Rijksmonumentenregister · Netherlands
Dokterswoning, Oosteinde 38
St.-Jacobiparochie, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Dienstwoning
- Function
- Dokterswoning
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1915
- Address
- Oosteinde 38, 9079 LC St.-Jacobiparochie (Waadhoeke 21)
- Place
- St.-Jacobiparochie
- Municipality
- Waadhoeke
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.27263, 5.60647
- Part of complex
- 512340
- Monument number
- 512341
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamStanford Libraries
2 historical maps cover this location, the earliest the 1908 map "5 Harlingen" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Dit WOONHUIS van het type "villa" is in 1915 gebouwd in Overgangsstijl. De gevelsteen in de oostelijke zijgevel memoreert: "In het oorlogsjaar 1915 is dit gebouw gesticht door Tj. Wassenaar Arts te St. Jacobiparochie. Bouwmeester was G.J. Veenstra van Leeuwarden Opzichter, M. Broekens en J. Keestra, Aannemers F. v.d. Velde en T.J. Kolk". De naar het noorden gerichte villa bevindt zich vrijwel in het midden van een rechthoekig perceel, dat midden in het dorp is gelegen, met de korte zijde aan de hoofdweg.
Omschrijving
De villa heeft een rechthoekige plattegrond en is één bouwlaag hoog. Zij wordt bedekt door een groot wolfdak met machinale rode, ongeglazuurde Hollandse pannen en een schoorsteen. De daklijst rust op grote houten klossen met sier-snijwerk. Op de nok staat een dakruiter met zeshoekige lantaarn en spits. Het gebouw is in bruine baksteen opgetrokken. De voorgevel wordt door de ingangspartij en vensteropeningen symmetrisch verdeeld. De ingangspartij bestaat uit twee treden met een klein bakstenen bordes, een brede houten deur met een ovaal venster en twee smalle zijlichten met glas-in-lood. Boven de deur een houten luifel, die aan vier zware ijzeren staven is bevestigd en op vier lange houten klossen rust. Boven de luifel zijn drie rechthoekige vensters met glas-in-lood geplaatst; aan weerszijden van de ingang twee enkelruits-vensters met zestienruits-bovenlicht van matglas. In de verdieping onder de hoge kap bevinden zich drie enkelruits-vensters met zestienruits-bovenlicht van matglas. In de oostelijke zijgevel zitten acht vensters, alle met meerruits-bovenlichten van matglas. Tussen de vensters zijn symmetrisch twee zij-ingangen met klein bordes en houten luifel geplaatst; boven beide zitten twee kleine verticale vensters. Op het oostelijke dakschild bevinden zich drie dakkapellen onder lessenaarsdak, die van T-vensters met achtruits-bovenlichten zijn voorzien. Tegen de westkant van de achtergevel een serre met grote vensterpartijen en voorliggend terras; rondom dit terras loopt een bakstenen borstwering met nisvormige openingen. Een drietreeds-trapje leidt naar de tuin. Naast de serre is een houten deur met zij- en bovenlicht. Boven de serre, op de zolderverdieping bevinden zich een driedelig venster met bovenlicht, twee enkelruits-vensters en hierboven nog, onder het wolfeind, vijf verticale drieruits-vensters. In de westelijke zijgevel zijn van zuid naar noord geplaatst: twee vensters met twaalfruits-bovenlicht; in de topgevel, twee vensters met ernaast twee kleinere vensters boven een loggia-achtig balkon; ten noorden hiervan nog twee vensters en een uitbouw met aan weerszijden twee kleine vensters. In deze twee vensters bevinden zich de portretten van Rembrandt van Rijn en zijn vrouw Saskia in glas-in-lood, die in het nabij gelegen dorp St. Annaparochie zijn getrouwd in 1633. Hierboven twee dakkapellen met T-vensters, achtruits-bovenlichten en lessenaarsdak. Alle vensters zijn van strekken voorzien.
Het INTERIEUR is qua indeling origineel en bevat een groot aantal originele onderdelen zoals de vierkante hal met rood-zwart-wit-mozaïekvloer en rood-zwart marmeren lambrizering en een tochtportaal, dat toegang geeft tot de lange gang, die de plattegrond van de villa in twee symmetrische delen verdeelt. Onder een boog op de gang is een lantaarn in Art Nouveau stijl geplaatst. Rechts van de gang is de studeerkamer en links achtereenvolgens de dokterskamer, de wachtkamer en de apotheek. Aan de achterzijde links de keuken en rechts de woonkamer. Vanuit de keuken is de grote kelder te bereiken. Op de tweede verdieping liggen zeven slaapkamers, die rondom een ruime loggia-achtige vide zijn gerangschikt. Originele elementen in alle vertrekken op beide verdiepingen zijn onder meer de houten balkenplafonds en de deuren met geprofileerde houten omlijsting. Rechts op de gang, in de dokterskamer en op de ruime overloop op de eerste verdieping zijn marmeren "sier-"schouwen (zonder rookkanaal -het enige echte rookkanaal bevond zich in de keuken) aanwezig, die door een houten, wandkastachtige omlijsting worden versierd. In de studeerkamer bevindt zich tegen de west-muur de oorspronkelijke houten lambrizering met een houten wandkast, waar links en rechts van de schouw de in glas-in-lood uitgevoerde portretten van Rembrandt en Saskia zijn geplaatst. Op de vloer van de grote zolderverdieping ligt, onder de lantaarn en afschermd door het originele houten hekje, een groot negendelig venster met afbeeldingen in glas-in-lood. In de wand in de keuken, die oorspronkelijk tot de bijkeuken hoorde, zitten twee grote rechthoekige glas-in-lood-vensters. In de kleine ruimte ten oosten van de keuken die naar de kelder leidt, liggen originele zeshoekige tegels, in mozaïek geplaatst. Tegen de wand bevindt zich een betegelde groen-gele lambrizering met erboven een gesjabloneerd motief. Onder de loggia op de eerste verdieping ligt een mozaïekvloer.
