Rijksmonumentenregister · Netherlands
Winkelwoning, Hooglandse Kerkgracht 4 D
Leiden, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Werk-woonhuis
- Function
- Winkelwoning
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1890
- Address
- Hooglandse Kerkgracht 4 D, 2312 HT Leiden (and others)
- Place
- Leiden
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.15966, 4.49446
- Part of complex
- 515044
- Monument number
- 515045
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In 1889 en 1890 gebouwde stoomdrukkerij met bijbehorende WINKEL en BOVENWONING. Drukkerij (1889) zowel als winkel (1890) zijn gebouwd in opdracht van Eduard IJdo naar ontwerp van architect D. Veilbrief. De meest representatieve gevel van de winkel met bovenwoning is opgetrokken in een nauw aan de Neo-Hollandse Renaissance verwante, destijds zeer gangbare bouwstijl. De overige gevels hebben geen bijzondere stylistische kenmerken. Delen van het winkelinterieur zijn nog in oorspronkelijke staat en sluiten in stilistisch opzicht aan bij het exterieur. De op de Hooglandsekerkgracht georiënteerde winkel-woning maakt deel uit van het beschermde stadsgezicht.
Omschrijving
Vanuit een L-vormige plattegrond opgetrokken, min of meer complexmatig geheel met de drukkerij. Drie bouwlagen tellend winkel-woonhuis onder een met bouletpannen (onderste dakschilden) en zinken roeven (flauw hellende bovenste dakschilden) gedekt gebroken zadel-/mansardedak. Symmetrische, in baksteen opgetrokken voorgevel met accenten van gepleisterde baksteen boven een plint van hardsteen en rechtgesloten gevelopeningen met kwartrond profiel in de neghoeken. Begane grond met etalagevenster boven een hardstenen plint met "EDUARD IJDO" in verdiepte letters.
Puibalk van wit geschilderde gepleisterde steen met hoek- en kraagstenen, spaarvelden, voluten en houten profiellijst. Aan weerszijden van de etalage een identieke, originele deur met profiellijsten, fronton en raam, waarvan het rechter (de winkeldeur) nog is voorzien van de oorspronkelijke decoratieve raamijzers. Rechtgesloten bovenlichten onder keperboog met sluit- en aanzetstenen. Naast de deuren een muurdam met speklagen boven hardstenen neut met diamantkop. Tussen eerste en tweede bouwlaag een brede cordonlijst van gepleisterde baksteen met de tekst "STOOM-BOEK EN STEENDRUKKERIJ". De geprofileerde bovenrand van de lijst vormt tevens de doorgetrokken onderdorpel van de vensters op de eerste verdieping. Tweede en derde bouwlaag eveneens met speklagen, alsmede decoratieve muurankers naast de keperbogen en schuiframen met geprofileerde wisseldorpels. Onder de vensters van de tweede verdieping een doorgetrokken geprofileerde onderdorpel als die onder de vensters van de eerste verdieping. Vensters op de tweede verdieping tevens voorzien van houten jaloeziekasten.
Gevelbeëindiging samengesteld uit een profiellijst, waarboven consoles met trigliefen die een geprofileerde, in het midden verkropte houten gootlijst dragen.
Tussen de consoles gepleisterde velden met renaissance motieven (diamantkoppen en liggende cartouches) en "ANNO 1890" in de middelste veld. In het midden tegen het onderste dakschild een houten dakkapel met vleugelstukken, openslaand venster onder rondboog bovenlicht, diamantkoppen, fronton met diepliggend tympaan en geprofileerde daklijst. Aan weerszijden een eenvoudig dakkapelletje, eveneens met frontonbekroning. De zichtbare baksteen (boven) van de met een staafanker voorziene zijgevel zijgevel is ouder. Rechter zijgevel (Koppenhinksteeg) met rechtgesloten gevelopeningen onder strekken. Iets hogere gevelpartij van hoger opgaande achterste volume (bedrijfsgedeelte) met iets hoger geplaatste, eveneens rechtgesloten gevelopeningen. Voor de winkelentree een octogonale hardstenen stoeppaal.
Interieur van het winkelgedeelte nog voor een deel in oorspronkelijke staat. Ingangsportaaltje met marmeren vloertegels, glas-in-lood rondom de portaaldeur, deels met marmer beklede, omlijste linker wand, wand-stucreliëfs met putti (cherubs) en een stucdecoratie aan plafond. Voorste deel winkel eveneens met stucwerk aan plafond en hoeken, wand tussen etalage en winkel met glas-in-lood zij- en bovenlichten met profielomlijsting. Originele trap naar bovenwoning met gietijzeren balustertjes, gesneden houten trappaal en zeshoekig venster in het trappenhuis. Bovenwoning met in de kamer en suite een stucrand aan de bovenkant van de kamerwanden, een stucplafond met omlijsting en voluten aan het boven de deuropening liggende paneel en een schouw van zwart marmer.
