Rijksmonumentenregister · Netherlands
St.Fransiscuskerk
Bolsward, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1932 - 1933
- Address
- Grote Dijlakker 8, 8701 KV Bolsward (Súdwest-Fryslân 21)
- Place
- Bolsward
- Municipality
- Súdwest-Fryslân
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.06320, 5.52236
- Part of complex
- 512817
- Monument number
- 512818
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamStanford Libraries
2 historical maps cover this location, the earliest the 1909 map "10 Sneek" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De ST. FRANCISCUS KERK is gelegen aan de Grote Dijlakker. De opdracht voor het ontwerp werd in 1932 door het kerkelijk bestuur gegund aan de Nijmeegse architect H. C. van de Leur. Voor de kerk, die aan weerszijden is omsloten door bebouwing, is een klein plein gesitueerd. Aan de straatzijde liggen een stenen erfscheiding met een gietijzeren opstand en een hekwerk.
Het ontwerp voor het exterieur is een sobere, strenge baksteen-architectuur met expressionistische invloeden, dit in schril contrast met het uitbundige interieur waar veel decoratief kleurrijk metselwerk is toegepast.
Het geheel verkeert in een zeer gave staat, zij het dat het altaarpodium in de jaren zestig een verandering heeft ondergaan, bij welke gelegenheid de opstelling van de kerkbanken gedeeltelijk is gewijzigd. Het huidige altaar en het tabernakel, uitgevoerd in zware Art-deco-vormen, zijn in 1947 geplaatst.
Omschrijving
De kruiskerk is opgetrokken in donkerrode baksteen en gedekt door een samengesteld, met grijze pannen belegd, zadeldak. Aan weerszijden van de hoofdingang (zuid-oost) ligt een toren. De toren aan de zuid-westzijde heeft een vierkante basis met een laag tentdak dat net boven de goot van de kerk uit komt. Die aan de noord-oostzijde heeft een achthoekige basis met een vierkante klokkenzolder en een hoge achthoekige torenspits die met koper is gedekt. Het middenschip en de zijbeuken liggen onder hetzelfde dak; de abside aan de noord-westzijde ligt onder een veelhoekig tentdak met een nokkruis. De twee vertrekken aan weerszijden van de abside hebben een tentdak.
De voorgevel is sober uitgevoerd met eenvoudige decoratieve metselwerkbanden. Centraal bevinden zich twee ingangsdeuren met midden boven de twee deuren een beeld van St. Franciscus. Boven de ingangspartij staan vier hoge lancetvensters met aan weerszijden twee keer twee lagere vensters. Boven de hoge vensters staan drie grotere en één kleiner ruitvenster, boven de twee lagere vensterpartijen is bij elk daarvan één ruitvormig venster. Aan weerszijden van de ingang bevinden zich vier vensters. Alle vensters hebben een puntvormige stroomlaag en een grijze betonnen lekdorpel met neuten. Beide torens hebben een toegang en vensters gelijk aan de vensters in de voorgevel. Op de nok staat een kruis.
Het INTERIEUR wordt gekenmerkt door geglazuurde bakstenen in allerlei kleurschakeringen tussen de gele metselstenen. Het hoge middenschip en het transept worden overspannen door zware gordelbogen die zijn geaccentueerd door rode, witte en zwarte metselstenen. Boven de doorgangen in de kerk bevindt zich een soortgelijke versiering. Tussen de bogen is een blauw cassetteplafond aangebracht. Aan weerszijden van het brede middenschip liggen smalle zijbeuken waarboven zich een galerij bevindt.
Naast de hoofdingang liggen twee kapellen en de doopkapel. In één van deze kapellen staat een 13de-eeuws houten beeld van een tronende Maria met Kind. De kerkhekken uit 1932 van deze kapellen zijn verwijderd maar wel bewaard.
Hierboven bevindt zich het zangkoor met het kerkorgel dat niet meer in gebruik is. Het instrument wordt wegens te weinig monumentale waarden, niet van rijkswege beschermd. Het altaar staat opgesteld in de zeszijdige abside, die wordt geflankeerd door de hoofd- en bij-sacristie. De ribben in de abside zijn in wit geglazuurde baksteen uitgevoerd. Ten zuidwesten van het altaar bevinden zich het tabernakel en de preekstoel uit 1932. Het orgel bij het altaar dateert van na 1945 en wordt, wegens te weinig monumentale waarden, eveneens niet van rijkswege beschermd.
