Rijksmonumentenregister · Netherlands
Dinghkum
Winsum, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Sociale zorg, liefdadigheid
- Function
- Armenhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1863
- Address
- Onderdendamsterweg 12, 9951 EV Winsum (Het Hogeland 20)
- Place
- Winsum
- Municipality
- Het Hogeland
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.33411, 6.51655
- Monument number
- 510825
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1825 map "V.1:1-5: V:1. Niederlande: Prov: 16. Groningen. 17. Drenthe" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
ARMENHUIS gebouwd in 1863 door de toenmalige gemeente Winsum in een stijl met kenmerken van een Ambachtelijk-traditionele bouwtrant, nu in gebruik als woonhuis, Dinghkum genaamd. Bij de bouw van het pand is vermoedelijk materiaal gebruikt dat afkomstig was van de afbraak van de borg De Brake. Naast het pand dat plaats bood aan ongeveer vijf woningen voor armlastigen en de woning voor een 'vader' en een 'moeder', staat een hofje dat eveneens door de gemeente is gebouwd. Het voormalig armenhuis ligt aan de rand van het oude dorp Obergum en binnen de grenzen van het beschermd dorpsgezicht Winsum/Obergum.
Omstreeks 1950 is het pand verbouwd tot bejaardenhuis met acht kamers en woonruimte voor de directrice en haar gezin. In 1974 is het pand verbouwd tot woonhuis. De verbouwingen betroffen vooral het interieur. In de jaren 1945-1971, toen het pand in gebruik was als bejaardenhuis, zijn de bakstenen gevels van het pand wit geschilderd. De achtergevel, zuidgevel, is deels gewijzigd.
Omschrijving
Deels onderkelderd, één bouwlaag hoog pand op L-vormige plattegrond, gedekt door een samengesteld zadeldak van deels blauwe Hollandse pannen en op dakschilden aan achterzijde deels niet-originele pannen. Gevels zijn opgemetseld van baksteen die wit geverfd is, trasraam is zwart geverfd. Dak heeft brede overstek met niet-originele mastgoot op klossen; op nok een gemetselde schoorsteen. Vensters zijn verticaal, hebben houten roedenverdeling en worden beëindigd door een rollaag; oorspronkelijk schuifvensters.
Korte oost-west gesitueerde vleugel van het gebouw heeft op beide hoeken een topgevel en daartussen een iets teruggelegen gevelgedeelte. Topgevels van noordgevel, voorgevel, hebben elk op begane grond twee vijftienruits vensters die aan bovenzijde getoogd zijn; boven deze twee vensters een zelfde negenruits venster; westelijke topgevel heeft twee getoogde zesruits keldervensters. In teruggelegen middengedeelte bevindt zich de entree; vernieuwde houten paneeldeur met getoogd bovenlicht met lamp heeft niet-originele omlijsting en lage stoep van baksteen. Naast voordeur twee dezelfde vensters als in topgevels. Voor middengedeelte loopt een bordes dat omgeven wordt door een lage bakstenen muur (niet-origineel). Westgevel van korte vleugel heeft een zesruits venster en een gevelsteen met opschrift: 'Inrigting voor hulpbetoon & werkverschaffing gesticht in het jaar 1863' gevolgd door de namen van de burgemeester en twee wethouders. Zuidgevel, achtergevel, van korte vleugel heeft vernieuwd middengedeelte met terrasdeuren; in zuidelijke topgevel twee vijftienruits vensters en een zesruits keldervenster.
