Rijksmonumentenregister · Netherlands
PTT- gebouw
Utrecht, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Overheidsgebouw
- Function
- PTT-gebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1920 - 1924
- Address
- Neude 11, 3512 AE Utrecht (and others)
- Place
- Utrecht
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.09313, 5.11816
- Monument number
- 514259
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1902 map "Chromo-topographische kaart voor het Garnizoen Utrecht / [Topographische Inrichting]" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Tussen 1919 en 1924 gebouwd POST-, TELEGRAAF- en TELEFONIEgebouw met garagegebouw, met voorzijde aan het Neude en dienstingang aan de Oudegracht, naar ontwerp van architect J. Crouwel jr in de trant van de Amsterdamse Schoolstijl met in het interieur decoratie geïnspireerd op Egyptische en Assyrische kunst van de hand van beeldhouwer Van den Eynde.
N.B. Het postkantoor is diverse malen aangepast, onder andere in 1996, zonder dat het karakter aangetast werd.
Omschrijving
Vrijstaand pand op carrévormige plattegrond gericht op de Neude, aan de grachtzijde (achtergevel) een binnenhof geopend naar de straatzijde met in het midden een in de rooilijn geplaatste, vrijstaande garage. De hoofdopzet van de plattegrond bestaat uit een grote rechthoekige hal met daar om heen diverse dienstruimten. De opbouw bestaat uit een sokkel waarin een souterrain waarboven voor het oog drie forse bouwlagen, die feitelijk meer verdiepingen bevatten. Het gehele pand is opgetrokken in miskleurige baksteen in Vlaams verband op betonnen voet en met een pannen dak. Voorgevel met breed vooruitspringend bouwdeel waarin ingang gesitueerd is, geflankeerd door rechthoekig uitgevoerde traptorens, waarvan per twee metsellagen de bakstenen op een wijze van een harmonica gemetseld zijn, waardoor het effect van een kraag ontstaat, hierover aan drie zijden natuursteen decoraties, aansluitend op lange verticale venstersleuven met natuursteen decoraties aan de voet. Voorts aan respectievelijk de noordzijde van het noordelijk trappenhuis en de zuidzijde van het zuidelijk trappenhuis en een in natuursteen uitgevoerde ingang. Hoofdingang met zware gemetselde boog en betonnen luifel. Voor de ingang lage gemetselde muurtjes met aan weerszijden twee leeuwen. Voorts in de gehele gevel smalle rechthoekige vensters, binnen een omlijsting van een gemetselde neg ter grootte van een kop. Boven en onder de vensters diverse decoraties, ondermeer natuurstenen onderdorpels, verticaal gemetselde biezen en natuurstenen decoraties boven de derde vensterlaag.
Aan weerszijden van het vooruitspringende bouwdeel met de hoofdingang een terugliggend deel, elk vier venstertraveeën breed. Om de hoek sluit de opbouw van de zijgevels hierbij aan met reeksen smalle, rechthoekige vensters met bakstenen neggen, tussen twee licht risalerende delen met lange smalle venstersleuven met natuursteen decoratie, hiertussen tevens een reeks gemetselde daklichten in de kap.
Gevel aan de Oudegracht met terugliggend deel, omsloten door de ronde traptorens, met evenals de traptorens aan de Neude een in harmonica-vorm gemetselde bovenzijde. Vensters in de achtergevel en decoratie gelijk aan die van voor- en zijgevels. De gevel wordt afgesloten door een, het pand omlopende, maar verspringende natuurstenen daklijst op rijk gemetselde penanten.
De binnenhof wordt aan de grachtzijde afgesloten door een vrijstaande garage in baksteen met kap.
Interieur van de hoofdbebouwing met hoge paraboolvormige hal - 30 meter lang, 16 meter breed en 18 meter hoog - met glasgewelf gevormd door zeventien in geelbruin verglaasde baksteen opgetrokken bogen, met daartussen stroken glazen bouwstenen. Boven de hal een - overigens van binnenuit niet zichtbaar - glazen zadeldak. Tegen de wanden tussen de bakstenen bogen geglazuurde en gebakken decoraties, aspecten van communicatie symboliserend. Kopwanden met op begane grond niveau drie halfronde bogen aansluitend op de achtergevelgewelven van de dienstruimten, in de bogen is oorspronkelijk de loketruimte gesitueerd. Boven de bogen drie galerijopeningen, vormgegeven met venetiaanse boog met dubbele zijlichten, rustend op forse hardstenen kolommen. Middenboven zuidelijke kopwand het rijkswapen, uitgevoerd in tegelwerk van de Aardewerkfabriek "De Porceleyne Fles"(Delft). Kopwand noordzijde grote klok, in tegelwerk van de Porceleyne Fles. Aan weerszijden van zowel klok als wapen twee luchtroosters, uitgevoerd als uitsparingen in het metselwerk.
Langs de gevel boven ooghoogte diverse zwarte hardstenen ornamenten en beelden, voorstellende de vijf continenten, mythologische figuren en elementen, alle van de hand van H.A. van den Eynde.