Van de hoge glas-in-lood-vensters in het transept en in de absis zijn sommige gedeelten nog afkomstig uit de gesloopte St. Franciscus uit 1847. De vensters zijn van de hand van L. van Essen uit Roermond. In het transept staan in nissen nog beelden van St. Jozef, St. Vincentius en St. Willibrordus.
De houten kerkbanken, de blauwe geglazuurde keramische wijwaterbakjes naast de hoofdingang, de betegelde kerkvloer en alle deuren in de kerk zijn nog origineel.
Waardering
De St. Franciscuskerk uit 1932 te Bolsward is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als representante van de katholieke gemeente in Bolsward;
- vanwege de esthetische kwaliteit van het ontwerp;
- vanwege de hoge mate van gaafheid van het exterieur;
- vanwege de hoge mate van gaafheid van het interieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The ST. FRANCISCUS CHURCH is located on the Grote Dijlakker. The commission for the design was awarded in 1932 by the church authorities to the Nijmegen architect H. C. van de Leur. In front of the church, which is enclosed on both sides by buildings, a small square is situated. On the street side there is a stone boundary wall with an cast-iron railing and a fence.
The design for the exterior is a sober, austere brick architecture with expressionistic influences, in sharp contrast to the exuberant interior where much decorative colourful brickwork has been applied.
The whole is in a very good state of preservation, although the altar platform underwent a change in the nineteen-sixties, on which occasion the arrangement of the church pews was partially altered. The current altar and the tabernacle, executed in heavy Art-deco forms, were placed in 1947.
Description
The cruciform church is built in dark red brick and covered by a composite gabled roof laid with grey tiles. On either side of the main entrance (south-east) is a tower. The tower on the south-west side has a square base with a low hipped roof that just rises above the gutter of the church. The one on the north-east side has an octagonal base with a square bell chamber and a tall octagonal spire that is covered with copper. The central nave and the side aisles lie under the same roof; the apse on the north-west side lies under a polygonal hipped roof with a roof cross. The two rooms on either side of the apse have a hipped roof.
The front facade is executed in a sober manner with simple decorative brickwork bands. Centrally there are two entrance doors with an image of St. Francis above the two doors. Above the entrance section stand four tall lancet windows with two sets of two lower windows on either side. Above the tall windows stand three larger and one smaller traceried window; above each of the two lower window sections there is one traceried window. On either side of the entrance there are four windows. All windows have a pointed drip moulding and a grey concrete drip tile with noses. Both towers have an entrance and windows similar to the windows in the front facade. On the ridge stands a cross.
The INTERIOR is characterized by glazed bricks in various colour shades between the yellow brickwork. The high central nave and the transept are spanned by heavy transverse arches which are accentuated by red, white and black brickwork. Above the openings in the church there is similar decoration. Between the arches a blue coffered ceiling has been installed. On either side of the broad central nave lie narrow side aisles above which there is a gallery.
Beside the main entrance lie two chapels and the baptismal chapel. In one of these chapels stands a 13th-century wooden image of an enthroned Mary with Child. The church railings from 1932 of these chapels have been removed but are preserved.
Above this is the choir with the church organ which is no longer in use. The instrument is not protected by the state because of insufficient monumental values. The altar is arranged in the six-sided apse, which is flanked by the main and secondary sacristies. The ribs in the apse are executed in white glazed brick. To the south-west of the altar are the tabernacle and the pulpit from 1932. The organ by the altar dates from after 1945 and is, because of insufficient monumental values, also not protected by the state.
Of the tall stained-glass windows in the transept and in the apse, some parts still come from the demolished St. Franciscus from 1847. The windows are by L. van Essen from Roermond. In the transept there are images in niches of St. Joseph, St. Vincent and St. Willibrordt.
The wooden church pews, the blue glazed ceramic holy water bowls next to the main entrance, the tiled church floor and all doors in the church are still original.
Valuation
The St. Franciscus Church from 1932 in Bolsward is of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- as a representative of the Catholic community in Bolsward;
- because of the aesthetic quality of the design;
- because of the high degree of integrity of the exterior;
- because of the high degree of integrity of the interior.
Nearby in the register
- Pastorie(F), Grote Dijlakker 7Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Woonhuis, Grote Dijlakker 12Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Grote Dijlakker 13Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Grote Dijlakker 15Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.