Rijksmonumentenregister · Netherlands
De Vriendschap
Veenendaal, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie- en poldermolen
- Function
- Korenmolen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1872
- Address
- Nieuweweg 109, 3905 LJ Veenendaal
- Place
- Veenendaal
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.03411, 5.55223
- Monument number
- 511611
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1875 map "Niederlande Und Belgien." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
KORENMOLEN 'De Vriendschap' is een uit 1872 stammende stellingmolen, gelegen op een hoger gelegen gedeelte van de gemeente Veenendaal langs de Nieuwe Weg. De locatie en de plaatsing van de molen op een stelling werken mee aan een optimale windvang. Door de laagbouw van de omgeving en het ontbreken van hoge bomen is het biotoop goed te noemen. Uit de indeling van de zolders en de bewerking van de gebruikte balken is af te leiden dat het om een herbruikte bovenbouw gaat, die eerder vermoedelijk rond Amsterdam heeft dienstgedaan als koren-pelmolen. 'De Vriendschap' is tot 1952 in gebruik geweest, waarna in 1957 het binnenwerk werd verwijderd en in 1967 de wieken en stelling verdwenen. In dat jaar werd de molen tot graansilo omgebouwd. De as werd herplaatst in molen 'De Toekomst' in Hoeven. In 1995 is 'De Vriendschap' in oorspronkelijke staat gerestaureerd en doet thans dienst als veevoedermolen.
Omschrijving
De aan de Nieuweweg gelegen korenmolen is van het type achtkante stellingmolen, rietgedekt op een vierkante stenen onderbouw. De vierkante onderbouw is opgetrokken uit baksteen en heeft een bepleisterde plint en een bepleisterde rechterzijgevel. De onderbouw telt twee bouwlagen en bevat aan de voorzijde openslaande deuren en zesruits schuifvensters. In de linkerzijgevel zijn twee stalen rondboogvensters geplaatst. In de tweede bouwlaag bevinden zich vierruits schuifvensters in de voor- en zijgevels. Aan de zuidoostzijde is een opslagloods van twee bouwlagen onder plat dak tegen de molen aangebouwd, die voor de bescherming van ondergeschikt belang is. Boven de tweede bouwlaag van de onderbouw is de stelling aangebracht. Hierboven bevindt zich de rietgedekte achtkantige buitenkruier. Het wiekenkruis is Oud-Hollands gehekt en voorzien van busselneuzen met remkleppen.
Het interieur bestaat boven de begane grond, die als opslagruimte dient, uit een aantal zolders die elk een eigen onderdeel van het gaandewerk bevatten. De eerste zolder, in het stenen gedeelte van de molen, is de maalzolder. Hier is het lichtwerk aangebracht om de fijnheid van het meel te bepalen. De tweede zolder, de stellingzolder, wordt gebruikt als steenzolder. Hier staan twee koppels maalstenen. Op de koningsspil zijn het luiwerk en een jacobsladder aangesloten. In de kapzolder ligt een in 1995 vervaardigde gietijzeren as, vervaardigd door ijzergieterij Hardinxveld. Het bovenwiel heeft een diameter van 2.85 meter.
Waardering
De korenmolen is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een rietgedekte stellingmolen met stenen onderbouw uit het derde kwart van de 19de eeuw. Voorts heeft de molen cultuurhistorische waarde vanwege de oorspronkelijke functie, alsmede ensemblewaarde vanwege de beeldbepalende ligging op een hoger gedeelte van Veenendaal.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
CORN MILL 'De Vriendschap' is a smock mill dating from 1872, located on a higher part of the municipality of Veenendaal along the Nieuwe Weg. The location and placement of the mill on a smock work towards optimal wind exposure. Due to the low-rise development of the surroundings and the absence of tall trees, the biotope can be considered good. From the layout of the storeys and the working of the beams used, it can be deduced that this is a reused superstructure, which presumably served earlier around Amsterdam as a corn and pea mill. 'De Vriendschap' was in use until 1952, after which the internal machinery was removed in 1957 and in 1967 the sails and smock disappeared. In that year the mill was converted into a grain silo. The shaft was relocated to mill 'De Toekomst' in Hoeven. In 1995 'De Vriendschap' was restored to its original state and now serves as a cattle feed mill.
Description
The corn mill located on the Nieuweweg is of the octagonal smock mill type, with reed thatch on a square stone base. The square base is constructed of brick and has a plastered plinth and a plastered right side gable. The base consists of two storeys and contains opening doors on the front and six-paned sash windows. In the left side gable two steel round-arched windows are placed. In the second storey four-paned sash windows are located in the front and side gables. On the south-east side a storage shed of two storeys under a flat roof has been built against the mill, which is of subordinate importance for the protection. Above the second storey of the base the smock has been applied. Above this is the reed-thatched octagonal wind pump. The sail cross is Old Dutch fenced and equipped with busseling noses with brake flaps.
The interior consists above the ground floor, which serves as storage space, of a number of storeys each containing a separate component of the working machinery. The first storey, in the stone part of the mill, is the milling floor. Here the lightwork is fitted to determine the fineness of the flour. The second storey, the smock storey, is used as the stone storey. Here stand two pairs of millstones. On the main shaft are connected the hoisting gear and a jacob's ladder. In the roof truss storey lies a cast-iron shaft manufactured in 1995, made by iron foundry Hardinxveld. The upper wheel has a diameter of 2.85 metres.
Valuation
The corn mill is of general importance because of its architectural-historical value as an example of a reed-thatched smock mill with stone base from the third quarter of the 19th century. Furthermore, the mill has cultural-historical value because of its original function, as well as ensemble value because of its image-determining location on a higher part of Veenendaal.
Nearby in the register
- Molen, Mulderslaan 5Industrie- en poldermolenunder 1 mi
- Fabriekswoning, Davidsstraat 30Bedrijfs-,fabriekswoningunder 1 mi
- Fabriekswoning, Davidsstraat 45Bedrijfs-,fabriekswoningunder 1 mi
- Fabriekswoning, Davidsstraat 14Bedrijfs-,fabriekswoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.