Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kegelbaan, 2e Binnenvestgracht 19
Leiden, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Sport en recreatie
- Function
- Kegelbaan
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1897 - 1898
- Address
- 2e Binnenvestgracht 19, 2312 BZ Leiden
- Place
- Leiden
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.16379, 4.48504
- Monument number
- 515084
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
KEGELBAAN naar ontwerp van W.C. Mulder uit 1897 en in gebruik genomen in 1898. De kegelbaan bevindt zich bij de uit 1932 (arch. B. Buurman) daterende, voormalige Herensociëteit Amicitia (later Sociëteit Minerva, "In Den Vergulden Turk", 't Schuttershof en In Den Leidschen Salon) en is daar door middel van een poortje mee verbonden. Oorspronkelijk behoorde de baan bij voorganger van het huidige gebouw, de Buiten-Sociëteit Amicitia. De kegelbaan heeft zijn feitelijke lokatie aan de 2de Binnenvestgracht en het Noorder Plantsoen, maar is geadresseerd aan de Steenstraat, waarop het met de terugliggende, zuidelijke kopgevel is georiënteerd.
Vanwege het gebruik van (pseudo-)vakwerk aan de gevels en de uitkragende kapspanten is de bouwstijl van de kegelbaan sterk verwant aan die van de aan het eind van de negentiende eeuw nog in zwang zijnde Chaletstijl. Het gebouw bezit nog het oorspronkelijke interieur en is ook anno 1995 nog steeds ingericht en in gebruik als kegelbaan.
Het gebouw maakt deel uit van het beschermde stadsgezicht Leiden.
Omschrijving
Langwerpig, vanuit een rechthoekige plattegrond, in baksteen met vakwerk en pseudovakwerk opgetrokken verdiepingloos gebouw met symmetrische gevels onder een uitkragend, met butimineus materiaal gedekt zadeldak. Plint (trasraam) van schone baksteen aan straatzijde voorzien van staafankers die de vloerbalken van de kegelbaan dragen. De zware onderste houten regel en die daarboven liggen tussen de gemetselde lagen en hebben een constructieve functie. Het overige houtwerk ligt op de muren en heeft een voornamelijk decoratieve functie. Beide kopgevels en de langsgevel aan straatzijde zijn blind en voorzien van pseudo-vakwerk, met diagonale regels in de tweede geleding en andreaskruisen in de bovenste geleding. Het vakwerk in de tweede gevelgeleding verdeeld de oostelijke langsgevel (straatzijde) in rechthoekige vakken. Onder de tweede regel van deze drie gevels is één laag bakstenen met de kopse kanten schuin in de gevel geplaatst. De bovenste gevelgeleding bestaat deels uit diagonaal geplaatste stijlen (schoren). De uitkragingen van de kap rusten op bewerkte schoren. De boeiboorden zijn verlevendigd met houten diamantkoppen (imitatie-klinknagels). De sierspanten (hammerbeamconstructie) aan de kopgevels zijn door middel van gesneden schoren met de gevel verbonden. De transparante westelijke langsgevel is eveneens voorzien van enig vakwerk, maar is voor het grootste deel ingevuld met glasdeuren, vensterpartijen en een over de gehele gevellengte doorgetrokken reeks bovenramen. Alleen onder de vensters en in de geveltoppen bevindt zich metselwerk, waarvan de bovenste laag baksteen onder de vensters met de kopse kanten schuin in de gevel is geplaatst. Alle gevelopeningen zijn voorzien van houten kozijnen met afgeschuinde neggen en bewerkte bovenhoeken. De gevel telt drie ingangsrisalieten met dwarskap (middenrisaliet) en steekkappen. Deze zijn voorzien van een uitkragend sierspant met hammerbeamconstructie als die aan de kopgevels. De buitenste risalieten bevatten een enkele deur onder een houten cassette. Het bredere middenrisaliet is voorzien van een dubbele deur, eveneens onder een cassette. In de tussenliggende gevelpartijen staan in totaal zes (twee keer drie) dubbele deuren (porte brisées), waarvan elke afzonderlijke deur onder een drieruits-bovenlicht staat. Alle deuren staan boven hardstenen drempels. De zuidelijke kopgevel is door middel van een tussenlid - met toegang naar een kleine binnenplaats achter de gebouwen - verbonden met het gebouw Amicitia. Het interieur bestaat uit een lange, rechthoekige kegelruimte met een enkele kegelbaan. De zaalruimte is geleed door middel van smalle ribben over de wanden en het plafond.
