Rijksmonumentenregister · Netherlands
Boerderij(M1), Bruggelaan 62
Appelscha, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1914
- Address
- Bruggelaan 62, 8426 BH Appelscha (Ooststellingwerf 21)
- Place
- Appelscha
- Municipality
- Ooststellingwerf
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.95649, 6.33977
- Monument number
- 514122
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 9 Assen, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De BOERDERIJ van het gelede bouwtype is gebouwd als modelboerderij.
Opdrachtgevers waren de heren O. en F. van den Bosch, die verschillende boerderijen in de omgeving bezaten. Het ontwerp was in 1913 getekend door O.M. Meek uit Donkerbroek (bestek 41) en de bouw werd in 1914 in Vernieuwingsstijl gerealiseerd door de aannemer G. Hoekstra uit Appelscha, naar de moderne inzichten inzake de bedrijfsvoering en -hygiëne.
De boerderij ligt op een royaal erf met rond het voorhuis een tuin, zonder bijzondere aanleg, maar met een solitaire beuk, en ligt in het verlengde van de Bruggelaan, die voor de boerderij afzwenkt: een deel van de oorspronkelijke bomenlaan en van de klinkerbestrating is bewaard gebleven. Op een onbekend tijdstip, vermoedelijk na een brand, is het schuurgedeelte gewijzigd en gedeeltelijk gebruikt als stal met een hooizolder, waaraan voorheen een hijsinstallatie was bevestigd als bij boerderijen van het Ame-rikaanse type.
In 1976 is de achterzijde van deze schuur doorgebroken als doorgang naar een loopstal: de verbinding en de loopstal vallen buiten de bescherming van rijkswege evenals de verspreid op het erf staande schuren, wegens te geringe ouderdom.
Omschrijving
De gelede bouw is van de lengte-variant: de plattegrond bestaat uit een L-vormig dwarsgeplaatst woonhuis, met in de lengte daarachter de stal en haaks daarop een schuur. Het woonhuis bestaat uit één bouwlaag met een verdieping in de kap. De o-verstekende samengestelde kap is belegd met rode ongeglazuurde pannen. Het opgaande muurwerk, spouwmuren in bruine bakstenen met snijvoegen, heeft een trasraam met een rollaag. Vanaf de bovendorpel van de vensters zijn de ge-vels gepleisterd met uitzondering van de decoraties zoals ontlastingsbogen, banden, de gevellijst en de hoeken van de bouwvolumes. Bijna alle lichtopeningen zijn H-vensters met twee-, vier-, of zesruits bovenlichten met geel matglas.
De noordgevel wordt geleed door een topgevel en een langsgevel met de toe-gang in de krimp. Aan de topgevel onder zadeldak is een erker met een drie-lichtvenster en in de zijmuren zijn kleine tweeruits bovenlichten. Op de erker is een balkon met een gepleisterde versierde borstwering en een ijze-ren balustrade; de doorgemetselde en gepleisterde hoekkolommen van de erker dienen als voet voor ijzeren zuiltjes waarop het dakoverstek boven het bal- kon rust. De geveltop is uitgevoerd in schoon metselwerk; de topvulling van het overstek is voorzien van een houten bekleding. De hoofdingang in de krimp is onder een afdak met aan één zijkant een driehoekige ajourvulling; de muurstijl is met diepreliëf versierd. Voor de deur is een gemetselde stoep met een muurtje waarop een houten balustrade rust. De oorspronkelijke deur met geslepen glasruitjes en bovenlicht heeft een bijpassende deurschel. De langsgevel heeft een drielichtsvenster. De gootlijsten onder de dakschilden rusten op gesneden korbeeltjes. Op het noordelijk dakschild staan een kajuit onder zadeldak met houten geveltop en een schoorsteen met sierlijke schoorsteenpot.
De oostelijke zijgevel heeft een T-venster en een kruisvenster, de tweede bouwlaag een tweelicht achtruitsvenster met ruitvormige bakstenen versie- ringen aan weerszijden. Onder het wolfeind is een gevellijst met een ruit-vormige decoratie in bruine en gele bakstenen.
De westelijke zijgevel heeft een H- en een kruisvenster boven een provisiekelderraam. Op het dakschild staat een sierlijke gemetselde schoorsteen.
Tussen het woonhuis en de eigenlijke stal is een verbindingsstuk, waarvan de dakschilden enigszins zijn opgetrokken; het muurwerk heeft aan de oost- en westzijde veranderingen ondergaan als gevolg van inpandige functiewijzigingen. Het relatief lage verbindingsdeel en de stal zijn opgetrokken in één bouwlaag van bruine bakstenen, onder een doorgaand zadeldak belegd met rode ongeglazuurde Hollandse pannen. De stal is zeven raamtraveeën diep; de stalramen zijn getoogde ijzeren zesruitsvensters met een naar binnenvallend bovendeel. De muren zijn recentelijk voorzien van vier steunberen aan de zuidzijde.
Het schuurgedeelte, op rechthoekige plattegrond, staat haaks op de stal en heeft een zadeldak belegd met rode Hollandse pannen. De gemene muur met de stal is over de gehele breedte van de schuur opgemetseld in bakstenen; de korte gevels zijn grotendeels van hout met uitzondering van het laatste gedeelte: de oorspronkelijke wagenstalling is later verbouwd tot veestalling waarbij de bakstenen muren enigszins verhoogd zijn.
