Rijksmonumentenregister · Netherlands
Nutsbedrijf, Waalbandijk 73
Dodewaard, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Nutsbedrijf
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1925
- Address
- Waalbandijk 73, 6669 MD Dodewaard (Neder-Betuwe 25)
- Place
- Dodewaard
- Municipality
- Neder-Betuwe
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.90747, 5.65648
- Monument number
- 512153
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1914 map "Verklaring van het algemeen nut der onteigening van eigendommen in de gemeente Horssen, noodig voor den aanleg van eene wetering door het waterschap "de Gecombineerde waterlossing der polderdistricten Rijk van Nijmegen en Maas en Waal"" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
TRANSFORMATORHUISJE uit ca. 1925 gelegen even buiten de kern van Dodewaard ten westen van de Dalwagen, de hoofdstraat in Dodewaard die op het eind de oprit naar de Waalbandijk vormt. De voorgevel is naar de Dalwagen gericht. Het transformatorhuisje van het type B3R is in opdracht van de Provinciale Gelderse Electriciteits Maatschappij (PGEM) gebouwd in een stijl die geënt is op de Nieuwe Haagse School. De invloeden van deze stijl zijn bij het gebouwtje waarneembaar in de toegepaste plastische gevelbehandeling en het gebruik van decoratief, gekleurd en ambachtelijk metselwerk. De toepassing van de kleuren geel en zwart verwijst naar de Gelderse kleuren. Het oorspronkelijke ontwerp dateert uit ca. 1922 en is van de hand van de architect Gerrit Versteeg sr. (1872 - 1938), destijds in dienst bij de afdeling Gemeentewerken van de gemeente Arnhem. Van 1914 tot 1921 was hij geassocieerd met de architect Jan Gratama (1877 - 1947). Dit ontwerp is meermalen in de provincie toegepast, zowel in deze vorm als in varianten daarop.
Opvallend is het ontbreken van een tegeltableau van de PGEM, dat wel voorkomt in de gevel van andere, iets afwijkende, transformatorhuisjes uit nagenoeg dezelfde bouwperiode.
Het perceel waarop zich het transformatorhuisje bevindt wordt omsloten door betonnen palen die aan de buitenzijde met elkaar verbonden zijn door middel van een met draad bespannen frame van verzinkte stalen buizen. Het toegangspoortje heeft dezelfde vormgeving. Rondom het transformatorhuisje bevindt zich een strook grond die bedekt is met grind. Het hekwerk met toegangspoortje komen niet voor bescherming in aanmerking.
Omschrijving
Het op rechthoekige grondslag gebouwde TRANSFORMATORHUISJE is opgetrokken uit bruinrode baksteen in kruisverband, met details in gele verblendsteen en geteerde baksteen. Het gebouw ligt op een betonnen funderingsplaat die op een verhoging is gelegen. Aan zowel de linker als rechter zijde bevindt zich een naar voren en naar opzij uitspringende schijf metselwerk, geaccentueerd door een rollaag van zwarte verblendsteen en direct daaronder een kopse laag iets terug gelegen gele verblendsteen. Deze vormgeving wordt direct onder de het dak herhaald. Het gebouw bevat een terug gelegen plint die over vijf lagen zwart is geteerd en wordt beëindigd door een fors overstekend, flauw hellend tentdak, bedekt met bitumen. De thans olijfgroen geverfde houten daklijst had oorspronkelijk een zwart / gele kleur. In de voor- en achtergevel zijn vier ventilatieroosters aanwezig. In beide zijgevels bevinden zich drie ventilatieroosters. De ventilatieroosters bevinden zich op gelijkmatige afstand van elkaar.
De VOORGEVEL (oostgevel) bevat in het midden een verdiept veld met daarin een toegang, gevormd door een stalen, opgeklampte, olijfgroen geverfde deur. Oorspronkelijk had de deur een gele kleur met een zwart geverfde (onder)klamp. Daarboven bevindt zich, door een kopse laag zwarte verblendsteen gevormde rand gescheiden van de deur, zes glazen bouwstenen. De toegang bevat een optrede van gele verblendsteen. Naast de deur bevindt zich een stalen, opgeklampt, olijfgroen geverfd luikje dat toegang geeft tot een olieschakelaar.
De LINKER ZIJGEVEL (zuidgevel) is blind.
In de ACHTERGEVEL (westgevel) bevinden zich op dezelfde plaats als in de voorgevel een rij van zes glazen bouwstenen, echter in het midden gescheiden door een rij koppen.
In de RECHTER ZIJGEVEL (noordgevel) bevindt zich aan de linker zijde een toegang zonder omlijsting met een houten, opgeklampte, olijfgroen geverfde deur. Oorspronkelijk had deze deur een "steenkleur" met een zwart geverfde (onder)klamp. Deze toegang bevat eveneens een optrede van gele verblendsteen.
Het INTERIEUR is niet bekeken maar hoogstwaarschijnlijk is de vroegere installatie aangepast aan de eisen van deze tijd of in zijn geheel vervangen door een moderne installatie.
