Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bankgebouw, Zijlstraat 47
Haarlem, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Handel en kantoor
- Function
- Bankgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1919 - 1920
- Address
- Zijlstraat 47, Locatie: Centrum, 2011 TK Haarlem
- Place
- Haarlem
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.38252, 4.63238
- Monument number
- 513412
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1906 map "Rijnland" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In 1919-1920 naar ontwerp van de architect H.F. Mertens gebouwd BANKGEBOUW in Amsterdamse School-stijl. Het aan de noordzijde van de Zijlstraat op de hoek met de Nassaulaan gelegen bankgebouw, werd gebouwd in opdracht van de Nationale Bankvereeniging. Mertens was in de jaren 1917-1922 als architect in dienst bij de Nationale Bankvereeniging en bouwde of verbouwde in deze jaren circa zestien kantoren voor deze bank, verspreid over heel Nederland.
Het pand is versierd met een aantal zandstenen reliëfs die vermoedelijk door Hildo Krop zijn gemaakt.
N.B. De dubbele conciërgewoning aan de Zoetestraat 46, die oorspronkelijk bij de bank hoorde, valt buiten de bescherming.
Omschrijving
Het op de hoek Nassaulaan/Zijlstraat gelegen en geheel onderkelderde bankgebouw is twee bouwlagen hoog en bestaat uit een westelijke vleugel (Nassaulaan-zijde) en een zuidelijke vleugel (Zijlstraat-zijde) die op de hoek tezamen komen in een twaalfzijdige toren. Het pand is gebouwd op een samengesteld grondplan. De twee zijvleugels worden gedekt door schilddaken bekleed met zwarte geglazuurde Hollandse pannen. De hoektoren wordt gedekt door een enigszins geknikt tentdak dat bestaat uit twaalf segmenten en bekleed is met zwarte geglazuurde Hollandse pannen.
Het pand is opgetrokken in rode baksteen met deels natuurstenen detailleringen en reliëfrijk metselwerk. De zijvleugels die respectievelijk acht vensterassen (Nassaulaan-zijde) en zes vensterassen (Zijlstraat-zijde) breed zijn, zijn rijk gedetailleerd met versieringen in natuursteen en baksteen. De gevel langs de Zijlstraat bevat zes verticale uitspringende geledingen van baksteen. In de hiertussen ontstane ondiepe nissen bevinden zich twee rijen gelijkvormige ramen met natuurstenen vensterbanken. De uitmetselingen beginnen massief, doch ter hoogte van de vensterbanken van de eerste verdieping versmallen zij zich. De uitmetselingen bestaan uit twee verticale rijen baksteen met daar tussenin een derde verticale rij die echter met de punt naar voren toe is gevoegd, zodat er een uitkragend effect ontstaat. Natuursteen blokken sluiten de uitmetselingen aan onder- en bovenzijde af. Onderaan de vensternissen bevinden zich dichtgemetselde kelderlichten. Boven de uitmetselingen loopt de muur zonder verder reliëf door tot aan de dakrand. Deze wordt gemarkeerd door een ononderbroken lijst die eveneens van natuursteen vervaardigd is. Tegen de onderzijde van deze lijst bevinden zich acht natuurstenen uitstulpingen.
Meandervormige vlakversieringen, in rode baksteen uitgevoerd, verlevendigen de gevelvlakken tussen de vensters van de eerste en tweede verdieping.
Het zich direct naast de toren bevindende deel van de zuidelijke gevel, valt buiten de hierboven omschreven ritmering. In dit deel van de gevel bevinden zich drie vensters in een afwijkende maat, twee relatief kleine ramen en een hoog smal raam. De meandervormen ontbreken op dit deel van de gevel.
De gevelwand langs de Nassaulaan is acht vensternissen breed. De ritmering is hier op dezelfde wijze uitgevoerd als langs de Zijlstraat. In totaal bevinden zich over deze gevel negen verticale uitmetselingen. In de meest noordelijke vensternis bevindt zich een dienstingang.
De hoofdingang van het bankgebouw is in het midden van de hoektoren gesitueerd. Aan weerszijden van de vernieuwde entree verheffen zich twee bakstenen penanten. Deze penanten worden ter hoogte van de daklijst van de zijvleugels afgesloten door een lijst in natuursteen. Boven de penanten bevinden zich twee vierkante vensters met een ruitvormig motief. Tussen en ter weerszijden van deze penanten zijn drie nissen ontstaan, met twee rijen ramen van verschillende vorm en met meandervormige bakstenen vlakversieringen, zowel in de gevelvlakken tussen de twee vensters als daarboven. Te weerszijden van de drie ramen op de eerste verdieping van de toren zijn zandstenen reliëfs geplaatst (in totaal zes); zij stellen de personificaties voor van Arbeid, Industrie en Handel. Boven ieder van deze reliëfs loopt een verticale band van bakstenen, waarbij er om en om een steen ontbreekt. Deze banden worden door natuurstenen ornamenten in de vorm van spuwers bekroond. De spuwervormige ornamenten zijn versierd met dier-reliëfs. De muur loopt voorts zonder verder reliëf door tot de dakrand. Evenals bij de zijvleugels is hier een natuurstenen lijst ter afsluiting gebruikt en komen ook de eerdergenoemde uitstulpingen voor.
