Rijksmonumentenregister · Netherlands
Streekje
Bolsward, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Sociale zorg, liefdadigheid
- Function
- Gasthuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1907
- Address
- Nieuwmarkt 35, 8701 KK Bolsward (Súdwest-Fryslân 21) (and others)
- Place
- Bolsward
- Municipality
- Súdwest-Fryslân
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.06248, 5.52041
- Monument number
- 512828
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1892 map "Ontwerp tot afsluiting der Zuiderzee over Wieringen met gedeeltelijke indijking binnen die afsluiting" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het blokje van acht WONINGEN -het Streekje genaamd- is gelegen aan de zuidzijde van de Nieuwmarkt en in 1907 gebouwd in Overgangsstijl, naar ontwerp van architect J. Dijkstra Azn. Het geheel is gerealiseerd in opdracht van de voogden van het reeds bestaande, neo-classicistische Sint Anthonygasthuis uit 1778, als uitbreiding van het hoofdgebouw, of "Eerste Afdeling" (reeds geregistreerd onder monumentnr. 9864). De voogden kochten in 1906 de woning tegenover het hoofdgebouw van Sjoerd Lycklama à Nijeholt. Vervolgens lieten ze haar afbreken om op het vrij gekomen terrein acht woningen te bouwen. Deze nieuwe woningen vormden samen met het Klein Gasthuis (1867) aan het Laag Bolwerk de Tweede Afdeling. De gasthuisvoogden stichtten de nieuwe woningen voor huisvesting van "...oude, minvermogende weduwen, burgers en burgeressen, niet tot de armbesturen behorende.". Het rechthoekige blokje woningen ligt op een smal erf waarvan de toegang gemarkeerd wordt door een (vernieuwd) hek. Aan de voorzijde liggen smalle voortuinen. De voorgevels zijn naar het westen georiënteerd. In 1953 is in de achtergevels een aantal vensters toegevoegd en zijn in de keukens scheidingswanden van drijfsteen aangebracht. De woningen zijn in 1977 gerenoveerd: aan de achterzijde zijn zij van een aanbouw voorzien waar de sanitaire ruimtes zijn ondergebracht. Het interieur is in geringe mate gewijzigd. De aanbouwen worden niet beschermd wegens te weinig monumentale waarde.
Omschrijving
Het blokje heeft een rechthoekige plattegrond; de meest noordelijke van de acht woningen is van een hoekrisaliet voorzien, die vanaf de straatzijde zichtbaar is. Na de eerste drie woningen springt de voorgevel licht terug. In het hoekrisaliet met tuitgevel zit in de eerste en in de tweede bouwlaag een T-venster. Hierboven is de gevelsteen aangebracht waarop het stichtingsjaar wordt vermeld. De gevel wordt bekroond door een getrapte toppilaster met bol. De lange voorgevel is uit bruine baksteen opgetrokken, de achter- en zijgevels uit gele baksteen. Voor de decoratieve motieven van het fries, de gevelbanden tussen de vensters, de strekken met driehoekige afsluiting en de plint zijn gele en rode bakstenen toegepast. Het blokje wordt gedekt door een samengesteld, afgeknot dak met zwart geglazuurde gegolfde Friese pannen. Van noord naar zuid volgen de openingen in de voorgevel elkaar op volgens een zich herhalend patroon: twee T-vensters met houten persiennes onder één brede strek, twee houten voordeuren met roosters -onder ondiepe portiek met natuurstenen stoep- en twee T-vensters met luiken en afzonderlijke strek. De indeling van het INTERIEUR van de afzonderlijke woningen is herkenbaar, maar op onderdelen gewijzigd. Origineel zijn enkele interieuronderdelen, zoals de balkenplafonds en enkele houten deuren met panelen en snijwerk in de stijl van de Art Nouveau.
Waardering
Het blokje van acht woningen aan de Nieuwmarkt 35-45, uitbreiding van het Sint Anthonygasthuis, is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als bijzondere uitdrukking van een culturele- en maatschappelijke ontwikkeling;
- als toegevoegd onderdeel van een groter geheel dat cultuurhistorisch en architectuurhistorisch van nationaal belang is;
- vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteit van het ontwerp;
- vanwege het materiaalgebruik en de ornamentiek;
- vanwege de situering in de nabijheid van en de historisch nauwe relatie met (de uitbreiding van) het oude gasthuis;
- vanwege de in redelijke mate aanwezige gaafheid van zowel het exterieur als het interieur;
- in relatie tot de visuele gaafheid van de stedelijke omgeving;
- vanwege de functionele en typologische zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The block of eight DWELLINGS -called the Streekje- is situated on the south side of the Nieuwmarkt and was built in 1907 in Transitional style, designed by architect J. Dijkstra Azn. The whole was realized on the orders of the trustees of the already existing, neoclassical Sint Anthonygasthuis from 1778, as an extension of the main building, or "First Department" (already registered under monument number 9864). The trustees purchased in 1906 the dwelling opposite the main building from Sjoerd Lycklama à Nijeholt. Subsequently they had it demolished to build eight dwellings on the vacant land. These new dwellings formed together with the Klein Gasthuis (1867) on the Laag Bolwerk the Second Department. The hospital trustees founded the new dwellings for the accommodation of "...elderly, impoverished widows, citizens and citizensesses, not belonging to the poor relief boards.". The rectangular block of dwellings lies on a narrow plot of which the access is marked by a (renewed) gate. On the front side lie narrow front gardens. The front facades are oriented to the west. In 1953 a number of windows were added to the rear facades and partition walls of clinker brick were installed in the kitchens. The dwellings were renovated in 1977: on the rear side they were provided with an extension where the sanitary facilities are housed. The interior has been altered to a minor extent. The extensions are not protected due to insufficient monumental value.
Description
The block has a rectangular floor plan; the most northern of the eight dwellings is provided with a corner risalit, which is visible from the street side. After the first three dwellings the front facade recedes slightly. In the corner risalit with spout gable is in the first and in the second storey a T-window. Above this the facade stone is installed on which the foundation year is indicated. The facade is crowned by a stepped pinnaster with a ball. The long front facade is constructed of brown brick, the rear and side facades of yellow brick. For the decorative motifs of the frieze, the facade bands between the windows, the stretches with triangular closure and the plinth yellow and red bricks are applied. The block is covered by a composite, truncated roof with black glazed corrugated Frisian tiles. From north to south the openings in the front facade follow each other according to a repeating pattern: two T-windows with wooden blinds under one wide stretch, two wooden front doors with grilles -under shallow portico with natural stone doorstep- and two T-windows with shutters and separate stretch. The layout of the INTERIOR of the individual dwellings is recognizable, but altered in parts. Original are several interior components, such as the beam ceilings and some wooden doors with panels and carving in the style of Art Nouveau.
Valuation
The block of eight dwellings at Nieuwmarkt 35-45, extension of the Sint Anthonygasthuis, is of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- as a particular expression of a cultural and social development;
- as an added component of a larger whole that is of national importance from a cultural-historical and architectural-historical perspective;
- because of the high-quality aesthetic quality of the design;
- because of the material use and ornamentation;
- because of the situating in the vicinity of and the historical close relationship with (the expansion of) the old hospital;
- because of the reasonable degree of preservation of both the exterior and the interior;
- in relation to the visual integrity of the urban environment;
- because of the functional and typological rarity.
Nearby in the register
- Sint AntoniegasthuisSociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
- Woonhuis, Nieuwmarkt 26Woonhuisunder 1 mi
- De DoeleVergadering en verenigingunder 1 mi
- Woonhuis, Skilwyk 11Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.