Waardering
De kegelbaan is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde wegens de oorspronkelijke functie en haar plaats in de geschiedenis van het verenigingsleven in Leiden. De kegelbaan is tevens van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde wegens de voor de bouwtijd karakteristieke bouwstijl en de ongewone constructie met (pseudo-)vakwerk. Het nog gave gebouw heeft bovendien hoge zeldzaamheidswaarde vanwege de oorspronkelijke functie. Het is bovendien van belang vanwege de herkenbaarheid en vawege de gaafheid van in- en exterieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
SKITTLE ALLEY designed by W.C. Mulder from 1897 and put into use in 1898. The skittle alley is located at the building dating from 1932 (arch. B. Buurman), the former Gentlemen's Society Amicitia (later Society Minerva, "In Den Vergulden Turk", 't Schuttershof and In Den Leidschen Salon) and is connected to it by means of a small gate. Originally, the alley belonged to the predecessor of the current building, the Buiten-Sociëteit Amicitia. The skittle alley has its actual location at the 2de Binnenvestgracht and the Noorder Plantsoen, but is addressed at the Steenstraat, on which it is oriented with the recessed, southern gable end.
Due to the use of (pseudo-)timber-framing on the facades and the cantilevered roof trusses, the architectural style of the skittle alley is closely related to that of the Chalet style still in use at the end of the nineteenth century. The building still possesses its original interior and was also as of 1995 still equipped and in use as a skittle alley.
The building forms part of the protected townscape Leiden.
Description
Elongated, rectangular in ground plan, in brick with timber-framing and pseudo-timber-framing, a single-storey building with symmetrical facades beneath a cantilevered, bituminous material-covered gabled roof. Plinth (tuff stone) of fine brick on the street side fitted with rod anchors that support the floor beams of the skittle alley. The heavy lower wooden rule and those above lie between the brick layers and have a structural function. The remaining woodwork lies on the walls and has a primarily decorative function. Both gable ends and the long facade on the street side are blind and fitted with pseudo-timber-framing, with diagonal members in the second register and St Andrew's crosses in the upper register. The timber-framing in the second facade register divides the eastern long facade (street side) into rectangular panels. Below the second rule of these three facades is one layer of bricks with the end-grains laid diagonally in the facade. The upper facade register consists partly of diagonally placed struts (props). The cantilevers of the roof rest on worked struts. The fascia boards are enlivened with wooden diamond heads (imitation rivets). The decorative trusses (hammerbeam construction) at the gable ends are connected to the facade by means of carved struts. The transparent western long facade is likewise fitted with some timber-framing, but is filled for the most part with glass doors, window sections and a series of upper lights running across the entire facade length. Only below the windows and in the facade tops is there brickwork, the uppermost layer of brick below the windows being laid with the end-grains placed diagonally in the facade. All facade openings are fitted with wooden frames with chamfered reveals and worked upper corners. The facade has three entrance risalits with cross gable (central risalit) and strut gables. These are fitted with a cantilevered decorative truss with hammerbeam construction as that at the gable ends. The outer risalits contain a single door beneath a wooden cassette. The wider central risalit is fitted with a double door, likewise beneath a cassette. In the intervening facade sections there are in total six (two times three) double doors (porte brisées), each individual door beneath a three-light fanlight. All doors stand above hard stone thresholds. The southern gable end is connected by means of an intermediate section - with access to a small courtyard behind the buildings - to the Amicitia building. The interior consists of a long, rectangular skittle room with a single skittle alley. The hall space is articulated by means of narrow ribs over the walls and ceiling.
Valuation
The skittle alley is of general interest owing to its cultural-historical value due to its original function and its place in the history of associational life in Leiden. The skittle alley is also of general interest owing to its architectural-historical value due to the architectural style characteristic of its construction period and the unusual construction with (pseudo-)timber-framing. The still intact building furthermore has high rarity value owing to its original function. It is moreover of interest owing to its recognisability and owing to the integrity of interior and exterior.
Nearby in the register
- Laboratorium, Steenstraat 1Onderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Sociale zorg, liefdadigheid, Steenstraat 17Sociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
- Woonhuis, Beestenmarkt 14Woonhuisunder 1 mi
- Molen, Molenwerf 1Industrie- en poldermolenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.