Waardering
Het uit 1919-20 daterende bankgebouw met bijbehorende reliëfs is van algemeen belang wegens architectuurhistorische en cultuurhistorische waarden, als zijnde een kenmerkend en qua exterieur nog grotendeels gaaf bewaard voorbeeld van een in Amsterdamse School-stijl gebouwd bankgebouw. Tevens is het pand van belang wegens de beeldbepalende situering in het centrum van Haarlem, op de hoek Zijlstraat/Nassaulaan en als exponent van het oeuvre van architect H.F. Mertens.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Built in 1919-1920 to the design of architect H.F. Mertens, a BANK BUILDING in Amsterdam School style. The bank building, located on the north side of Zijlstraat at the corner with Nassaulaan, was built on behalf of the Nationale Bankvereeniging. From 1917-1922 Mertens was employed as an architect by the Nationale Bankvereeniging and during these years built or renovated approximately sixteen offices for this bank, distributed throughout the Netherlands.
The building is decorated with a number of sandstone reliefs that are presumed to have been made by Hildo Krop.
N.B. The double caretaker's dwelling at Zoetestraat 46, which originally belonged to the bank, falls outside the protection.
Description
The bank building located at the corner of Nassaulaan/Zijlstraat and fully cellared is two storeys high and consists of a western wing (Nassaulaan side) and a southern wing (Zijlstraat side) which meet together at the corner in a twelve-sided tower. The building is built on a composite ground plan. The two side wings are covered by hipped roofs clad with black glazed Dutch tiles. The corner tower is covered by a somewhat angled tent roof consisting of twelve segments and clad with black glazed Dutch tiles.
The building is constructed of red brick with partly natural stone detailing and relief-rich brickwork. The side wings, which are respectively eight window bays (Nassaulaan side) and six window bays (Zijlstraat side) wide, are richly detailed with decorations in natural stone and brick. The facade along Zijlstraat contains six vertical projecting articulations of brick. Within the shallow niches thus created are two rows of uniform windows with natural stone window sills. The articulations begin solid, but at the height of the window sills of the first storey they narrow. The articulations consist of two vertical rows of brick with a third vertical row between them which, however, is set with the point facing outward, thus creating a cantilever effect. Natural stone blocks close off the articulations at top and bottom. At the bottom of the window niches are bricked-in basement lights. Above the articulations the wall continues without further relief to the roof edge. This is marked by an unbroken moulding also made of natural stone. Against the underside of this moulding are eight natural stone projections.
Meander-shaped flat decorations, executed in red brick, enliven the facade surfaces between the windows of the first and second storeys.
The part of the southern facade directly beside the tower falls outside the articulation described above. In this part of the facade are three windows of an unusual size, two relatively small windows and one tall narrow window. The meander forms are absent from this part of the facade.
The facade wall along Nassaulaan is eight window bays wide. The articulation here is executed in the same manner as along Zijlstraat. In total there are nine vertical articulations across this facade. In the most northern window bay is a service entrance.
The main entrance to the bank building is situated in the middle of the corner tower. On either side of the renewed entrance rise two brick pilasters. These pilasters are closed off at the height of the roof line of the side wings by a moulding in natural stone. Above the pilasters are two square windows with a diamond motif. Between and on either side of these pilasters three niches have been created, with two rows of windows of different forms and with meander-shaped brick flat decorations, both in the facade surfaces between the two windows and above them. On either side of the three windows on the first storey of the tower sandstone reliefs are placed (six in total); they represent the personifications of Labour, Industry and Trade. Above each of these reliefs runs a vertical band of brick, with alternating missing stones. These bands are crowned by natural stone ornaments in the form of gargoyles. The gargoyle-shaped ornaments are decorated with animal reliefs. The wall continues further without additional relief to the roof edge. As with the side wings, a natural stone moulding is used here for closure and the aforementioned projections also appear.
Valuation
The bank building dating from 1919-20 with associated reliefs is of general importance owing to architectural-historical and cultural-historical values, being a characteristic and externally largely intact preserved example of a bank building built in Amsterdam School style. The building is also of importance owing to its image-determining location in the centre of Haarlem, at the corner of Zijlstraat/Nassaulaan and as an exponent of the oeuvre of architect H.F. Mertens.
Nearby in the register
- In 't wapen van MaseickWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Gedempte Oude Gracht 1Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Nassaulaan 2Woonhuisunder 1 mi
- Winkelwoning, Zijlstraat 56Werk-woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.