Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bonifaciusschool
Wassenaar, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Onderwijs en wetenschap
- Function
- Schoolgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1917
- Address
- Kloosterland 5, 2242 JS Wassenaar
- Place
- Wassenaar
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.14312, 4.39209
- Monument number
- 511196
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1906 map "Rijnland" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De als R.-K. SCHOOL voor jongens gebouwde St. Bonifaciusschool is in 1917 in de stijl van de Nieuwe Haagse School ontworpen door de Haagse architect J.J. (Co) Brandes, in samenwerking met J. Th. Wouters, met wie hij van 1909-1918 samenwerkte. In aansluiting op zijn eerste schetsontwerpen voorzag Co Brandes een samenstel van zeven kubische bouwmassa's die sprongsgewijs in elkaar ingrijpen. Dit concept met in totaal dertien lokalen werd in 1929 voltooid onder leiding van Wouters, waardoor de enigszins U-vormige plattegrond ontstond. Sinds die tijd is het in gebruik geweest als meisjesschool voor onder meer de Maria Annaschool en een ULO-school.
In 1933-1934 is de zuidwestelijke vleugel toegevoegd naar ontwerp van het architectenbureau van Wouters. In 1954 volgde de uitbreiding aan de noordwestzijde naar ontwerp van P.N. de Bruyn. Hierdoor is de oorspronkelijk entree komen te vervallen en is de vestibule verbouwd tot lerarenkamer. Ten noordoosten van de school ligt een uit 1931 stammend gymnastieklokaal dat is ontworpen door P.N. de Bruyn en in de jaren '80 is uitgebouwd. Deze uitbreidingen zijn voor de bescherming van ondergeschikte betekenis. De uit 1929 stammende overdekte speelplaats met tuinmuur en fietsenstalling is in 1980 grotendeels afgebroken.
Co Brandes is bij zijn ontwerpen, mede door zijn contacten met Jan Wils, duidelijk beïnvloed geweest door het werk van de Amerikaanse architect Frank Lloyd Wright. Kenmerkend is het dynamische spel van kubische in- en uitspringende bouwvolumes, waarbij de klaslokalen zijn gegroepeerd rond de centraal gelegen hal en de facilitaire ruimten. Het is de eerste maal dat Brandes als afdekking platte daken heeft gebruikt. De aaneenschakeling van de grote rechthoekige bouwvolumes (de lokalen) wordt bij het exterieur op organische wijze tot uitdrukking gebracht door de plastische ritmiek van de gevels en door de grote raampartijen. Kenmerkend zijn de evenwichtige verhoudingen, het benadrukken van horizontale elementen door betonnen luifels en horizontale sierbanden. Verder is er veel aandacht voor detaillering en materiaalgebruik, zoals de toepassing van leipannen met zwart geteerde bakstenen elementen en terracotta.
Bij het ontwerp voor de Bonifaciusschool heeft Co Brandes voor het eerst zijn principes duidelijk uitgewerkt, waardoor hij als grondlegger van de zogenoemde 'Nieuwe Haagse school' kan worden beschouwd. Deze bouwstijl is tijdens het Interbellum vooral in de Haagse regio uitgegroeid tot een zeer populaire bouwstijl, die met name in de woningbouw in de jaren '20 veel is toegepast.
De school ligt in een in het kader van het MIP aangewezen gebied met bijzondere waarden, waarbij het stedenbouwkundige en sociaal-historische karakter in hoge mate wordt bepaald door de R.-K. St. Willibrorduskerk, een ontwerp van N. Molenaar uit 1907. Dit heeft geleid tot de aanleg van een begraafplaats en eveneens tot de bouw in de directe omgeving van een pastorie, patronaatsgebouw en zusterhuis, allen naar ontwerp van N. Molenaar. Tevens werden in de nabijheid van de kerk diverse scholen van katholieke signatuur gebouwd, waaronder de R.-K. Bonfaciusschool.
