Rijksmonumentenregister · Netherlands
Huis Ter Horst
Loenen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kasteel, buitenplaats
- Function
- Kasteel
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1557
- Address
- Hoofdweg 74, 7371 AK Loenen (Apeldoorn 25)
- Place
- Loenen
- Municipality
- Apeldoorn
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.12444, 6.02934
- Part of complex
- 513519
- Monument number
- 513518
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Leiden University LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesBayerische Staatsbibliothek, Munich
5 historical maps cover this location, the earliest the 1584 map "COLLBN 006-11-004/006" (Leiden University Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Onderdeel 1: HOOFDGEBOUW (Ter Horst).
Omschrijving
Geheel omgracht, bakstenen kasteel in renaissance-stijl met een front van gepleisterde baksteen in classicistische stijl uit 1792 ontworpen door de Arnhemse architect Roelof Roelofsz. Viervant; bij deze verbouwing werd de oriëntering van het gebouw 180 graden gedraaid. Waarschijnlijk is bij de bouw gebruik gemaakt van ouder 15de-eeuws muurwerk (achterste deel). Het op rechthoekige grondslag opgetrokken pand bestaat uit een souterrain, drie bouwlagen en een kapverdieping (bestaande uit twee zolderverdiepingen) onder een met leien gedekt samengesteld zadeldak. Op de nok een houten klokkentorentje uit de laatst genoemde bouwtijd met aan de voorzijde een smeedijzeren torenuurwerk van H. Braakman (1860) en inwendig twee luidklokken van H. Kemper (1724 en 1728); in de toren een opgestelde klok van J.A. Grave (1717). De achter- en zijgevels hebben zogenoemde Gelderse gevels met in- en uitzwenkende contouren van laat-gotisch/renaissance karakter; de gevels bevatten vele bouwsporen van dichtgemetselde vensters, Gotische driepassen en accolade-vormige ontlastingsbogen. De kelderverdieping is ter plaatse van de zijgevel voorzien van keperboogvormig afgesloten kelderlichten. De 18de-eeuwse, gepleisterde voorgevel wordt ter hoogte van de bel-etage geleed door geblokte pilasters van gepleisterde baksteen en daarboven door natuurstenen Ionische zuilen van de kolossale orde die een houten hoofdgestel met fronton dragen. Centraal in de gevel de dubbele toegangsdeur met bovenlicht voorzien van een decoratie. De opbouw van de vensterassen bestaat uit een toogvormig afgesloten kelderlicht en zesruits schuifvensters. De achtergevel, oorspronkelijk de voorgevel, heeft een vooruitspringend excentrisch geplaatst deel van drie traveeën, afgesloten door een Gelderse gevel voorzien van gemetselde, overhoeks geplaatste pinakels, die bollen dragen; de top wordt afgesloten door een hoge pinakel met nisvormige uitsparing; in de top een houten luifel waaronder een hijsinstallatie. Op het dakschild staat een houten sokkel waarop oorspronkelijk een glazen dakkoepeltje (waaronder zich de eikenhouten wenteltrap bevindt). De achtergevel heeft aan de linkerkant de dubbele toegangsdeur bereikbaar via een hoog bakstenen bordes met hardstenen treden tussen gemetselde keermuren. Boven de deur een pilasterdecoratie over drie verdiepingen, die zich in het midden verjongt door middel van gemetselde voluten. Tussen deze pilasterstelling drie vensters: een (verplaatst) meerruits venster, een kloosterkozijn en een meerruits licht. De middelste travee wordt gevormd door een kelderdeur, een meerruits venster en een getralied venster en de rechter travee bestaat uit een kelderlicht en vier boven elkaar geplaatste meerruits vensters. Aan weerszijden van de achtergevel een travee in het terugspringende bouwvolume, waarvan de linker wordt afgesloten door een hoger opgetrokken kroonlijst (1792). In deze linker travee drie boven elkaar geplaatste meerruits vensters met persiennes; in de rechter travee een smalle trap naar een toegangsdeur waarboven een vierruits licht en een meerruits venster met persiennes. De zijgevels kennen een vrij regelmatige invulling van smalle meerruits vensters, vensterlichten met luik, kloosterkozijnen en in het midden van de derde bouwlaag een ovaalvormig venster met ruitvormige roedenverdeling. In de top van deze gevels zijn vliegopeningen aangebracht. Het gehele pand is onderkelderd: de gang, tevens middenas, heeft een spitsboogvormig tongewelf geflankeerd door vierkante ruimten (keuken/opslagruimten) met kruisgewelven.
In het INTERIEUR is ondermeer van belang de oorspronkelijke plattegrond met centrale hal en kamers aan weerszijden; achterkamer met rijk gebeeldhouwde zandstenen renaissance schouw, waarvan het fries gedragen wordt door twee figuren van de hand van de beeldhouwer Arndt van Tricht (1557); voorkamer met stucwerk en schouwpartij in Lodewijk XVI-stijl; originele inrichting van de keuken met plavuizen vloer.