Verdere indeling van het interieur met dienstruimten met diverse plattegronden, met op de begane grond aan de voorzijde vestibule met tochtportaal met een vergelijkbare aankleding met tegels, symbolische figuren in zwarte hardsteen, belettering en glas-in-loodvensters; onder andere de Nederlandse Maagd in de Tuin der Provinciën van Roland Holst uit 1931. Trappenhuizen met spil van slanke, onder een hoek van 45 graden geplaatste kolommen.
Waardering
Post-, telegraaf- en telefoniegebouw van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde als markant voorbeeld van de Amsterdamse Schoolstijl aangevuld met elementen uit Egyptische en Assyrische kunst waarbij de verscheidenheid van het materiaal en de rijke toepassing ervan opmerkelijk zijn. Van cultuurhistorische waarde als uitdrukking van een ontwikkeling in de bouwkunst waarbij in de jaren twintig en dertig veelvuldig gebruik werd gemaakt van de diensten van beeldhouwers waarbij exotische onderwerpen in trek waren. Het gebouw behoort tot een van de belangrijkste ontwerpen binnen het oeuvre van architect Crouwel.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Built between 1919 and 1924 POST, TELEGRAPH and TELEPHONE building with garage building, with front elevation on the Neude and service entrance on the Oudegracht, designed by architect J. Crouwel jr. in the manner of the Amsterdam School style with interior decoration inspired by Egyptian and Assyrian art by sculptor Van den Eynde.
N.B. The post office has been adapted several times, among other things in 1996, without the character being affected.
Description
Detached building on square plan facing the Neude, on the canal side (rear facade) an interior courtyard opening to the street side with in the centre a garage placed in the building line, freestanding. The main layout of the plan consists of a large rectangular hall with around it various service rooms. The structure consists of a plinth containing a basement above which to the eye three substantial storeys, which in fact contain more floors. The entire building is constructed in variegated brick in Flemish bond on concrete foundation with a pantiled roof. Front facade with broad projecting building section in which the entrance is situated, flanked by rectangular executed staircase towers, of which for every two courses the bricks are laid in an accordion manner, creating the effect of a collar, over this on three sides natural stone decorations, adjoining long vertical window slots with natural stone decorations at the base. Furthermore on respectively the north side of the northern staircase and the south side of the southern staircase and an entrance executed in natural stone. Main entrance with heavy brick arch and concrete canopy. In front of the entrance low brick walls with on both sides two lions. Furthermore throughout the facade narrow rectangular windows, within a frame of a brick opening the size of a head. Above and below the windows various decorations, among other things natural stone sills, vertically laid brick ribs and natural stone decorations above the third window row.
On both sides of the projecting building section with the main entrance a recessed part, each four window bays wide. Around the corner the structure of the side facades adjoins this with series of narrow, rectangular windows with brick openings, between two slightly projecting sections with long narrow window slots with natural stone decoration, between these also a series of brick roof lights in the roof.
Facade on the Oudegracht with recessed part, enclosed by the round staircase towers, with as the staircase towers on the Neude an accordion-form laid top. Windows in the rear facade and decoration similar to that of front and side facades. The facade is concluded by a, running round the building, but stepped natural stone eaves line on richly laid pilasters.
The interior courtyard is closed off on the canal side by a freestanding garage in brick with roof.
Interior of the main building with high parabola-shaped hall - 30 metres long, 16 metres wide and 18 metres high - with glass vault formed by seventeen arches constructed in yellowish-brown glazed brick, with between them strips of glass bricks. Above the hall a - otherwise not visible from inside - glass gabled roof. Against the walls between the brick arches glazed and fired decorations, symbolising aspects of communication. End walls with at ground floor level three semicircular arches adjoining the rear facade vaults of the service rooms, in the arches the original counter space is situated. Above the arches three gallery openings, shaped with Venetian arch with double side lights, resting on substantial sandstone columns. Centreabove south end wall the royal coat of arms, executed in tilework from the Aardewerkfabriek "De Porceleyne Fles" (Delft). End wall north side large clock, in tilework from the Porceleyne Fles. On both sides of both clock and coat of arms two air vents, executed as cutouts in the brickwork.
Along the facade above eye level various black sandstone ornaments and sculptures, depicting the five continents, mythological figures and elements, all by the hand of H.A. van den Eynde.
Further division of the interior with service rooms with various plans, with on the ground floor at the front vestibule with draught portico with similar arrangement with tiles, symbolic figures in black sandstone, lettering and leaded glass windows; among other things the Dutch Maiden in the Garden of the Provinces by Roland Holst from 1931. Staircases with spindle of slender columns placed at an angle of 45 degrees.
Valuation
Post, telegraph and telephone building of general importance for its architectural-historical value as a striking example of the Amsterdam School style supplemented with elements from Egyptian and Assyrian art whereby the variety of material and its rich application are remarkable. Of cultural-historical value as an expression of a development in architecture whereby in the twenties and thirties frequent use was made of the services of sculptors whereby exotic subjects were in demand. The building is one of the most important designs within the oeuvre of architect Crouwel.
Nearby in the register
- Woonhuis, Neude 29Woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Neude 2Werk-woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Neude 1Werk-woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Neude 35 BSWerk-woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.