Rijksmonumentenregister · Netherlands
Boerderij(M1), 't West 13
Donkerbroek, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1916
- Address
- 't West 13, 8435 VL Donkerbroek (Ooststellingwerf 21)
- Place
- Donkerbroek
- Municipality
- Ooststellingwerf
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.01611, 6.21249
- Monument number
- 514121
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1909 map "11 Heerenveen" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De BOERDERIJ met dwars geplaatst en ten opzichte van de schuur verschoven voorhuis werd gebouwd in 1916 in Ambachtelijk-traditionele trant met invloed van de Overgangsarchitectuur in de detaillering. Opdrachtgevers waren de gebroeders Russen uit Donkerbroek en uitvoerder was de aannemer H. van der Bosch uit Oosterwolde, mogelijk naar eigen ontwerp. De karakteristieke kleine boerderij ligt met het voorhuis naar de rijweg georinteerd; achter de boerderij is nog een perceel bouwland.
Buiten bescherming van rijkswege vallen een later bijgebouwde houten garage en een aan de achterzijde aangebouwde houten schuur.
Omschrijving
De plattegrond van de boerderij bestaat uit een vierkant en een rechthoek met de noklijnen haaks op elkaar en ten opzichte van elkaar verschoven. Het voorhuis bestaat uit één bouwlaag onder een schilddak belegd met zwart geglazuurde Friese golfpannen; twee nokschoorstenen; in de korte dakschilden twee kleine ijzeren daklichten. Het bouwlichaam is opgetrokken in brui-ne bezande bakstenen op een trasraam dat is afgesloten door een rollaag. Het opgaande muurwerk is verlevendigd met banden in gele strengpersbakstenen met een rode voeg ter hoogte van de onder- en wisseldorpel en van de korfbogen rondom de bovenlichten van de vensters. De gevels worden afgesloten door een gevellijst tussen een band en de gootlijst: aan de noordgevel geleed door gootklampen en versierd met ingemetselde kruizen van gele strengpersbakstenen; aan de overige gevels geleed door gootklossen, onversierd en half zo hoog als de gevellijst aan de noordzijde. Alle vensters staan onder een korfbogige streklaag met een blokkenpatroon van gele en rode stengpersbakstenen in een trommelveld, hebben een achtruits bovenlicht en zijn voorzien van persiennes (deels aanwezig, deels opgeslagen in huis).
De westelijke zijgevel van het woonhuis heeft een T-venster met persiennes en een openslaand T-venster boven een drieruits provisiekelderraam met diefijzers. De noordgevel is symmetrisch ingedeeld: een middenrisaliet met aan weerszijden twee H-vensters.
Voor de middenrisaliet is een stoep; een portiek met betegelde vloer, lam-brizering en gepleisterde wanden. De portiekomlijsting heeft evenals de lichtopeningen een extra gele bakstenen rondboog tussen de muurdammen. De paneeldeur heeft sierijzers en een achtruits bovenlicht. In de rechter muurdam is een gedenksteen ingemetseld met het opschrift: K. J. R(usschen) 1916. Het middenrisaliet is doorgemetseld tot een kajuit onder overstekend zadeldak, belegd met zwart geglazuurde gegolfde Friese pannen. Het muurwerk van de kajuit is, langs onder- en wisseldorpel en rondom het bovenlicht van het tweelichtvenster, verlevendigd met banden in gele strengpersbakstenen met een rode voeg. De geveltop van de kajuit is met hout beschoten en wordt afgesloten door een houten bekroning.
De oostelijke zijgevel van het woonhuis heeft twee T-vensters. De zuidelijke achtergevel van het woonhuis heeft een nieuw vierkant vens-ter. Het zuidelijke dakschild heeft een gemetselde schoorsteen en een klein ijzeren daklicht.
Het korte nagenoeg vierkante schuurgedeelte van de boerderij is opgetrokken in één bouwlaag met een wolf/schilddak belegd met zwart gesmoorde Friese pannen; de goot rust op gemetselde gootklossen. In de noord-oosthoek van de schuur is de keuken ondergebracht: daar bevinden zich de achteringang, het keukenraam en een regenwaterput. De schuurgevel heeft acht gietijzeren stalruitjes, waarvan twee recentelijk werden vervangen door houten kozijnen. De zuidgevel van de schuur is aan het oog onttrokken.
De westgevel van de schuur heeft drie getoogde ijzeren schuurramen en een staldeur.
De noordgevel van de schuur is hoger opgetrokken en bevat de dubbele men-deuren.
Het INTERIEUR van het woonhuis is structureel in hoge mate oorspronkelijk en gaaf: een gang met oorspronkelijke getamponneerde decoraties en kleurstelling verdeelt het woonhuis in tweeën. De voorkamers bevatten belangrijke oorspronkelijke onderdelen, onder meer: enkele en dubbele vensterbanken, betegelde kachelhaarden en in de alkoof twee bedsteden. De provisiekelder heeft een vloer met estrikken.
