Rijksmonumentenregister · Netherlands
H.H. Petrus en Paulus
Reeuwijk, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1889
- Address
- Dorpsweg 22, 2811 KH Reeuwijk (Bodegraven-Reeuwijk 28)
- Place
- Reeuwijk
- Municipality
- Bodegraven-Reeuwijk
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.05540, 4.69268
- Part of complex
- 511304
- Monument number
- 511305
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1846 map "Kaart van de provincie Zuid-Holland / opgemaakt op last van de Provinciale Staten" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Aan Petrus en Paulus gewijde KRUISKERK in neogotische trant naar ontwerp van E.J. Margry uit 1889-90.
Margry die zich onderscheiden door een sterke polychromie en een overdaad aan details. In 1933 verving het huidige Heilig Hart altaar het oorspronkelijke Maria altaar. De opbouw van het hoofdaltaar en het Jozefaltaar werden in de jaren zeventig verwijderd. Rond die tijd is tevens het podium in het koor gebouwd met daarop een nieuw altaar, waar later wederom een nieuw altaar voor is gezet.
De kruiswegstatie op de gepleisterde zijwanden is in 1938 door Herman Walstra geschilderd, de schildering in de westelijke zijkapel van het koor in 1935. De banken in de kerk zijn net voor of na de tweede wereldoorlog in de kerk geplaatst. Daarbij is het bankenplan iets uitgebreid; het transept en de zijkapellen werden als zijbeuken bij de kerk getrokken. Ook het glas-in-lood van de kerk is vernieuwd in die periode.
Omschrijving
De kruiskerk is opgetrokken in rode baksteen onder een zadeldak met grijze leien in maasdekking, waarop onder de nok oorspronkelijk siermotieven waren aangebracht. Voor het schip staat een smallere vierkante toren met een achtkantige lantaarn, waarin zich het ingangsportaal bevindt. Oostelijk van de toren de vijfzijdige doopkapel, westelijk een traptorentje op achthoekige grondslag. In de zuidelijke oksels van het transept en het schip lagere ingangsportalen en kapellen onder tentdaken. Aan de noordkant wordt het koor afgesloten door een driezijdige absis en geflankeerd door kapellen met driezijdige absidiolen. De gevels worden geleed door zich verjongende steunberen, waartussen spitsboogvensters met glas-in-lood en gemetselde waterdorpels. Dievenijzers voor de vensters van de doopkapel. Onder de vensters een uitspringende borstwering, die is afgesloten door een rollaag. Rode daktegels op de plaatsen waar de steunberen zich verjongen.
Decoratieve banden van gele verblendsteen en waterlijsten op verschillende hoogtes in de gevels. Ook in de vensteromlijstingen en rond de nissen is de gele verblendsteen decoratief gebruikt. De eindgevels, tuitgevels, worden afgesloten door natuurstenen ezelsruggen. Tandlijsten onder de goten. Een dakruiter op de kruising, pironnen op de nokeinden. Pinakels op de meest zuidelijke steunberen van het schip. Kleine dakkapelletjes met luiken onder tentdaken in alle dakdelen.
Iedere travee van het schip heeft een tweelicht onder een rond venster. In de meest zuidelijke traveeën geen vensters maar nissen. In de eindgevels van het transept vier smalle gekoppelde vensters onder een rozetvenster. Boven het rozetvenster drie smalle vensters, die aan de bovenkant de klimmende lijn van de gevel volgen. Spitsboogvensters met een eenvoudige tracering in het koor en de absis. In de lagere aanbouwen kleine vensters en tweelichten. In de ingangsportalen zuidelijk van het transept rechtgesloten houten deuren met smeedijzeren beslag en spitsboogvormige bovenlichten met zandstenen tracering onder ronde vensters. Het traptorentje naast de toren wordt geleed door waterlijsten en kleine klimmende traplichten.
In de voorgevel (zuid) van de toren bevindt zich de hoofdingang van de kerk: een dubbele houten deur met smeedijzeren kruisgehengen onder een spitsboogvormig bovenlicht met zandstenen tracering. In de geledingen daarboven een rij van zes gekoppelde spitsboogvormige nissen, een rozetvenster temidden van vier ronde vensters en een drielicht. Boven de ingang extra rijke decoratieve motieven in gele en rode verblendsteen. De steunberen op de hoeken van de toren zijn voorzien van nissen en worden bekroond door eenvoudige pinakels. Hoog in de zijgevels van de onderbouw drielichten, in de lantaarn tweelichten met galmgaten. Daarboven wijzerplaten vervaardigd uittegels, afgewisseld door tweelichten. Net onder de spits een rondboogfries en een rollaag. De spits wordt bekroond door een haan.