Het INTERIEUR van de boerderij bevat nog enkele oorspronkelijke onderdelen, zoals het tochtportaal, de deuren en de trap. In de stal is de Hollandse stallingswijze toegepast met in de voergang op enkele plaatsen resten van een lorriespoortje. De stal heeft een lichtconstructie met trekstangen; in de met kraalhouten afgetimmerde zolder zijn drie schuiven t.b.v. de lucht-ventilatie via de voormalige ventilatieopbouwen op de nok en twee lichtschachten voor daklichtopeningen.
Waardering
De boerderij uit 1914 is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als typologisch voorbeeld van de vernieuwing in de landbouwbedrijfsvoe- ring,
- vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteit van het ontwerp,
- vanwege de redelijke mate van architectonische oorspronkelijkheid van de hoofdvorm van het exterieur en van de detaillering,
- vanwege de hoge mate van herkenbaarheid van de typologische bijzonderhe- den van schuur, de stal en de structuur van het woonhuis,
- vanwege het belang van het object voor de streek,
- vanwege de hoge mate van uitzondering van dit boerderijtype in de regio.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The FARMHOUSE of the articulated building type was built as a model farmhouse.
The clients were gentlemen O. and F. van den Bosch, who owned various farmhouses in the surrounding area. The design was drawn in 1913 by O.M. Meek from Donkerbroek (specification 41) and construction was realised in 1914 in Renewal style by contractor G. Hoekstra from Appelscha, according to modern insights regarding business operations and hygiene.
The farmhouse stands on a spacious plot with a garden around the front house, without special layout, but with a solitary beech tree, and lies in line with the Bruggelaan, which bends away before the farmhouse: part of the original tree-lined avenue and of the brick paving has been preserved. At an unknown time, presumably after a fire, the barn section was altered and partially used as a stable with a hay loft, to which a hoisting installation was previously attached as in farmhouses of the American type.
In 1976 the rear of this barn was broken through as a passage to a loose house: the connection and the loose house fall outside national monument protection due to insufficient age, as do the barns scattered about the plot.
Description
The articulated construction is of the length variant: the floor plan consists of an L-shaped transversely-placed dwelling house, with behind it lengthwise the stable and perpendicular to that a barn. The dwelling house consists of one storey with a half-storey in the roof. The slightly overhanging composite roof is covered with red unglazed tiles. The exterior brickwork, cavity walls in brown brick with raked joints, has a lime mortar frame with a roll course. From the top edge of the windows the gables are plastered with the exception of the decorations such as relieving arches, bands, the facade cornice and the corners of the building volumes. Almost all openings are H-windows with two-, four-, or six-pane fanlights with yellow frosted glass.
The north gable is articulated by a stepped gable and a side facade with the entrance in the recess. To the stepped gable under a gabled roof is an oriel with a three-light window and in the side walls are small two-pane fanlights. On the oriel is a balcony with a plastered decorated parapet and an iron balustrade; the through-built and plastered corner columns of the oriel serve as a base for iron pillars on which the roof overhang above the balcony rests. The gable top is executed in fair-faced brickwork; the gable filling of the overhang is provided with timber cladding. The main entrance in the recess is under a canopy with on one side a triangular fretwork filling; the wall mullion is decorated with deep relief. Before the door is a built-in stoep with a wall on which a wooden balustrade rests. The original door with ground-glass panes and fanlight has a matching door bell. The side facade has a three-light window. The gutter lines under the roof panels rest on carved corbels. On the northern roof panel stand a cabin under a gabled roof with timber gable top and a chimney with ornamental chimney pot.
The eastern side gable has a T-window and a cross window, the second storey a two-light sash window with diamond-shaped brick decorations on either side. Under the half-hipped roof is a facade cornice with a diamond-shaped decoration in brown and yellow brick.
The western side gable has an H- and a cross window above a provisions cellar window. On the roof panel stands an ornamental built-in chimney.
Between the dwelling house and the actual stable is a connecting section, the roof panels of which are raised somewhat; the brickwork has undergone changes on the east and west sides as a result of internal functional alterations. The relatively low connecting section and the stable are built in one storey of brown brick, under a continuous gabled roof covered with red unglazed Dutch tiles. The stable is seven window bays deep; the stable windows are arched iron six-pane windows with an inward-falling top section. The walls have recently been provided with four buttresses on the south side.
The barn section, on a rectangular floor plan, stands perpendicular to the stable and has a gabled roof covered with red Dutch tiles. The party wall with the stable is built in brick across the full width of the barn; the short gables are largely timber except for the last section: the original carriage storage was later converted to cattle stalling whereby the brick walls were raised somewhat.
The INTERIOR of the farmhouse contains several original components, such as the draught lobby, the doors and the staircase. In the stable the Dutch stalling method is applied with in the feeding passage on some places remains of a small trolley track. The stable has a light construction with tie rods; in the board-clad loft are three shutters for air ventilation via the former ventilation structures on the ridge and two light shafts for roof light openings.
Valuation
The farmhouse from 1914 is of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- as a typological example of renewal in agricultural business operations,
- due to the high-quality aesthetic quality of the design,
- due to the reasonable degree of architectural authenticity of the main form of the exterior and of the detailing,
- due to the high degree of recognisability of the typological particularities of the barn, the stable and the structure of the dwelling house,
- due to the importance of the object for the region,
- due to the high degree of exceptionality of this farmhouse type in the region.
Nearby in the register
- Woonhuis, Boerestreek 18Woonhuisunder 1 mi
- Boerderij, Boerestreek 22Boerderijunder 1 mi
- Boerderij, Industrieweg 2Boerderijunder 1 mi
- BeatrixoordOnderwijs en wetenschapunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.