Omschrijving
Vrijstaande, samengestelde en symmetrisch opgezette drielaagse bouwmassa met kelder, onder platte daken heeft in hoofdvorm een U-vormige plattegrond. Op het dak staan diverse hoge, decoratief gemetselde schoorstenen in Engelse trant die de verticale ritmiek versterken. De aan alle zijden hoog opgaande gevels hebben een ritmische geleding met risalieten, die onderling in hoogte verschillen. Het gehele gebouw bevat rechtgesloten gevelopeningen, waarbij de tussen rollagen geplaatste vensters grotendeels voorzien zijn van enkele en samengestelde raampartijen met roedenverdeling.
De gevels zijn boven een hoge, met rollaag uitgevoerde, plint van donker grauwe baksteen, opgetrokken in rode baksteen in kettingverband met rollagen boven de plint, deuren en vensters. De bovenste verdieping wordt geaccentueerd door twee, iets uitkragend gemetselde rollagen (halverwege en onder het fries dat de gevel afsluit). De borstweringen worden eveneens afgedekt door rollagen, deels uitkragend gemetseld. De randen van de gevels worden beëindigd door roodbakken grèstegels (vorstpannen). De decoratief gemetselde sierbanden zijn deels verdiept gelegen en uitgevoerd met rode leipannen en zwart gekleurde kopse bakstenen. Op verschillende plaatsen in de gevel komt decoratief gemetseld ajourwerk voor.
De voorgevel (noordwest), die door de aanbouw uit 1954 niet goed zichtbaar is en niet meer als zodanig functioneert, heeft een symmetrische indeling bestaande uit een uitspringende middenpartij met middenrisaliet en een uitgebouwde entreepartij, geflankeerd door trapsgewijs verspringende kubische bouwvolumes. De entreepartij heeft een brede, deels met leipannen uitgevoerde, rondboog met terracotta aanzetstenen, die rust op met decoratief metselwerk uitgevoerde pijlers. Eronder bevindt zich, binnen het met trapsgewijs inspringende dakkanten uitgevoerde ondiepe entreeportiek, een (vernieuwde) dubbele deur met rondbogig bovenlicht, voorzien van verticale roedenverdeling en glas-in-lood. Ervoor ligt een door lage muurtjes geflankeerde stoeptrede met bordes, voorzien van plavuizen. Boven de rondboog van de entreepartij, die wordt afgesloten door terracotta tegels, bevindt zich een terracotta tegeltableau met in bas-reliëf de tekst: "ROOMSCH=KATH/MEISJESSCHOLEN". Op de verdieping bevindt zich een grote raampartij. In de flankerende smalle geveldelen zitten kleine rechthoekige vierruitsramen. Deze worden op hun beurt geflankeerd door smalle terugliggende geveldelen, voorzien van kleine toiletraampjes. Van het trapsgewijs terugspringende hoekpaviljoen hebben de twee smalle uitsprongen op de begane grond en verdieping een enkel, dan wel een dubbel raam. De brede eindgevel heeft in de middenrisaliet op beide bouwlagen een grote raampartij. De naar de binnenplaats gerichte zijgevels zijn deels blind, deels voorzien van kleine raampjes.
De achtergevel (zuidoost) heeft eveneens een symmetrische indeling met een ritmische geleding met in hoogte en in diepte ten opzichte van elkaar kubisch uitspringende bouwvolumes, die gekoppeld worden door smalle terugliggende gevelgedeelten. De middenrisaliet van drie vensterassen heeft centraal een uitgebouwde entreepartij. De entreepartij bestaat uit een uitpandige entreeportiek met een gemetselde trap, geflankeerd door borstweringen, die decoratief gemetselde kolommen dragen, waarop de luifel van de entree rust. Deze laatste heeft het karakter van een (loos) balkon, uitgevoerd met horizontaal gemetselde sierbanden. Erboven bevindt zich de grote zesdelige raampartij van het trappenhuis, die de verticale werking van de ingangspartij versterkt. De hoekpartijen, geleed met bredere risalieten, hebben elk op de begane grond en op de verdieping een grote samengestelde raampartij voor de klaslokalen. De flankerende, terugliggende smalle geveldelen hebben op begane grond en verdieping elk een smal vierruits raam. Het terugliggende geveldeel, dat de midden- en hoekpartijen aan elkaar koppelt heeft op begane grond en op de verdieping een dubbel raam.
