIAL HOUSE "Gea-sicht", of the type annuitant's dwelling, is located at the southern edge of the village, on the long north-south road that connects Oppenhuizen with the village of Uitwellingerga. The building, facing east, is set back from the road and is situated on a narrow, rectangular plot with its narrow corner facing west. The house is built in Craftsman-traditional style; in the interior decorative elements are applied in the Art Nouveau style. The commemorative stone reads: "Foundation stone laid by Wieger H. Visser on 4 March 1874". This W. Visser belonged (according to oral tradition) to the wealthy eel-trading family Visser, which through its wealth had considerable influence in the surrounding area and thus played both an economic and social role of importance in the region at the end of the 19th and beginning of the 20th century.
Description
The block-shaped residential house has a rectangular floor plan and is covered by a hipped roof with two chimneys and machine-made Friesian tiles. The house is constructed of brown brick; a natural stone plinth and a high, moulded principal cornice define the symmetrically arranged facades. On each facade section - except the rear facade - five ornamental wall anchors are placed. The front facade is symmetrically divided by the central projection with continuous roof dormer, with two windows on each side of it. The main entrance is placed in the central projection. This consists of a porch with curved roll-moulding at the top - above which the name of the house can be read - a double wooden front door and a natural stone step of two treads. The front door is provided with a mid-moulding and cast-iron grilles. On the left and right in the porch are mirror panels rendered. The wooden roof dormer above the porch is covered by a gabled roof and decorated by a weathervane with lance-like motif. Next to the T-window of the dormer are two wooden shallow pilasters, which are decorated by mirror panels and Corinthian capitals.
All slightly curved six-pane windows had blinds, which have since been removed. Two windows are placed in both the south and north facades. In the south facade, between the windows, the gable stone is laid. The house was, presumably in the 1930s, extended at the rear; in the current rear facade is a rectangular window with three-light side lights and five-pane fanlight and a wooden door. In the later added southern side facade is a rectangular three-part window.
The layout of the INTERIOR is for the most part still original: the hallway in the middle runs towards the rear part of the relatively shallow building. Left and right of the hallway are two rooms where a number of original elements remain. In the southern room, among others: the wooden panel doors, the wooden fireplace mantel, the wooden corrugated window sills with panels and wooden mirror panels. Between the windows and between the beams of the ceiling are, in the room on the south side, on the wooden panels still the original stencilled, elegantly flowered decorations in the Art Nouveau style (restored in a few places). In the room on the north side are, among others, still the original beam ceiling, the simple wooden window sills, the wooden fireplace mantel and the tiling with a connected cross/flower motif. The front of the floor plan is connected on the hallway by an arch to the rear of the building, which is now connected with the added western part. On the north side is a kitchen, on the south side a bedroom.
Valuation
The residential house at Sjaerdawei 44 in Oppenhuizen is of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- because of the aesthetic quality of the simple design;
- because of the distinctive ornamentation in the Art Nouveau style, particularly in the southern front room;
- for the appearance of the village;
- because of the architectural integrity of the exterior and interior that is present to a large extent;
- in relation to the visual integrity of the village surroundings.
Nearby in the register
- Woonhuis, Buorren 43Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Buorren 43Woonhuisunder 1 mi
- Kerk, Buorren 59Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Pastorie(K), Tsjerkebuorren 43Dienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.