Waardering
De boerderij uit 1916 is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als exemplarische voorbeeld van een kleine boerderij,
- vanwege de hoge mate van esthetische kwaliteit van het ontwerp,
- vanwege de redelijke mate van belang wegens het zorgvuldige materiaalgebruik,
- vanwege de zeer hoge mate van structurele gaafheid van het interieur en van het exterieur,
- vanwege de hoge mate van gaafheid van inrichting en kleurstelling van het interieur,
- vanwege de hoge mate van zeldzaamheid van een oorspronkelijke exemplarische boerderij.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The FARMHOUSE with transversely placed and in relation to the barn displaced front house was built in 1916 in craftsman-traditional manner with influence of the Transitional architecture in the detailing. The commissioners were the brothers Russen from Donkerbroek and the executor was the contractor H. van der Bosch from Oosterwolde, possibly to his own design. The characteristic small farmhouse is oriented with the front house towards the public road; behind the farmhouse there is still a parcel of arable land.
Outside protection by the state falls a later added wooden garage and a wooden barn added to the rear.
Description
The floor plan of the farmhouse consists of a square and a rectangle with the roof ridges at right angles to each other and displaced in relation to each other. The front house consists of one storey under a hipped roof clad with black glazed Frisian pantiles; two ridge chimneys; in the short roof slopes two small iron roof lights. The structural mass is built up in brown sandy bricks on a lime mortar base which is finished with a pointing course. The rising brickwork is enlivened with bands in yellow moulded bricks with a red joint at the level of the plinth and course between storeys and of the arched lintels around the fanlights of the windows. The gables are finished with a cornice-topped facade between a band and the gutter line: on the north gable articulated by gutter clamps and decorated with embedded crosses of yellow moulded bricks; on the other gables articulated by gutter blocks, undecorated and half as high as the cornice-topped facade on the north side. All windows stand under an arched lintel with a block pattern of yellow and red moulded bricks in a drum field, have a two-pane fanlight and are provided with shutters (partly present, partly stored in the house).
The western side gable of the dwelling house has a T-window with shutters and an opening T-window above a three-pane storage cellar window with anti-theft bars. The north gable is symmetrically arranged: a central projection with on either side two H-windows.
In front of the central projection is a stoop; a porch with tiled floor, wainscoting and plastered walls. The porch surround has like the light openings an extra yellow brick arched lintel between the wall piers. The panel door has ornamental iron fittings and a two-pane fanlight. In the right wall pier a commemorative stone is embedded with the inscription: K. J. R(usschen) 1916. The central projection is built through to a cabin under overhanging gabled roof, clad with black glazed corrugated Frisian tiles. The brickwork of the cabin is, along the plinth and course between storeys and around the fanlight of the two-light window, enlivened with bands in yellow moulded bricks with a red joint. The gable top of the cabin is boarded with wood and is finished with a wooden coping.
The eastern side gable of the dwelling house has two T-windows. The southern rear gable of the dwelling house has a new square window. The southern roof slope has a mortared chimney and a small iron roof light.
The short nearly square barn section of the farmhouse is built up in one storey with a half-hipped/hipped roof clad with black burnt Frisian tiles; the gutter rests on mortared gutter blocks. In the north-east corner of the barn is the kitchen housed: there are the back entrance, the kitchen window and a rainwater well. The barn gable has eight cast-iron stable windows, two of which were recently replaced by wooden frames. The south gable of the barn is hidden from view.
The west gable of the barn has three arched iron barn windows and a stable door.
The north gable of the barn is built higher and contains the double sliding doors.
The INTERIOR of the dwelling house is structurally to a high degree original and well-preserved: a hallway with original tamped decorations and colour scheme divides the dwelling house in two. The front rooms contain important original components, among others: single and double window seats, tiled stove hearths and in the alcove two bed-chambers. The storage cellar has a floor with earthen aggregate.
Valuation
The farmhouse from 1916 is of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- as an exemplary example of a small farmhouse,
- because of the high degree of aesthetic quality of the design,
- because of the reasonable degree of importance due to the careful use of materials,
- because of the very high degree of structural integrity of the interior and of the exterior,
- because of the high degree of integrity of the arrangement and colour scheme of the interior,
- because of the high degree of rarity of an original exemplary farmhouse.
Nearby in the register
- Kerk, Geert Wolter Smitweg 5Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Vaart Wz 1Woonhuis1 mi
- Nederlandse Hervormde Kerk, Herenweg 72Kerk en kerkonderdeel1 mi
- KlokkebeiSport en recreatie1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.