Rijksmonumentenregister · Netherlands
Pastorie(F), Waalbandijk 59
Dodewaard, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerkelijke dienstwoning
- Function
- Pastorie(F)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1893
- Address
- Waalbandijk 59, 6669 MC Dodewaard (Neder-Betuwe 25)
- Place
- Dodewaard
- Municipality
- Neder-Betuwe
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.90624, 5.65182
- Monument number
- 512156
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1879 map "De Nieuwe Hollandsche Waterlinie en de stelling in de Geldersche Vallei / ontworpen door M.H.J. Plantenga ; geteekend door M. van Meurs" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De Nederlands-hervormde PASTORIE is gelegen even buiten de kern van Dodewaard ten noorden van de Waalbandijk aan de teen van de dijk. Ten westen van de pastorie bevindt zich de Nederlands-hervormde kerk. De pastorie is gebouwd in 1893, vermoedelijk naar een ontwerp van architect Knoop. Deze architect heeft in Dodewaard ook het woonhuis Kerkstraat 8 ontworpen. Als aannemer van de pastorie komt waarschijnlijk Joost de Plaa in aanmerking.
In de rondom de pastorie gelegen tuin bevinden zich diverse soorten bomen (onder andere wilgen) en struiken. Tussen pastorie en Waalbandijk ligt tevens een redelijk omvangrijk gazon. Aan de voorzijde van het pand is het perceel gedeeltelijk met grind bedekt. Dit geldt ook voor de noordoostzijde. De zuidwest- en noordwestzijde van het perceel zijn voor een groot deel voorzien van plavuizen. Even ten noorden van de pastorie is een bakstenen garage onder zadeldak gelegen die niet voor bescherming in aanmerking komt.
Omschrijving
De gedeeltelijk onderkelderde Nederlands-hervormde PASTORIE heeft een rechthoekig grondplan en telt twee bouwlagen. Het pand is opgetrokken uit, in kruisverband gemetselde, bakstenen en heeft een met zwarte betonpannen gedekt afgeplat schilddak. De vier hoeken van het afgeplat schilddak hebben een gepleisterd rookkanaal. De gevels zijn voorzien van een gepleisterde, donkergrijs-groene plint, gepleisterde witte hoekpilasters met blokmotief en worden afgesloten met een gekorniste kroonlijst die eveneens wit van kleur is. De vensteropeningen (en de deuropening in de rechter zijgevel) worden ontlast door een anderhalfsteens segmentboog met gepleisterde, witte sluitsteen met rechthoekige diamantkop. De boogvelden in voor- en linker zijgevel zijn bezet met tegeltjes in de kleuren zwart, rood en geel. De boogvelden in de achtergevel zijn wit gepleisterd. De beneden de boogvelden gelegen bovendorpels van de kozijnen zijn voorzien van halfrond geknipte loodslabben die net als de kozijnen wit zijn geschilderd. De lekdorpels zijn gepleisterd en licht grijs geschilderd. De zolderbalklaag wordt door middel van muurankers met de gevels verbonden. In de voor- en linker zijgevel zijn dit schroefankers en in de andere twee gevels bevinden zich schootankers (schieters).
De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL (zuidoostgevel) heeft een gepleisterde middenrisaliet met blokmotief in een witte kleur. Op de begane grond heeft deze risaliet een halfrond afgesloten portiek met daarin de entree, bestaande uit een dubbele (niet oorspronkelijke) houten deur met enkelruits bovenlicht. Een hardstenen trap (twee optreden) leidt naar het portiek. Het deurkozijn rust op hardstenen neuten en er is een hardstenen dorpel aanwezig. De kozijnen zijn wit geschilderd en ramen en deuren zijn voorzien van een donkergroene kleur. Links en rechts daarvan bevinden zich twee rechthoekige vensteropeningen met T-schuiframen en houten, donkergroen geschilderde persiennes. De verdieping heeft vijf rechthoekige vensteropeningen met T-schuiframen. Boven de risaliet bevindt zich een dakkapel onder een zinken zadeldak met tweeruits stolpraam. De wangen van de dakkapel bestaan ook uit zink. De voorzijde van de dakkapel wordt afgesloten door een driehoekig, houten en wit geschilderd fronton. De windveren zijn donkergroen geschilderd.
De symmetrisch ingedeelde LINKER ZIJGEVEL (zuidwestgevel) heeft ook in het midden een gepleisterde pilaster met blokmotief in een witte kleur. Links en rechts daarvan heeft de gevel zowel op de begane grond als op de verdieping rechthoekige vensteropeningen met T-schuiframen, op de begane grond met houten, donkergroen geschilderde persiennes.
De ACHTERGEVEL (noordwestgevel) is nagenoeg symmetrisch ingedeeld en bevat zowel op de begane grond als op de verdieping drie vensteropeningen. Het in het midden gelegen vensteropening (met stolpraam en gedeeld bovenlicht) en de linker vensteropening (met stolpraam en gedeeld bovenlicht) op de begane grond zijn gewijzigd waarbij het linker zelfs is ingekort. De rechter vensteropening is een voorzien van een T-schuifraam. Op de verdieping is de linker vensteropening (met vierruits stolpraam) eveneens gewijzigd. De vensteropeningen in het midden en rechts zijn voorzien van T-schuiframen. In het midden van de gevel wordt de plint doorbroken door een koekoek die voorzien is van diefijzers.