Op de begane grond tegen de tuitgevel van de westelijke transeptarm een platte aanbouw met een ingang aan de westkant. De sacristie is tegen de oostelijke zijkapel gebouwd. Deze aanbouw met tuitgevel gaat voor een deel schuil achter de platgedekte garage die aansluit op de oostelijke transeptarm. In de voorgevel van de garage een dubbele getoogde houten garagedeur met driehoekige ramen erin. Aan weerszijden smalle glas-in-lood zijlichten.
Interieur
Een groot deel van het interieur is in de oorspronkelijke staat bewaard gebleven.
De gepleisterde wanden en kolommen worden afgewisseld met lisenen, pilastersen bogen in schoon metselwerk. De kapitelen, de kraagstenen waarop de beelden rusten, de baldakijnen en de balustrade van het koorbalkon zijn uitgehouwen in zandsteen. Het beeldhouwwerk is uitgevoerd in hardsteen, evenals de zuiltjes tussen de vensters in de absis. Het schip is overdekt door een beschilderd spitsboog tongewelf van Zweeds vurenhout op houten spanten en klampen. In het tongewelf zijn gietijzeren rozetvormige ventilatieroosters aangebracht. De zijkapellen, het koor en de absis worden overkluisd door gepleisterde kruisribgewelven met ribben van schoon metselwerk.
Op de kruispijlers, op de kruising van transept en schip, zijn acht beelden onder baldakijnen geplaatst. Twee daarvan zijn de houten beelden van Petrus en Paulus, die afkomstig zijn uit de oude kerk te Randenburg.
Verder zijn onder meer bewaard gebleven: de onderbouw van het hoofdaltaar uit 1890 van Margry, waarin zich de relikwieën van Fortunatus en Placidusbevinden; de preekstoel van Margy uit 1894, met reliëfs van Petrus en Paulus, op een marmeren voet onder een houten klankbord; twee ingebouwde biechtstoelen met houten deuren en een doopvont.
Waardering
De uit 1850 daterende HH Petrus- en Pauluskerk is wegens cultuurhistorische waarde van algemeen belang als exponent van de bouwexplosie van Rooms-katholieke kerken na het herstel van de Bisschoppelijke hiërarchie in 1853.
Voorts is de kruiskerk van algemeen belang vanwege de architectuur- historische waarde als representatief voorbeeld van neogotische bouwstijl en in het oeuvre van de architect E.J. Margry.
In stedebouwkundig opzicht is de kruiskerk van algemeen belang vanwege de beeldbepalende situering in Reeuwijk-dorp en vanwege de functionele en ruimtelijke relatie met de overige onderdelen van het kerkcomplex.
Het exterieur van de kerk is gaaf, van het interieur zijn veel oorspronkelijke onderdelen bewaard gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Cross church dedicated to Saint Peter and Saint Paul in neogothic style designed by E.J. Margry from 1889-90.
Margry distinguished himself through strong polychromy and an abundance of details. In 1933 the current Sacred Heart altar replaced the original Mary altar. The construction of the high altar and the Saint Joseph altar were removed in the seventies. Around that time the platform in the choir was also built with a new altar on it, which was later replaced by yet another new altar.
The Stations of the Cross on the plastered side walls were painted by Herman Walstra in 1938, the painting in the western side chapel of the choir in 1935. The pews in the church were placed in the church just before or after the Second World War. The pew plan was slightly extended; the transept and the side chapels were incorporated as side aisles into the church. The stained glass of the church was also renewed in that period.
