TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Bestuursgebouw en onderdl, Steenschuur 4

Leiden, Zuid-Holland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Bestuursgebouw en onderdl
Category
onroerend gebouwd
Built
1872
Address
Steenschuur 4, 2311 ET Leiden (and others)
Place
Leiden
Province
Zuid-Holland
Country
Netherlands
Coordinates
52.15598, 4.49301
Monument number
515083

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1838 map "Amsterdam" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

LOGEGEBOUW 'La Vertu', daterend omstreeks 1872, met een oudere kern, en interieur van J. Neysingh uit 1950. In 1872 kochten de Leidse Vrijmetselaars twee zeventiende eeuwse panden, waar tot dan toe moutfabriek 'De Posthoorn' en azijnmakerij 'De Twee Sleutels' in gevestigd waren. De vrijmetselaars transformeerden de twee panden tot het logegebouw 'La Vertu' door de voorgevels te vervangen door een nieuwe Eclectische gevel. Van de mouterij resteren gewelven van de fundering. De loge bestond oorspronkelijk uit twee delen: de vergaderruimtes en het woonhuis van de beheerder. Inmiddels zijn de twee helften intern samengevoegd.

Het interieur uit 1872 is in de tweede wereldoorlog door de bezetter gesloopt. In 1950 is op de eerste verdieping een initiatiezaal ontworpen door de toenmalige gemeente-architect Jan Neysingh. Het bijzondere interieur van deze zaal is gaaf bewaard gebleven.

Het logegebouw is een beeldbepalend onderdeel van de zuidelijke gevelwand aan de Steenschuur, in het beschermd stadsgezicht.

Omschrijving

Het pand is over twee bouwlagen opgetrokken onder twee zadeldaken.

De voorgevel is hoog opgetrokken, waardoor de zadeldaken aan het zicht worden onttrokken. De speklagen en bogen van gele baksteen in de gevel van rode baksteen, zijn deels in reliëf aangebracht. De voorgevel telt vier vensterassen. Twee gemetselde lisenen markeren het einde van de gevel, tussen twee andere lisenen bevindt zich de middenpartij onder een fronton met pleisterwerk cassettes. De lisenen zijn op de hoogte van de speklagen ingesnoerd. De gevel is opgetrokken boven een hardstenen plint, heeft een geprofileerde waterlijst tussen de bouwlagen en wordt beëindigd door een gepleisterde kroonlijst met een overstekende houten gootlijst. Onder de kroonlijst een opgelegde rand siermetselwerk.

Op de begane grond van de middenpartij twee dubbele paneeldeuren onder rondboogvormige tweeruits bovenlichten en een gemetselde tandlijst. Tussen de deuren een bronzen plaquette met de inscriptie 'Loge La Vertu 19 october 1757'. Aan weerszijden van de deuren een kruisvenster met tweedelig rondboogvormig bovenlicht. Op de verdieping vierruits vensters met dubbele boogjes in schouderboogvormige bovenlichten. Alle vensters hebben gepleisterde waterdorpels. De onderrand van het fronton wordt onderbroken door een rond venster met daarin het vrijmetselaarsteken.

De achtergevel is gepleisterd met schijnvoegen.interieur Van het interieur zijn onder meer een balkenlaag en de houten kapconstructies bewaard gebleven.

Heel bijzonder is de initiatiezaal op de eerste verdieping. In deze rechthoekige zaal uit de jaren vijftig van de twintigste eeuw onder meer de volgende elementen: een geblokte linoleumvloer, wandbetimmeringen en daarboven een gepleisterd spiegelgewelf zonder scherpe randen. Dubbele gecapitoneerde deur onder een balkon met houten zuilen, langs de wand ijzeren kolommetjes, travertin 'altaar', oorspronkelijke stoelen en grote ijzeren kandelaars.

Waardering

Het logegebouw van de Vrijmetselaars is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde als één van de weinig overgebleven logegebouwen in Nederland.

Het pand is tevens van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde wegens de Eclectische bouwstijl en de bijzondere initiatiezaal.

Stedebouwkundig gezien is de loge van betekenis vanwege de beeldbepalende situering aan de Steenschuur.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

LODGE BUILDING 'La Vertu', dating from around 1872, with an older core, and interior by J. Neysingh from 1950. In 1872, the Leiden Freemasons purchased two seventeenth-century buildings, which until then housed the malt factory 'De Posthoorn' and the vinegar factory 'De Twee Sleutels'. The Freemasons transformed the two buildings into the lodge building 'La Vertu' by replacing the front facades with a new Eclectic facade. From the malthouse, vaults of the foundations remain. The lodge originally consisted of two parts: the meeting rooms and the caretaker's dwelling. Meanwhile, the two halves have been internally joined together.

The interior from 1872 was demolished by the occupier during the Second World War. In 1950, an initiation hall was designed on the first floor by the then municipal architect Jan Neysingh. The distinctive interior of this hall has been preserved intact.

The lodge building is an iconic component of the southern facade wall at the Steenschuur, within the protected townscape.

Description

The building is constructed over two storeys beneath two gabled roofs.

The front facade is built high, which conceals the gabled roofs from view. The band courses and arches of yellow brick in the red brick facade are partly applied in relief. The front facade has four window bays. Two brick pilasters mark the end of the facade, and between two other pilasters lies the central section beneath a pediment with plasterwork cassettes. The pilasters are constricted at the height of the band courses. The facade is built above a hard stone plinth, has a profiled drip moulding between the storeys and is completed by a plastered cornice with an overhanging wooden gutter line. Below the cornice a laid-on edge of ornamental brickwork.

On the ground floor of the central section two double panelled doors beneath segmental two-light fanlights and a brick tooth moulding. Between the doors a bronze plaque with the inscription 'Loge La Vertu 19 october 1757'. On either side of the doors a cross window with two-part segmental fanlight. On the upper floor four-light windows with double arches in shouldered segmental fanlights. All windows have plastered drip moulds. The lower edge of the pediment is interrupted by a round window containing the Freemasons' symbol.

The rear facade is plastered with false joints. Interior. From the interior, among other things, a beam layer and the wooden roof truss structures have been preserved.

Particularly remarkable is the initiation hall on the first floor. In this rectangular hall from the nineteen-fifties, among other elements: a tessellated linoleum floor, wall panelling and above it a plastered barrel vault without sharp edges. Double upholstered door beneath a balcony with wooden columns, along the wall iron columns, travertine 'altar', original chairs and large iron candelabra.

Valuation

The Freemasons' lodge building is of general interest owing to its cultural-historical value as one of the few surviving lodge buildings in the Netherlands.

The building is also of general interest owing to its architectural-historical value due to the Eclectic architectural style and the distinctive initiation hall.

From an urban planning perspective, the lodge is significant owing to its iconic location at the Steenschuur.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map