De rechter (noordoost) zijgevel heeft een breed uitspringend middendeel met in het verhoogde risalerende gedeelte op de begane grond en verdieping een grote raampartij. In de flankerende smalle terugliggende geveldelen zitten kleine, rechthoekige vierruitsramen. Rechts daarvan bevindt zich een smal uitspringend bouwvolume van de vestibule met entreeportiek. De portiek met dubbele éénruits deur bestaat uit een door muurtjes geflankeerde trap van enkele treden met bordes onder een platte betonnen luifel, die rust op tegen de gevel geplaatste pilasters met decoratief gemetselde sierbanden. Op de verdieping erboven is boven op een risalerend bouwvolume een hooggeplaatst, dubbel vierruits raam geplaatst. De beide terugliggende geveleinden zijn blind. De linker (zuidwest) zijgevel heeft een vergelijkbare gevelindeling als de rechter. Het linker geveldeel sluit vanaf de gang aan op de éénlaags vleugel uit 1935.
Interieur In het interieur zijn de oorspronkelijke plattegrondindeling, de detaillering en het materiaalgebruik grotendeels gehandhaafd. De vloeren van gangen en hal zijn belegd met geglazuurde tegels in diverse rasterpatronen in crème/terra, de wanden hebben een hoge lambrisering met terracotta tegels, de stucplafonds een eenvoudige decoraties. De deuren zijn paneeldeuren met bovenruitjes. De oorspronkelijke vestibule met flankerende bergruimte is verbouwd tot één ruimte voor het personeel, zodat de tegenovergelegen entree onder het trappenhuis nu als hoofdentree dienst doet. Tegenover de oorspronkelijke entree ligt een overwelfde met gordelbogen doorsneden langgerekte hal (corridor). Hierop komen de gangen uit, die ritmisch onderbroken worden door gordelbogen en het centrale trappenhuis. Dit is een keizertrap met gemetselde, zwaar uitgevoerde balustraden, onder meer verlevendigd met uitkragende gemetselde horizontale sierbanden. Tevens terracottategels als afdekking van de balustrade en hardstenen bovenaanzetstenen. De leuning/handlijst is van hout. Op de verdieping is de borstwering concaaf geweld. In de klaslokalen is de oorspronkelijke symmetrisch opzet eveneens grotendeels gehandhaafd met ingebouwde en vaste kasten, kleine schouwtjes en schoolborden. Aan weerszijden van de oorspronkelijke vestibule en het klaslokaal erboven bevinden zich toiletgroepen.
De plattegrondindeling op de verdieping is vergelijkbaar met die van de begane grond. Ten noordoosten van het trappenhuis leidt een trap naar de zolderverdieping. Aan de oostzijde zijn twee lokalen samengevoegd.
Waardering
De school is van algemeen belang vanwege de architectuur- en de cultuurhistorische waarde: - als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling die de scholenbouw aan het begin van de 20ste eeuw doormaakte; - als vroeg werk uit het oeuvre van een vooraanstaand Nederlands architect, die hiermee als de grondlegger van de Nieuw Haagse School wordt beschouwd, een belangrijke architectuurstroming in de Nederlandse architectuurgeschiedenis; - door de esthetische kwaliteiten van hoofdvorm en detaillering en vanwege de bijzondere samenhang tussen in- en exterieur; - vanwege de herkenbaarheid en de hoge mate van gaafheid van in- en exterieur. - van stedenbouwkundig en sociaal-historisch van belang vanwege de samenhang met de overige R.-K. gebouwen in de omgeving.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The St. Bonifaciusschool, built as an R.-K. SCHOOL for boys, was designed in 1917 in the style of the Nieuwe Haagse School by The Hague architect J.J. (Co) Brandes, in collaboration with J. Th. Wouters, with whom he worked from 1909-1918. Following his initial sketch designs, Co Brandes envisaged an assembly of seven cubic building masses that interlock in a staggered manner. This concept with a total of thirteen classrooms was completed in 1929 under the direction of Wouters, resulting in a somewhat U-shaped floor plan. Since that time it has been in use as a girls' school for, among others, the Maria Annaschool and a ULO-school.