De RECHTER ZIJGEVEL (noordoostgevel) wordt voor een klein deel aan het zicht onttrokken door een vermoedelijk later toegevoegde aanbouw onder zeer flauw hellend lessenaarsdak. In de noordoostgevel van deze aanbouw bevinden zich twee rechthoekige vensteropeningen met tweeruits klapraam. De gevel heeft in het midden een houten, donkergroene paneeldeur met enkelruits bovenlicht. De deuropening wordt ontlast door een anderhalfsteens segmentboog met gepleisterde, witte sluitsteen met rechthoekige diamantkop. Het deurkozijn rust op hardstenen neuten en er is een hardstenen dorpel aanwezig. Rechts hiervan bevindt zich een rond gietijzeren bloemvenster. Op de verdieping zijn eveneens twee ronde gietijzeren bloemvensters aanwezig.
In het INTERIEUR bevinden zich onder meer diverse rijk gedecoreerde stucplafonds en een zwartmarmeren haardpartij.
Inzake de stucplafonds kunnen de volgende opmerkingen worden gemaakt :De stucplafonds vertonen een detail dat als een zeldzaamheid gezien kan worden. Aan het eind van de vorige eeuw werden de ornamenten voor stucplafonds fabrieksmatig gemaakt. De ornamenten werden gegoten. Door middel van een catalogus met afbeeldingen van de te verkrijgen onderdelen kon men een keuze maken om zo met verschillende onderdelen een plafond samen te stellen. De beschikbare onderdelen waren genummerd. De onderdelen werden bevestigd aan de plafonddragers en daarna werd de rest van het stucplafond (het vlakke gedeelte en soms wat eenvoudig te trekken lijstwerk) door een stukadoor aangebracht. Opvallend bij tenminste twee plafonds in de kamers van de Nederlands-hervormde pastorie is dat de catalogusnummers die op de ornamenten werden aangebracht nog in meer of mindere mate te zien zijn. Dit is opmerkelijk te noemen daar de nummers eigenlijk door de stukadoor hadden moeten worden weggewerkt. Maar daardoor is het tevens ook een zeldzaamheid en wellicht uniek in Nederland. Eén van de hoekornamenten in de kamer links vóór heeft het nummer 2-7 (vermoedelijk 247). Het middenornament in de kamer links achter heeft het nummer 1-0 (vermoedelijk 120) en een hoekornament in dezelfde kamer 246. Op één van de hoekornamenten in de kamer rechts vóór is ook een nummer waarneembaar, maar te vaag om de cijfers ervan te kunnen bepalen. Overigens worden de getallen ook aangetroffen in het vermoedelijk door dezelfde architect ontworpen pand Kerkstraat 8, eveneens te Dodewaard.
Waardering
Nederlands-hervormde PASTORIE aan de teen van de dijk gebouwd in 1893, vermoedelijk naar een ontwerp van architect Knoop.
- van architectuurhistorische waarde als een representatief en vrijwel gaaf voorbeeld van een Nederlands-hervormde pastorie. Het pand valt op door esthetische kwaliteiten, gave verhoudingen en een bijzondere detaillering in vormgeving en materiaalgebruik. Deze Nederlands-hervormde pastorie bevat bijzondere en zeldzame onderdelen in het interieur, zoals genummerde stucplafonds en een haardpartij. Het pand is verder een goed voorbeeld van een door het neoclassicisme beïnvloed ontwerp.
- van stedenbouwkundige waarde als herkenbaar onderdeel van de historisch gegroeide bebouwing langs de dijk. Ook de situering ten opzichte van de, aan de rand van het dorp gelegen, Nederlands-hervormde kerk speelt hierin een belangrijke rol.
- van cultuurhistorische waarde vanwege de verschijningsvorm en de bestemming als pastorie die in relatie met de ten westen van de pastorie gelegen Nederlands-hervormde kerk verbonden is met de religieuze ontwikkeling van Dodewaard door de tijd heen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The Dutch Reformed parsonage is located just outside the centre of Dodewaard north of the Waalbandijk at the foot of the dike. To the west of the parsonage is the Dutch Reformed church. The parsonage was built in 1893, presumably after a design by architect Knoop. This architect also designed the residential building Kerkstraat 8 in Dodewaard. Joost de Plaa is probably to be considered as the contractor of the parsonage.
In the garden surrounding the parsonage there are various types of trees (including willows) and shrubs. Between the parsonage and Waalbandijk there is also a reasonably extensive lawn. On the front of the property, the plot is partly covered with gravel. This also applies to the northeast side. The southwest and northwest sides of the plot are largely paved with tiles. Just north of the parsonage is a brick garage under a gabled roof which does not qualify for protection.