Waardering
De winkel met bovenwoning is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde.
De bij een drukkerij behorende winkel is van cultuurhistorische waarde als representatief overblijfsel van een (destijds) belangrijke bedrijvigheid in Leiden.
Het heeft architectuurhistorische waarde vanwege de detaillering en het materiaalgebruik van de voor de bouwtijd zeer karakteristieke voorgevel.
Er is tevens sprake van ensemblewaarde vanwege de relatie tussen de gevels en vanwege de bijzondere verkaveling van het geheel.
Het is bovendien van belang vanwege de herkenbaarheid en de gaafheid van het exterieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Steam printing works built in 1889 and 1890 with associated SHOP and FLAT ABOVE. Printing works (1889) as well as shop (1890) were built on the instructions of Eduard IJdo to a design by architect D. Veilbrief. The most representative facade of the shop with flat above was constructed in a building style closely related to Neo-Dutch Renaissance, which was very common at the time. The remaining facades have no particular stylistic characteristics. Parts of the shop interior are still in original condition and stylistically correspond with the exterior. The shop-dwelling oriented towards the Hooglandsekerkgracht forms part of the protected townscape.
Description
Constructed from an L-shaped plan, a somewhat complex building together with the printing works. A three-storey shop-house beneath a broken saddle/mansard roof covered with boulet tiles (lower roof tiles) and zinc gutters (gently sloping upper roof tiles). Symmetrical front facade constructed in brick with accents of rendered brick above a sandstone plinth and right-angled window openings with quarter-round profile in the corners. Ground floor with shop window above a sandstone plinth with "EDUARD IJDO" in recessed letters.
Shop front of white-painted rendered stone with corner and corbel stones, spandrel fields, volutes and wooden moulding. On either side of the shop window an identical, original door with mouldings, pediment and fanlight, of which the right one (the shop door) is still fitted with original decorative window ironwork. Right-angled fanlights under soldier arch with key and springer stones. Next to the doors a wall dam with speckled courses above sandstone newel with diamond top. Between first and second storeys a broad banding moulding of rendered brick with the text "STOOM-BOEK EN STEENDRUKKERIJ". The moulded upper edge of the band also forms the continuous undersill of the windows on the first floor. Second and third storeys also with speckled courses, as well as decorative wall anchors beside the soldier arches and sash windows with moulded alternating sills. Below the windows of the second floor a continuous moulded undersill like that below the windows of the first floor. Windows on the second floor also fitted with wooden blind boxes.
Gable termination composed of a moulding, above which consoles with triglyphs bearing a moulded, centrally broken-out wooden gutter moulding.
Rendered panels between the consoles with Renaissance motifs (diamond tops and reclining cartouches) and "ANNO 1890" in the central panel. In the middle against the lower roof tile a wooden roof dormer with side pieces, opening window under round-arched fanlight, diamond tops, pediment with recessed tympanum and moulded roof edge. On either side a simple small roof dormer, also with pediment crowning. The visible brick (above) of the side facade (equipped with a rod anchor) side facade is older. Right side facade (Koppenhinksteeg) with right-angled window openings under stretchers. Slightly higher facade section of taller rear volume (business premises) with slightly higher-placed, likewise right-angled window openings. Before the shop entrance an octagonal sandstone bollard.
Interior of the shop section still partly in original condition. Entrance portico with marble floor tiles, leaded glass surrounding the portico door, partly marble-clad, framed left wall, wall stucco reliefs with putti and stucco decoration on the ceiling. Front part of shop likewise with stucco on ceiling and corners, wall between shop window and shop with leaded glass side and fanlights with moulded framing. Original staircase to the flat above with cast-iron balusters, carved wooden stair newel and hexagonal window in the stairwell. Flat above with in the room en suite a stucco band at the top of the room walls, a stucco ceiling with framing and volutes on the panel above the door opening and a fireplace of black marble.
Valuation
The shop with flat above is of general importance due to its cultural-historical and architectural-historical value.
The shop associated with a printing works is of cultural-historical value as a representative remnant of a (then) important business activity in Leiden.
It has architectural-historical value on account of the detailing and material use of the front facade which is very characteristic of the building period.
There is also ensemble value due to the relationship between the facades and due to the exceptional layout of the whole.
It is furthermore of importance due to the recognizability and good condition of the exterior.
Nearby in the register
- Woonhuis, Koppenhinksteeg 1Woonhuisunder 1 mi
- Drukkerij, Hooglandse Kerkgracht 4Nijverheidunder 1 mi
- Woonhuis, Hooglandse Kerkgracht 8Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Hooglandse Kerkgracht 10Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.