Rijksmonumentenregister · Netherlands
Soldatenheim
Soesterberg, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Militair verblijfsgebouw
- Function
- Officiersmess
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1940 - 1942
- Address
- Kampweg 51, 3769 DE Soesterberg (Soest 26)
- Place
- Soesterberg
- Municipality
- Soest
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.11791, 5.28849
- Monument number
- 512721
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1909 map "32 Amersfoort" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Nadat Nederland door Duitsland in mei 1940 was bezet, zijn door de Duitsers in september 1940 plannen gemaakt om in Soesterberg, dat vanwege de aanwezigheid van het vliegveld van strategisch belang was, een zogenaamd 'Soldatenheim' of OFFICIERSMESS te bouwen. Het clubgebouw, of te wel 'casino', beschikte over een grote theaterzaal met podium en orkestbak. Deze zaal is ook als bioscoop en eetzaal in gebruik geweest. In de zuidoost vleugel werd een goed geoutilleerde keuken ondergebracht. Zowel de theaterzaal als de keuken worden tegenwoordig nog gebruikt. Het casino is één van de weinige overblijfselen van neoclassicistische nazi-architectuur in Nederland. Direct na de oorlog heeft het gebouw dienst gedaan als opslagplaats. In de jaren vijftig van de twintigste eeuw kreeg het zijn oorspronkelijke functie terug. Toen is aan de noordwest zijde in stijl een vleugel aangebouwd, welke voor de bescherming van ondergeschikt belang is.
Omschrijving
Een op enige afstand van de openbare weg gelegen officiersmess op T-vormige plattegrond bestaat uit een theaterzaal van twee (hoofdvolume) bouwlagen en een (dwarsvleugel) van één bouwlaaag, ieder onder een met romaanse pannen gedekt schilddak met overstek en overhangende bakgoot. De kelder verdieping is in gewapend beton uitgevoerd. Het hoofdvolume is met de nokrichting haaks op de weg gepositioneerd; de dwarsvleugel bevindt zich aan de rechter (zuidoostelijke) zijgevel. De in donkergrijze baksteen uitgevoerde, vlakke gevels worden onder de dakgoot door een natuurstenen ongeprofileerde lijst afgesloten. De gevels hebben grote, licht getoogde vensteropeningen, die door regels en stijlen zijn onderverdeeld zijn in acht of zesruitsramen, elk voorzien van vier ruiten. De ronde tuimelvensters hebben eveneens een roedenverdeling. Beide typen zijn door een travertijnen omlijsting geaccentueerd. De voorgevel aan de zuidwest zijde, heeft een strak symmetrische indeling met in de eerste bouwlaag een in de middenas geplaatste ingangspartij, bereikbaar via een drietredige bordestrap. Deze ingangspartij is door een travertijnen, geprofileerde omlijsting met hoofdgestel geaccentueerd. De toegang bestaat uit twee paar dubbele deuren met roedenverdeling die door middel van een dunne natuurstenen dwarswand van elkaar zijn gescheiden. In de tweede bouwlaag zijn vijf getoogde vensters gezet. De linker zijgevel is dertien vensterassen lang met in de eerste drie rechter assen ronde vensters en de overige assen een hoog opgaand achtruits roedenvenster. Een tweetal vensters is later ten behoeve van een nooduitgang naar beneden doorgetrokken. De rechter zijgevel heeft, vanaf de voorgevel gezien, vier kleine roeden tuimelvensters en een toegangsdeur. De zijgevel van het hoofdvolume achter de dwarsvleugel is wat de indeling betreft vergelijkbaar met de linker zijgevel. In de achtergevel bevinden zich een aantal vensters van de kleedkamers die zich achter de theaterzaal bevinden. De éénlaags dwarsvleugel is acht vensterassen lang met in elke as een getoogd venster met persiennes. In de laatste vensteras is een deur geplaatst, toegankelijk via een brede bordestrap van drie treden. De achtergevel van de dwarsvleugel heeft een vergelijkbare indeling als de voorzijde. In het dakschild is aan deze zijde in elke venstereenheid een dakkapel onder lessenaarsdak geplaatst.
Het interieur bevindt zich nagenoeg in oorspronkelijke staat. Achter de ingang ligt een ruime vestibule waar tevens de trap naar de verdieping en de gang van de vleugel op uitkomen. Achter de vestibule ligt de hoge ontvangstruimte dat met een cassetteplafond verfraaid is. De kroonluchters stammen uit de bouwperiode. Twee paar dubbele paneeldeuren geven toegang tot de theaterzaal, die voorzien is van een parketvloer. Opvallend is de hoogte en de lengte van theaterzaal. Achter in de zaal, aan de korte zijde, bevindt zich het podium met ervoor een verdiepte gelegen orkestbak, welke door middel van een luik afgedekt kan worden. Achter het podium bevinden zich twee kleedruimtes (oorspronkelijk waren het er vier). Vermeldenswaardig zijn de pleisterreliëfs in de ruimten rechts van de gang die in de jaren tachtig gedeeltelijk met goudverf zijn geaccentueerd en de grote, in gewapend beton uitgevoerde commandokelders die thans gedeeltelijk als opslagruimten in gebruik zijn. De dwarsvleugel, waar zich onder meer de keuken bevindt, is in de loop der jaren aangepast.