Description
The partially cellared Dutch Reformed PARSONAGE has a rectangular floor plan and comprises two storeys. The building is built of bricks laid in Flemish bond and has a flattened hipped roof covered with black concrete tiles. The four corners of the flattened hipped roof have a rendered chimney stack. The facades are provided with a rendered, dark grey-green plinth, rendered white corner pilasters with block motif and are finished with a corniced cornice which is also white in colour. The window openings (and the door opening in the right side gable) are relieved by one-and-a-half brick segmental arch with rendered, white voussoir with rectangular diamond head. The spandrels in the front and left side gable are decorated with tiles in black, red and yellow colours. The spandrels in the rear gable are rendered white. The transom sills located below the spandrels are provided with half-round cut lead slabs which, like the frames, are painted white. The weathering sills are rendered and painted light grey. The floor joists are connected to the facades by means of wall anchors. In the front and left side gable these are screw anchors and in the other two gables there are butt anchors (shooters).
The symmetrically arranged FRONT FACADE (southeast gable) has a rendered central projection with block motif in white colour. On the ground floor this projection has a half-round ended portico with the entrance in it, consisting of a double (not original) wooden door with single-pane fanlight. A stone of Hardstone staircase (two steps) leads to the portico. The door frame rests on hardstone jambs and there is a hardstone threshold present. The frames are painted white and windows and doors are painted dark green. To the left and right of this are two rectangular window openings with T-sash windows and wooden, dark green painted blinds. The first floor has five rectangular window openings with T-sash windows. Above the projection is a gabled dormer under a zinc gabled roof with two-pane casement window. The sides of the dormer are also made of zinc. The front of the dormer is finished with a triangular, wooden and white painted pediment. The wind vanes are painted dark green.
The symmetrically arranged LEFT SIDE GABLE (southwest gable) also has a rendered pilaster with block motif in white colour in the middle. To the left and right of this, the gable has rectangular window openings with T-sash windows both on the ground floor and on the first floor, on the ground floor with wooden, dark green painted blinds.
The REAR GABLE (northwest gable) is arranged almost symmetrically and contains three window openings both on the ground floor and on the first floor. The window opening located in the middle (with casement window and divided fanlight) and the left window opening (with casement window and divided fanlight) on the ground floor have been altered, the left one even being shortened. The right window opening is provided with a T-sash window. On the first floor the left window opening (with four-pane casement window) has also been altered. The window openings in the middle and on the right are provided with T-sash windows. In the middle of the gable the plinth is broken by a cow door which is provided with theft bars.
The RIGHT SIDE GABLE (northeast gable) is partly obscured from view by a presumably later added extension under a very gently sloping lean-to roof. In the northeast gable of this extension are two rectangular window openings with two-pane casement window. The gable has a wooden, dark green panelled door in the middle with single-pane fanlight. The door opening is relieved by one-and-a-half brick segmental arch with rendered, white voussoir with rectangular diamond head. The door frame rests on hardstone jambs and there is a hardstone threshold present. To the right of this is a round cast-iron flower window. On the first floor there are also two round cast-iron flower windows.
In the INTERIOR there are, among other things, various richly decorated stucco ceilings and a black marble fireplace.
With regard to the stucco ceilings the following observations can be made: The stucco ceilings display a detail that can be regarded as a rarity. At the end of the previous century the ornaments for stucco ceilings were manufactured industrially. The ornaments were cast. By means of a catalogue with illustrations of the available components, one could make a selection in order to assemble a ceiling with different components in this way. The available components were numbered. The components were attached to the ceiling supports and then the rest of the stucco ceiling (the flat part and sometimes some simple moulding) was applied by a plasterer. Remarkable in at least two ceilings in the rooms of the Dutch Reformed parsonage is that the catalogue numbers that were applied to the ornaments are still more or less visible. This is remarkable as the numbers should really have been removed by the plasterer. But because of this it is also a rarity and possibly unique in the Netherlands. One of the corner ornaments in the room on the front left has the number 2-7 (presumably 247). The central ornament in the room on the left rear has the number 1-0 (presumably 120) and a corner ornament in the same room 246. On one of the corner ornaments in the room on the front right a number is also discernible, but too faint to determine the digits. In addition, the numbers are also found in the building at Kerkstraat 8, also in Dodewaard, presumably designed by the same architect.
Valuation
Dutch Reformed PARSONAGE at the foot of the dike built in 1893, presumably after a design by architect Knoop.
- of architectural-historical value as a representative and virtually intact example of a Dutch Reformed parsonage. The building is notable for its aesthetic qualities, fine proportions and particular detailing in design and use of materials. This Dutch Reformed parsonage contains special and rare components in the interior, such as numbered stucco ceilings and a fireplace. The building is furthermore a good example of a design influenced by neoclassicism.
- of urban planning value as a recognizable component of the historically grown development along the dike. The position with regard to the Dutch Reformed church, located at the edge of the village, also plays an important role in this.
- of cultural-historical value because of its appearance and its purpose as a parsonage which, in relation to the Dutch Reformed church located to the west of the parsonage, is associated with the religious development of Dodewaard through the centuries.
Nearby in the register
- Kerk, Waalbandijk 58Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Kerktoren, Waalbandijk 58Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Nutsbedrijf, Waalbandijk 73Industrieunder 1 mi
- WelgelegenWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.