Waardering
De dokterswoning te St. Jacobiparochie is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp;
- vanwege het materiaalgebruik en de ornamentiek;
- vanwege de situering, verbonden met de maatschappelijke status van de opdrachtgever;
- voor het aanzien van het dorp;
- vanwege de in grote mate aanwezig architectonische gaafheid van het exterieur en van een groot aantal interieuronderdelen;
- in relatie tot de structurele en visuele gaafheid van de dorpse omgeving.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
This DWELLING HOUSE of the "villa" type was built in 1915 in Transitional style. The stone tablet in the eastern side facade commemorates: "In the year of war 1915 this building was erected by Tj. Wassenaar, Doctor, at St. Jacobiparochie. Master builder was G.J. Veenstra of Leeuwarden, Supervisor M. Broekens and J. Keestra, Contractors F. v.d. Velde and T.J. Kolk". The villa, facing north, is situated virtually in the middle of a rectangular plot, which is located in the centre of the village, with its short side fronting the main road.
Description
The villa has a rectangular ground plan and is one storey high. It is covered by a large half-hipped roof with machine-made red, unglazed Dutch tiles and a chimney. The roof cornice rests on large wooden blocks with decorative carving. On the ridge stands a roof turret with hexagonal lantern and spire. The building is constructed in brown brick. The front facade is symmetrically divided by the entrance section and window openings. The entrance section consists of two steps with a small brick platform, a wide wooden door with an oval window and two narrow side lights with leaded glass. Above the door a wooden canopy, which is fastened to four heavy iron rods and rests on four long wooden blocks. Above the canopy are three rectangular windows with leaded glass; on either side of the entrance two single-pane windows with sixteen-pane fanlights of frosted glass. In the storey below the steep roof are three single-pane windows with sixteen-pane fanlights of frosted glass. The eastern side facade contains eight windows, all with multi-pane fanlights of frosted glass. Between the windows are symmetrically placed two side entrances with small platform and wooden canopy; above both are two small vertical windows. On the eastern roof slope are three roof dormers with lean-to roofs, furnished with T-windows with rear-pane fanlights. Against the west side of the rear facade a conservatory with large window sections and an adjoining terrace; around this terrace runs a brick parapet with recessed openings. A three-step staircase leads to the garden. Next to the conservatory is a wooden door with side and top light. Above the conservatory, on the attic storey are a three-part window with fanlight, two single-pane windows and above these, under the half-hipped end, five vertical three-pane windows. In the western side facade are arranged from south to north: two windows with twelve-pane fanlight; in the gable, two windows with next to them two smaller windows above a loggia-like balcony; to the north of these still two windows and an extension with on either side two small windows. In these two windows are the portraits of Rembrandt van Rijn and his wife Saskia in leaded glass, who were married in the nearby village of St. Annaparochie in 1633. Above these two roof dormers with T-windows, rear-pane fanlights and lean-to roofs. All windows are furnished with sills.
The INTERIOR is original in its layout and contains a large number of original elements such as the square hall with red-black-white mosaic floor and red-black marble wainscoting and a draught porch, which provides access to the long corridor, which divides the ground plan of the villa into two symmetrical parts. Under an arch in the corridor is a lantern in Art Nouveau style. To the right of the corridor is the study and to the left successively the doctor's room, the waiting room and the pharmacy. At the rear left is the kitchen and right the living room. From the kitchen the large cellar can be reached. On the second storey are seven bedrooms, arranged around a spacious loggia-like void. Original elements in all rooms on both storeys include the wooden beam ceilings and the doors with moulded wooden frames. To the right in the corridor, in the doctor's room and in the spacious landing on the first storey are marble decorative chimneypieces (without flue—the only genuine flue was in the kitchen) present, which are adorned by a wooden, cabinet-like frame. In the study against the west wall is the original wooden wainscoting with a wooden wall cabinet, where to the left and right of the chimneypiece are the portraits of Rembrandt and Saskia executed in leaded glass. On the floor of the large attic storey, under the lantern and screened by the original wooden railing, is a large nine-part window with images in leaded glass. In the wall in the kitchen, which originally belonged to the scullery, are two large rectangular leaded glass windows. In the small space to the east of the kitchen which leads to the cellar, original hexagonal tiles are laid in mosaic. Against the wall is a tiled green-yellow wainscoting with above it a stencilled motif. Under the loggia on the first storey is a mosaic floor.
Valuation
The doctor's house at St. Jacobiparochie is of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- because of the high aesthetic qualities of the design;
- because of the use of materials and ornamentation;
- because of the setting, connected with the social status of the patron;
- for the appearance of the village;
- because of the to a large extent present architectural integrity of the exterior and of a large number of interior components;
- in relation to the structural and visual integrity of the village setting.
Nearby in the register
- Koetshuis(L), Oosteinde 38Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Woonhuis, Oosteinde 20Woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Oosteinde 11Werk-woonhuisunder 1 mi
- Kerk, Oosteinde 1Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.