Lange noord-zuid gesitueerde vleugel van het gebouw bestaat uit twee hoge gedeelten op de hoeken en daartussen een lager gedeelte; alle gedekt door een afzonderlijk zadeldak. Noordelijk hoger gedeelte heeft aan oostzijde drie vijftienruits vensters en daaronder drie zesruits keldervensters; middengedeelte heeft aan oostzijde vier dezelfde vensters als noordelijk gedeelte; zuidelijk gedeelte heeft aan oostzijde twee dezelfde vensters als noordelijke gedeelte. Zuidgevel van lange vleugel van het gebouw heeft een zesruits venster. Westgevel van lange vleugel van het gebouw heeft in zuidelijk gedeelte twee vijftienruits vensters; middengedeelte heeft twee dezelfde vensters en een opgeklampte deur; noordelijk gedeelte heeft een klein zesruits venster. INTERIEUR is grotendeels gewijzigd en voor de bescherming van ondergeschikt belang.
Waardering
Armenhuis van algemeen architectuur- en cultuurhistorisch belang:
-als voorbeeld van een armenhuis uit het derde kwart van de negentiende eeuw in de provincie Groningen
-vanwege zijn bijzondere vormgeving
-vanwege de tamelijk hoge mate van gaafheid van het exterieur
-vanwege de ligging in het beschermd dorpsgezicht Winsum
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
POORHOUSE built in 1863 by the then municipality of Winsum in a style with characteristics of a Craft-traditional architectural style, now in use as a dwelling house, called Dinghkum. In the construction of the building materials were presumably used that came from the demolition of the borg De Brake. Next to the building that provided space for approximately five dwellings for the poor and the dwelling for a 'father' and a 'mother', stands a courtyard that was also built by the municipality. The former poorhouse is located at the edge of the old village Obergum and within the boundaries of the protected village scene Winsum/Obergum.
Around 1950 the building was converted into an old people's home with eight rooms and living space for the matron and her family. In 1974 the building was converted into a dwelling house. The conversions concerned mainly the interior. In the years 1945-1971, when the building was in use as an old people's home, the brick facades of the building were painted white. The rear facade, south facade, has been partly altered.
Description
Partially cellaraged, one-storey building on L-shaped floor plan, covered by a composite gabled roof of partly blue Dutch tiles and on roof panels at the rear partly non-original tiles. Facades are laid in brick which has been painted white, chalk-stone is painted black. Roof has broad overhang with non-original gutter on corbels; on ridge a brick chimney. Windows are vertical, have wooden glazing bars and are terminated by a rolled moulding; originally sash windows.
Short east-west oriented wing of the building has on both corners a gable and in between a slightly recessed facade section. Gables of the north facade, front facade, each have on the ground floor two fifteen-pane windows which are segmented at the top; above these two windows a similar nine-pane window; western gable has two segmented six-pane cellar windows. In recessed middle section is the entrance; renewed wooden panel door with segmented fanlight with lamp has non-original surround and low brick stoep. Next to front door two identical windows as in gables. In front of middle section runs a stoop surrounded by a low brick wall (non-original). West facade of short wing has a six-pane window and a facade stone with inscription: 'Institution for poor relief and work provision established in the year 1863' followed by the names of the burgher and two aldermen. South facade, rear facade, of short wing has renewed middle section with terrace doors; in southern gable two fifteen-pane windows and a six-pane cellar window.
Long north-south oriented wing of the building consists of two high sections at the corners and in between a lower section; all covered by a separate gabled roof. Northern higher section has on the east side three fifteen-pane windows and below them three six-pane cellar windows; middle section has on the east side four identical windows as northern section; southern section has on the east side two identical windows as northern section. South facade of long wing of the building has a six-pane window. West facade of long wing of the building has in the southern section two fifteen-pane windows; middle section has two identical windows and an attached door; northern section has a small six-pane window. INTERIOR is largely altered and of secondary importance for protection.
Valuation
Poorhouse of general architectural and cultural-historical significance:
- as an example of a poorhouse from the third quarter of the nineteenth century in the province of Groningen
- because of its distinctive design
- because of the fairly high degree of integrity of the exterior
- because of its location in the protected village scene Winsum
Nearby in the register
- Kerk, Kerkpad 10Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- De BoogBrugunder 1 mi
- Woonhuis, Westerstraat 9Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Westerstraat bij 9Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.