Waardering
Het HOOFDGEBOUW (Ter Horst) is van algemeen belang:
- vanwege de ouderdom;
- als voorbeeld van een vrij gaaf bewaard 16de-eeuws buitenhuis in laat-gotisch/renaissance-stijl met een neo-classicistische frontgevel uit 1792 naar ontwerp van architect Roelof Roelofsz. Viervant;
- vanwege de oorspronkelijke plattegrond (kelder) en gaaf bewaarde ruimte-indeling en aankleding van het interieur;
- vanwege de kenmerkende ligging binnen een classicistische opzet en binnen de historische tuin- en parkaanleg;
- vanwege de functioneel-ruimtelijke relatie met de andere onderdelen van de buitenplaats.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Component 1: MAIN BUILDING (Ter Horst).
Description
Completely moated brick castle in Renaissance style with a front of rendered brick in Neoclassical style from 1792 designed by the Arnhem architect Roelof Roelofsz. Viervant; with this renovation the orientation of the building was rotated 180 degrees. It is probable that older 15th-century masonry was used in the construction (rear section). The building, erected on a rectangular base, consists of a basement, three storeys and a roof chamber (consisting of two attic floors) beneath a composite gabled roof covered with slate. On the ridge a wooden bell tower from the last-mentioned construction period with on the front a wrought-iron tower clock by H. Braakman (1860) and internally two bell chimes by H. Kemper (1724 and 1728); in the tower a bell by J.A. Grave (1717). The rear and side facades have so-called Gelderland gables with recessed and protruding outlines of late Gothic/Renaissance character; the facades contain many building traces of bricked-up windows, Gothic trefoils and accolade-shaped relieving arches. The basement storey at the level of the side facade is provided with chevron-arched cellar lights. The 18th-century rendered front facade is articulated at the height of the bel-étage by rusticated pilasters of rendered brick and above by natural stone Ionic columns of the colossal order bearing a wooden entablature with pediment. Centrally in the facade the double entrance door with fanlight provided with decoration. The arrangement of the window bays consists of an arch-shaped cellar light and six-pane sash windows. The rear facade, originally the front facade, has a projecting eccentrically placed section of three bays, terminated by a Gelderland gable provided with moulded diagonally placed pinnacles bearing spheres; the top is terminated by a tall pinnacle with niche-shaped recess; at the top a wooden canopy beneath which a hoisting installation. On the roof panel stands a wooden plinth upon which originally a glazed roof cupola (beneath which the oak spiral staircase is located). The rear facade has on the left side the double entrance door accessible via a tall brick landing with sandstone steps between moulded retaining walls. Above the door a pilaster decoration over three storeys, which tapers in the middle by means of moulded scrolls. Between this pilaster arrangement three windows: one (relocated) multi-pane window, one cross window and one multi-pane light. The middle bay is formed by a cellar door, a multi-pane window and a barred window and the right bay consists of a cellar light and four superimposed multi-pane windows. On either side of the rear facade a bay in the recessed building volume, of which the left is terminated by a higher-raised cornice (1792). In this left bay three superimposed multi-pane windows with blinds; in the right bay a narrow staircase to an entrance door above which a four-pane light and a multi-pane window with blinds. The side facades have a fairly regular arrangement of narrow multi-pane windows, window lights with shutter, cross windows and in the middle of the third storey an oval window with diamond-shaped glazing bars. In the top of these facades flight openings have been placed. The entire building is cellared: the passage, also middle axis, has a pointed-arch barrel vault flanked by square rooms (kitchen/storage rooms) with cross vaults.
In the INTERIOR of importance is among other things the original ground plan with central hall and rooms on either side; rear room with richly carved sandstone Renaissance fireplace, of which the frieze is borne by two figures by the hand of sculptor Arndt van Tricht (1557); front room with stucco work and fireplace unit in Louis XVI style; original kitchen fitment with tiled floor.
Valuation
The MAIN BUILDING (Ter Horst) is of general importance:
- on account of its age;
- as an example of a fairly well-preserved 16th-century country house in late Gothic/Renaissance style with a Neoclassical front facade from 1792 designed by architect Roelof Roelofsz. Viervant;
- on account of the original ground plan (basement) and well-preserved spatial arrangement and decoration of the interior;
- on account of the characteristic location within a Neoclassical layout and within the historic garden and park design;
- on account of the functional-spatial relationship with the other components of the country estate.
Nearby in the register
- Brug(L), Hoofdweg bij 74Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Orangerie, Hoofdweg 76Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- IJskelder, Hoofdweg bij 76Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Stalgebouw(L), Hoofdweg bij 74Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.