Rijksmonumentenregister · Netherlands
Boezemmolen(TFU), Stadsrondweg Noord Sneek (Súdwest-Fryslân 21)
Sneek, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie- en poldermolen
- Function
- Boezemmolen(TFU)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1915 - 1930
- Address
- Stadsrondweg Noord Sneek (Súdwest-Fryslân 21)
- Place
- Sneek
- Municipality
- Súdwest-Fryslân
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.04207, 5.64063
- Monument number
- 514108
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 8 Heerenveen, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De AMERIKAANSE WINDMOTOR is een markant herkenningspunt in het open gebied tussen Ysbrechtum en de noordelijke rondweg rond Sneek. De naar Amerikaans model ontworpen windmolen van het type "Record, nr 14", is in Nederland vervaardigd- en begin 20e eeuw ontworpen door de Gebr. Bakker te IJlst. De molen werd begin jaren dertig gebouwd op de plaats van een afgebroken traditionele windmolen. Deze molen is als uitzondering bij windmotoren van deze afmetingen uitgerust met 12 in plaats van 16 wiekbladen.
Omschrijving
De toren staat in een uit beton opgetrokken funderingsbak, voorzien van houten deksels. In de funderingsbak is een stalen waaierpomp aangebracht, voorzien van een houten opleiderpijp met een houten terugslagklep. Aan de polderzijde is een stalen kroosrek aangebracht. De molen bemaalt het voormalige bemalingsgebied "Ysbrechtum" en maalt uit op de Franekervaart (Friese boezem). De stalen toren heeft een ladder en een achtkantige stelling bestaande uit stalen liggers, een houten dek en een stalen hekwerk. Aan de bovenzijde van de toren is een gietstalen motorlichaam aangebracht. Het twaalf gegalvaniseerde stalen bladen tellende windrad heeft een diameter van vier meter. Het rad bestaat uit zes straalarmen waartussen segmenten, met ieder twee bladen, verbonden door twee ringen, zijn aangebracht. De molen is voorzien van één vaan voor de zelfregeling naar de windrichting. De zelfregeling naar windsterkte gebeurt doordat bij toenemende omloopsnelheid de optredende tanddruk-reactiekracht van het windrad groter wordt dan de spanning van de schroefveer van de vaan; de molen zal zich hierbij krimpend uit de wind draaien. De bovenas van de molen is voorzien van een vanginstallatie die automatisch in werking treedt bij het uit de wind draaien van de molen. De molen is voorzien van een gietstalen gaande werk en stalen spillen. De waaierpomp wordt hierbij direct aangedreven door de verticale spil. Aan de onderzijde van de toren is een kastje bevestigd voor het onderbrengen van smeermiddelen. Op de toren is een emaillen bordje aangebracht met hierop de tekst: 'Gebr. Bakker IJlst Poldergemalen'.
Waardering
De zogenaamde Amerikaanse windmotor uit de eerste helft van de 20e eeuw is van algemeen cultuurhistorisch en industrieel- archeologisch belang:
- voor de geschiedenis van de industriële archeologie van Nederland, in het bijzonder van die der in Nederland ontworpen en gebouwde windmotoren;
- voor de ontwikkeling van de vroeg-20e-eeuwse Nederlandse bemalingstechniek met gebruikmaking van Amerikaanse modellen windmolens;
- als voorbeeld voor de overgang van de bemaling van kleine bemalingsgebieden door traditionele windmolens naar die door "moderne" Amerikaanse windmotoren;
- als voorbeeld voor de overgangsfase tussen windmolenbemaling en motorbemaling;
- vanwege zijn rol in het ontstaan van de bemalingsgeschiedenis van het bemalingsgebied "Ysbrechtum" van het voormalige Waterschap "Nijland c.a." en later het waterschap "Marne-Middelsee";
- vanwege zijn landschappelijke betekenis als markant herkenningspunt in het gebied tussen Ysbrechtum en Sneek.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The AMERICAN WINDMOTOR is a distinctive landmark in the open area between Ysbrechtum and the northern ring road around Sneek. The windmill of the "Record, no. 14" type, designed after an American model, was manufactured in the Netherlands and designed in the early 20th century by Gebr. Bakker in IJlst. The mill was built in the early nineteen-thirties on the site of a demolished traditional windmill. This mill is, as an exception among windmotors of these dimensions, equipped with 12 instead of 16 rotor blades.
Description
The tower stands in a foundation tank constructed of concrete, provided with wooden covers. In the foundation tank a steel fan pump is installed, fitted with a wooden discharge pipe with a wooden check valve. On the polder side a steel trash screen is installed. The mill pumps the former drainage area "Ysbrechtum" and discharges into the Franekervaart (Frisian boezem). The steel tower has a ladder and an octagonal framework consisting of steel beams, a wooden deck and a steel railing. At the top of the tower a cast-steel motor body is installed. The wind rotor consisting of twelve galvanised steel blades has a diameter of four metres. The rotor consists of six radial arms between which segments, each with two blades, connected by two rings, are installed. The mill is equipped with one vane for self-regulation according to wind direction. Self-regulation according to wind strength occurs because as the rotational speed increases the occurring tooth-pressure reaction force of the wind rotor becomes greater than the tension of the screw spring of the vane; the mill will rotate shrinking out of the wind. The upper shaft of the mill is equipped with a catch installation that automatically comes into operation when the mill rotates out of the wind. The mill is equipped with a cast-steel gear and steel spindles. The fan pump is thereby directly driven by the vertical spindle. At the underside of the tower a box is mounted for the storage of lubricants. On the tower an enamel plate is mounted with the text: 'Gebr. Bakker IJlst Poldergemalen'.
Valuation
The so-called American windmotor from the first half of the 20th century is of general cultural-historical and industrial-archaeological importance:
- for the history of industrial archaeology in the Netherlands, in particular of windmotors designed and built in the Netherlands;
- for the development of early-20th-century Dutch pumping technology using American model windmills;
- as an example of the transition from pumping small drainage areas by traditional windmills to pumping by "modern" American windmotors;
- as an example of the transition phase between windmill pumping and motor pumping;
- because of its role in the emergence of the pumping history of the drainage area "Ysbrechtum" of the former Waterschap "Nijland c.a." and later the waterschap "Marne-Middelsee";
- because of its landscape significance as a distinctive landmark in the area between Ysbrechtum and Sneek.
Nearby in the register
- Bijgebouwen kastelen enz., Epemawei bij 6Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Consistorie, Epemawei 23Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Epemawei bij 6Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Bijgebouw, Epemawei 6Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.