In 1933-1934 the southwestern wing was added according to a design by the architects' office of Wouters. In 1954 followed the extension on the northwestern side according to a design by P.N. de Bruyn. This caused the original entrance to be discontinued and the vestibule to be converted into a staff room. To the northeast of the school is a gymnasium dating from 1931 that was designed by P.N. de Bruyn and was expanded in the 1980s. These extensions are of subordinate significance for the protection of the building. The covered playground from 1929 with garden wall and bicycle shed was largely demolished in 1980.
Co Brandes was clearly influenced in his designs, partly through his contacts with Jan Wils, by the work of American architect Frank Lloyd Wright. Characteristic is the dynamic interplay of cubic projecting and receding building volumes, whereby the classrooms are grouped around the centrally located hall and the service rooms. It was the first time that Brandes used flat roofs as covering. The linking of the large rectangular building volumes (the classrooms) is expressed organically on the exterior through the plastic rhythm of the facades and through the large window openings. Characteristic are the balanced proportions, the emphasis of horizontal elements through concrete canopies and horizontal decorative bands. Furthermore, there is considerable attention to detailing and use of materials, such as the application of slate tiles with blackened tarred brick elements and terracotta.
In his design for the Bonifaciusschool, Co Brandes clearly developed his principles for the first time, which is why he can be regarded as the founder of the so-called 'Nieuwe Haagse School'. This architectural style became during the Interbellum period particularly in the The Hague region a very popular building style, which was notably applied in housing construction in the 1920s.
The school is located in an area designated within the framework of the MIP with special values, whereby the urban planning and social-historical character is determined to a large extent by the R.-K. St. Willibrorduskerk, a design by N. Molenaar from 1907. This led to the laying out of a cemetery and also to the construction in the immediate vicinity of a presbytery, patronage building and convent, all designed by N. Molenaar. Furthermore, in the vicinity of the church various schools of Catholic character were built, including the R.-K. Bonifaciusschool.
Description
A freestanding, composite and symmetrically arranged three-storey building mass with basement, under flat roofs, has in main form a U-shaped floor plan. On the roof stand various tall, decoratively brickwork chimneys in English style that reinforce the vertical rhythm. The facades, rising high on all sides, have a rhythmic articulation with risalits that differ from each other in height. The entire building contains rectangular closed facade openings, whereby the windows placed between roll-mouldings are largely provided with single and composite window openings with glazing bars.
The facades are built above a high plinth, executed with roll-moulding, of dark greyish brick, built up in red brick in header bond with roll-mouldings above the plinth, doors and windows. The top storey is accentuated by two roll-mouldings, slightly projecting in brickwork (halfway and below the cornice that closes the facade). The parapets are likewise covered by roll-mouldings, partly projecting in brickwork. The edges of the facades are finished with red brick frost tiles. The decoratively brickwork decorative bands are partly recessed and executed with red slate tiles and black-coloured header bricks. Decoratively brickwork open-work appears in various places in the facade.
The front facade (northwest), which is not clearly visible due to the extension from 1954 and no longer functions as such, has a symmetrical layout consisting of a projecting central section with central risalit and an extended entrance section, flanked by staggered projecting cubic building volumes. The entrance section has a wide, partly executed with slate tiles, round arch with terracotta abutment stones, which rests on pillars executed with decorative brickwork. Below it, within the shallow entrance portico executed with staggered receding roof edges, is a (renewed) double door with round arch fanlight, provided with vertical glazing bars and leaded glass. In front of it lies an entrance step flanked by low walls with a platform, provided with paving tiles. Above the round arch of the entrance section, which is closed by terracotta tiles, is a terracotta tile panel with in bas-relief the text: "ROOMSCH=KATH/MEISJESSCHOLEN". On the storey above is a large window opening. In the flanking narrow facade sections are small rectangular four-pane windows. These are in turn flanked by narrow recessed facade sections, provided with small toilet windows. Of the staggered receding corner pavilion the two narrow projections on the ground floor and storey have a single, then a double window. The wide end facade has in the central risalit on both storeys a large window opening. The side facades facing the courtyard are partly blind, partly provided with small windows.