Description
The cross church is built in red brick under a gabled roof with grey slates in German bond, on which decorative motifs were originally placed beneath the ridge. In front of the nave stands a narrower square tower with an octagonal lantern, in which the entrance portal is situated. East of the tower the five-sided baptismal chapel, to the west a small staircase turret on an octagonal base. In the southern recesses of the transept and the nave lower entrance portals and chapels under tent roofs. On the north side the choir is closed off by a three-sided apse and flanked by chapels with three-sided absidioles. The facades are articulated by tapering buttresses, between which are pointed arch windows with stained glass and mortared water drips. Gratings for the windows of the baptismal chapel. Below the windows a projecting breastwork, which is finished with a roll moulding. Red roof tiles on the places where the buttresses taper.
Decorative bands of yellow facing brick and drip mouldings at various heights in the facades. Yellow facing brick is also used decoratively in the window surrounds and around the niches. The end facades, spout gables, are finished with natural stone roof ridge tiles. Dentil mouldings beneath the gutters. A roof turret at the crossing, finials on the ridge ends. Pinnacles on the southernmost buttresses of the nave. Small roof chapels with shutters under tent roofs in all roof sections.
Each bay of the nave has a two-light under a round window. In the southernmost bays no windows but niches. In the end facades of the transept four narrow coupled windows under a rose window. Above the rose window three narrow windows, which at the top follow the rising line of the facade. Pointed arch windows with simple tracery in the choir and the apse. In the lower extensions small windows and two-lights. In the entrance portals south of the transept right-angled wooden doors with wrought iron fittings and pointed arch-shaped fanlights with sandstone tracery under round windows. The small staircase turret next to the tower is articulated by drip mouldings and small climbing staircase lights.
In the front facade (south) of the tower is the main entrance of the church: a double wooden door with wrought iron cross hinges under a pointed arch-shaped fanlight with sandstone tracery. In the articulations above a row of six coupled pointed arch-shaped niches, a rose window in the midst of four round windows and a three-light. Above the entrance particularly rich decorative motifs in yellow and red facing brick. The buttresses on the corners of the tower are provided with niches and are crowned by simple pinnacles. High in the side facades of the substructure three-lights, in the lantern two-lights with sound holes. Above them clock faces made of tiles, interspersed with two-lights. Just below the spire a round arch frieze and a roll moulding. The spire is crowned by a weathercock.
On the ground floor against the spout gable of the western transept arm a flat extension with an entrance on the west side. The sacristy is built against the eastern side chapel. This extension with spout gable is partly concealed behind the flat-roofed garage which adjoins the eastern transept arm. In the front facade of the garage a double arched wooden garage door with triangular windows in it. On either side narrow stained glass side lights.
Interior
A large part of the interior has been preserved in its original state.
The plastered walls and columns are interspersed with pilaster strips, pilasters and arches in fair-faced brickwork. The capitals, the corbels on which the statues rest, the baldachins and the balustrade of the rood screen are carved in sandstone. The sculpture is executed in hardstone, as are the small columns between the windows in the apse. The nave is covered by a painted pointed arch barrel vault of Swedish pine wood on wooden principals and collars. In the barrel vault cast iron rose-shaped ventilation grilles are fitted. The side chapels, the choir and the apse are vaulted by plastered cross-ribbed vaults with ribs of fair-faced brickwork.
On the crossing piers, at the crossing of transept and nave, eight statues are placed under baldachins. Two of these are the wooden statues of Peter and Paul, which come from the old church at Randenburg.
Further, among other things, are preserved: the substructure of the high altar of 1890 by Margry, in which are the relics of Fortunatus and Placidus; the pulpit by Margry from 1894, with reliefs of Peter and Paul, on a marble base under a wooden sounding board; two built-in confessionals with wooden doors and a baptismal font.
Valuation
The Church of Saints Peter and Paul dating from 1850 is of general importance due to its cultural-historical value as an exponent of the building boom of Roman Catholic churches following the restoration of the episcopal hierarchy in 1853.
Furthermore, the cross church is of general importance due to its architecture-historical value as a representative example of neogothic building style and in the oeuvre of architect E.J. Margry.
In urban planning terms, the cross church is of general importance due to its characterful positioning in Reeuwijk village and due to the functional and spatial relationship with the other components of the church complex.
The exterior of the church is well-preserved, and many original components of the interior are still extant.
Nearby in the register
- H.H. Petrus en PaulusKerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Heilig HartGedenktekenunder 1 mi
- JozefschoolOnderwijs en wetenschapunder 1 mi
- H.H. Petrus en PaulusKlooster, kloosteronderdlunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.