Waardering
TRANSFORMATORHUISJE van het type B3R uit ca. 1925 naar een ontwerp van Gerrit Versteeg sr..
- van architectuurhistorische waarde als een object met esthetische kwaliteiten, gave verhoudingen en een bijzondere detaillering in vormgeving en materiaalgebruik. Tevens is het object een goed voorbeeld van de Nieuwe Haagse Schoolstijl. Verder is het object een goed voorbeeld van het werk van de architect Gerrit Versteeg sr. (1872 - 1938) welke een belangrijke plaats inneemt binnen de provinciale en landelijke architectuurgeschiedenis ;
- van stedenbouwkundige / landschappelijke waarde door de situering even buiten de kern van Dodewaard ten westen van de Dalwagen, de hoofdstraat in Dodewaard die op het eind de oprit naar de Waalbandijk vormt. Door de situering vormt het gebouw een markant punt nabij de dijk langs de Waal ;
- van cultuurhistorische waarde als een goed voorbeeld van een functionele en typologische ontwikkeling van het transformatorhuisje, een bouwwerk van industrie en techniek.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
TRANSFORMER STATION of ca. 1925 located just outside the centre of Dodewaard to the west of the Dalwagen, the main street in Dodewaard which at the end forms the approach to the Waalbandijk. The front facade is oriented towards the Dalwagen. The transformer station of type B3R was built by order of the Provinciale Gelderse Electriciteits Maatschappij (PGEM) in a style based on the Nieuwe Haagse School. The influences of this style are evident in the building in the plastic facade treatment applied and the use of decorative, coloured and artisanal brickwork. The use of the colours yellow and black refers to the Gelderland colours. The original design dates from ca. 1922 and is by architect Gerrit Versteeg sr. (1872 - 1938), then employed in the Municipal Works department of the municipality of Arnhem. From 1914 to 1921 he was associated with architect Jan Gratama (1877 - 1947). This design was applied multiple times in the province, both in this form and in variants of it.
Notable is the absence of a tile tableau of the PGEM, which does occur in the facade of other, slightly different, transformer stations from approximately the same building period.
The plot on which the transformer station is located is enclosed by concrete posts which are connected on the outside by means of a frame of galvanised steel tubes with wire tensioning. The access gate has the same design. Around the transformer station there is a strip of ground covered with gravel. The fencing with access gate do not qualify for protection.
Description
The TRANSFORMER STATION built on a rectangular foundation is constructed of reddish-brown brick in English bond, with details in yellow facing brick and tarred brick. The building is on a concrete foundation plate which is located on a raised base. On both the left and right side there is a vertically and horizontally projecting disk of brickwork, accentuated by a course of black facing brick and directly beneath it a course of slightly recessed yellow facing brick. This design is repeated directly under the roof. The building contains a recessed plinth which is tarred black for five courses and is terminated by a substantially projecting, gently sloping tent roof, covered with bitumen. The now olive-green painted wooden cornice originally had a black / yellow colour. In the front and rear facades there are four ventilation grilles. In both side facades there are three ventilation grilles. The ventilation grilles are positioned at equal distances from each other.
The FRONT FACADE (east facade) contains in the centre a recessed field with an entrance, formed by a steel, clamped, olive-green painted door. Originally the door had a yellow colour with a black painted (lower) clamp. Above this, separated by a course of black facing brick, are six glass blocks. The entrance contains a step of yellow facing brick. Next to the door is a steel, clamped, olive-green painted shutter providing access to an oil switch.
The LEFT SIDE FACADE (south facade) is blank.
In the REAR FACADE (west facade) there are, in the same location as in the front facade, a row of six glass blocks, but in the centre separated by a row of headers.
In the RIGHT SIDE FACADE (north facade) there is on the left side an entrance without a frame with a wooden, clamped, olive-green painted door. Originally this door had a "stone colour" with a black painted (lower) clamp. This entrance also contains a step of yellow facing brick.
The INTERIOR has not been inspected but it is most likely that the former installation has been adapted to the requirements of the present time or has been entirely replaced by a modern installation.
Valuation
TRANSFORMER STATION of type B3R of ca. 1925 after a design by Gerrit Versteeg sr..
- of architectural-historical value as an object with aesthetic qualities, well-proportioned and with special detailing in design and use of materials. Furthermore the object is a good example of the Nieuwe Haagse School style. Moreover the object is a good example of the work of architect Gerrit Versteeg sr. (1872 - 1938) who occupies an important place in provincial and national architectural history ;
- of urban planning / landscape value through its location just outside the centre of Dodewaard to the west of the Dalwagen, the main street in Dodewaard which at the end forms the approach to the Waalbandijk. Through its location the building forms a striking point near the dyke along the Waal ;
- of cultural-historical value as a good example of a functional and typological development of the transformer station, a structure of industry and technology.
Nearby in the register
- WelgelegenWoonhuisunder 1 mi
- De PluimenburgHorecaunder 1 mi
- Pastorie(F), Waalbandijk 59Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Kerk, Waalbandijk 58Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.