Waardering
De officiersmess is van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde als zeldzaam voorbeeld van een 'Soldatenheim' of te wel casino met de kenmerkende vormgeving van de neoclassicistische nazi-architectuur uit de periode 1940-1945. Het is van belang vanwege de ontstaansgeschiedenis, als ontwerp van de bezetter in de Tweede Wereldoorlog. Het gebouw is gaaf wat betreft hoofdvorm, detaillering en materiaalgebruik, zowel wat betreft het exterieur als het interieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
After the Netherlands was occupied by Germany in May 1940, the Germans made plans in September 1940 to build a so-called 'Soldatenheim' or OFFICERS' MESS in Soesterberg, which was of strategic importance due to the presence of the airfield. The club building, or 'casino', had a large theatre hall with stage and orchestra pit. This hall was also used as a cinema and dining hall. A well-equipped kitchen was housed in the south-east wing. Both the theatre hall and the kitchen are still in use today. The casino is one of the few surviving remnants of neoclassical Nazi architecture in the Netherlands. Immediately after the war, the building served as a storage facility. In the nineteen-fifties it regained its original function. At that time a wing was added in style on the north-west side, which is of secondary importance for its protection.
Description
An officers' mess situated at some distance from the public road, on a T-shaped floor plan, consists of a theatre hall of two (main volume) storeys and a (transverse wing) of one storey, each under a hipped roof covered with Roman tiles with overhang and overhanging gutter. The basement is executed in reinforced concrete. The main volume is positioned with its ridge running perpendicular to the road; the transverse wing is located on the right (south-east) side facade. The flat facades, executed in dark-grey brickwork, are finished below the roof gutter by an unprofilied natural stone moulding. The facades have large, slightly arched window openings, which are subdivided by mullions and stiles into eight or six-pane windows, each provided with four panes. The round tilt windows likewise have glazing bars. Both types are accentuated by a travertine frame. The front facade on the south-west side has a strictly symmetrical layout with, in the first storey, an entrance section placed on the central axis, accessible via a three-step stoop. This entrance section is accentuated by a travertine, profiled frame with a main cornice. The entrance consists of two pairs of double doors with glazing bars which are separated from each other by a thin natural stone transverse wall. In the second storey five arched windows are set. The left side facade is thirteen window bays long with round windows in the first three right bays and the remaining bays having a tall riseup rear-light glazed window. A pair of windows was later extended downwards for the sake of an emergency exit. The right side facade has, viewed from the front facade, four small glazed tilt windows and an access door. The side facade of the main volume behind the transverse wing is comparable in layout to the left side facade. In the rear facade there are a number of windows of the changing rooms which are located behind the theatre hall. The single-storey transverse wing is eight window bays long with in each bay an arched window with blinds. In the last window bay a door is placed, accessible via a wide three-step stoop. The rear facade of the transverse wing has a similar layout to the front. In the roof plane on this side a roof dormer with a shed roof is placed in each window unit.
The interior is in virtually original condition. Behind the entrance is a spacious vestibule where also the stair to the upper storey and the corridor of the wing open out. Behind the vestibule lies the high reception room which is decorated with a coffered ceiling. The chandeliers date from the construction period. Two pairs of double panel doors provide access to the theatre hall, which is furnished with a parquet floor. Striking is the height and length of the theatre hall. At the rear of the hall, on the short side, is the stage with in front of it a sunken orchestra pit, which can be covered by means of a hatch. Behind the stage there are two changing rooms (originally there were four). Worth mentioning are the plaster reliefs in the rooms to the right of the corridor which were partially accentuated with gold paint in the nineteen-eighties and the large command bunkers executed in reinforced concrete which are now partially used as storage rooms. The transverse wing, where among other things the kitchen is located, has been adapted over the years.
Valuation
The officers' mess is of general importance because of its cultural and architectural-historical value as a rare example of a 'Soldatenheim' or casino with the characteristic design of neoclassical Nazi architecture from the period 1940-1945. It is of importance because of its history of origin, as a design by the occupying power in the Second World War. The building is intact with regard to its main form, detailing and material use, both as regards the exterior and the interior.
Nearby in the register
- EgghermondeWoonhuisunder 1 mi
- Graftombe, BY Kerklaan 9 Soesterberg (Soest 26)Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Grafmonument, BY Kerklaan 9 Soesterberg (Soest 26)Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- BeukbergenKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.