The rear facade (southeast) likewise has a symmetrical layout with a rhythmic articulation with cubic projecting building volumes that differ from each other in height and in depth, which are coupled by narrow recessed facade sections. The central risalit of three window axes has centrally an extended entrance section. The entrance section consists of an expansive entrance portico with a brickwork staircase, flanked by parapets, which carry decoratively brickwork columns, on which the canopy of the entrance rests. The latter has the character of a (false) balcony, executed with horizontally brickwork decorative bands. Above it is the large six-part window opening of the stairwell, which reinforces the vertical effect of the entrance section. The corner sections, articulated with wider risalits, each have on the ground floor and on the storey a large composite window opening for the classrooms. The flanking, recessed narrow facade sections have on ground floor and storey each a narrow four-pane window. The recessed facade section, which couples the central and corner sections to each other, has on the ground floor and on the storey a double window.
The right (northeast) side facade has a broad projecting middle section with in the raised risaliting section on the ground floor and storey a large window opening. In the flanking narrow recessed facade sections are small, rectangular four-pane windows. To the right of this is a narrow projecting building volume of the vestibule with entrance portico. The portico with double single-pane door consists of a staircase of a few steps with platform flanked by walls under a flat concrete canopy, which rests on pilasters placed against the facade with decoratively brickwork decorative bands. On the storey above is placed above a projecting building volume a high-placed double four-pane window. The two recessed facade ends are blind. The left (southwest) side facade has a similar facade layout to the right. The left facade section connects from the corridor to the one-storey wing from 1935.
Interior In the interior the original floor plan layout, the detailing and the use of materials are largely preserved. The floors of corridors and hall are laid with glazed tiles in various grid patterns in cream/terra, the walls have a high wainscoting with terracotta tiles, the stucco ceilings simple decorations. The doors are panel doors with upper panes. The original vestibule with flanking storage space has been converted into one staff room, so that the opposite entrance under the stairwell now serves as the main entrance. Opposite the original entrance lies a vaulted corridor intersected with belt arches, an elongated hall. From this the corridors open out, which are rhythmically interrupted by belt arches and the central stairwell. This is an imperial staircase with brickwork, heavily executed balusters, among others enlivened with projecting brickwork horizontal decorative bands. Also terracotta tiles as covering of the balustrade and hardstone upper abutment stones. The railing/handrail is of wood. On the storey the parapet is concavely vaulted. In the classrooms the original symmetrical layout is likewise largely preserved with built-in and fixed cupboards, small fireplace surrounds and blackboards. On either side of the original vestibule and the classroom above are toilet groups.
The floor plan layout on the storey is comparable to that of the ground floor. To the northeast of the stairwell a staircase leads to the attic floor. On the east side two rooms have been combined.
Valuation
The school is of general importance on account of its architectural and cultural-historical value: - as a particular expression of the development that school building underwent at the beginning of the 20th century; - as an early work from the oeuvre of a leading Dutch architect, who with this is regarded as the founder of the Nieuwe Haagse School, an important architectural movement in Dutch architectural history; - due to the aesthetic qualities of the main form and detailing and because of the particular coherence between interior and exterior; - because of the recognizability and the high degree of integrity of interior and exterior. - of urban planning and social-historical importance because of the coherence with the other R.-K. buildings in the vicinity.
Nearby in the register
- Woonhuis, Kerkstraat 6Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Kerkstraat 15Woonhuisunder 1 mi
- Boerderij, Gang 14Boerderijunder 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Plein bij 1Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.