Rijksmonumentenregister · Netherlands
Boerderij(M1), Boterdiep Oz 13
Onderdendam, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1894
- Address
- Boterdiep Oz 13, Locatie: Oosterheerd, 9959 PM Onderdendam (Het Hogeland 20)
- Place
- Onderdendam
- Municipality
- Het Hogeland
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.32910, 6.59375
- Part of complex
- 510647
- Monument number
- 510648
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 4 Groningen, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
Oldambtster BOERDERIJ met aangebouwde BIJSCHUUR aan de noordzijde uit 1894. De boerderij is opgemetseld in rode baksteen en wordt gedekt door een wolfdak. Aan de noordzijde bevinden zich twee krimpen ter hoogte van de overgang naar het voorhuis, aan de zuidzijde één krimp. Het onderkelderde voorhuis wordt gedekt door een wolfdak van geglazuurde blauwe platte Friese pannen; op de nok twee gemetselde schoorstenen met een geornamenteerde kap. De gevels hebben een trasraam van gesinterde rode baksteen, gevelbanden van donkerpaarse baksteen en worden beëindigd door een kroonlijst. Vensters zijn T-vensters beëindigd door een segmentboog van donkerpaarse baksteen, die doorloopt in een smalle omlijsting tot aan de middendorpels en heeft een geornamenteerde sluitsteen.
De voorgevel, westgevel, heeft in het midden een breed balkon uit de jaren 1910-1915; vier gietijzeren zuilen met piedestal op een sokkel dragen de troggewelven, die aan de voor- en zijkanten worden afgedekt door een houten kroonlijst; de balustrade van het balkon is opgemetseld van gele en oranje verblendsteen en paarse baksteen; de hoekbalusters werden oorspronkelijk bekroond door een vaas. Midden onder het balkon bevindt zich de hoofdentree; in de portiek een in eclectische stijl rijk geornamenteerde paneeldeur met smeedijzeren roosters voor vensters; de deur heeft een segmentboogvormig bovenlicht en een twee treden hoge stoep van hardsteen; de portiek heeft een omlijsting van pleisterwerk en in beide zijwanden panelen; onder het balkon twee consoles. Aan weerszijden van de entree twee vensters, waarvan één onder het balkon; onder elk venster een keldervenster met horizontaal diefijzer, beëindigd door een segmentboog. Het balkon heeft drie dubbele deuren met vensters, beëindigd door dezelfde segmentboog als de gewone vensters.
De zuidgevel heeft vier vensters met daarboven vijf zoldervensters, beëindigd door dezelfde segmentboog als de gewone vensters; aan de oostzijde, naast de krimp, een dubbele paneeldeur met smeedijzeren geornamenteerde roosters voor vensters, een segmentboogvormig bovenlicht met dezelfde omlijsting als de vensters en een lage hardstenen stoep; naast de deur een waterput, oorspronkelijk bedoeld voor het personeel. In de krimp een rondboogvenster met gietijzeren roedenverdeling. In het zuidelijk dakschild een dakkapel vermoedelijk uit de jaren 1910-1915. De noordgevel is gelijk aan de zuidgevel, maar heeft bovendien vier identieke keldervensters als de voorgevel.
De HOOFDSCHUUR wordt gedekt door een wolfdak van blauwgrijze gegolfde Friese pannen; de hoeknok heeft een houten uilenbord met venster bekroond door een houten makelaar. Bakgoot op bakstenen klossen. Het schuurgedeelte wordt van het voorhuis gescheiden door een dikke bakstenen brandmuur. In de noordgevel na de brandmuur bevindt zich een tweede krimp. In het geveldeel tussen beide krimpen een paneeldeur met getoogd bovenlicht, beëindigd door strekken; in de krimp zelf een dichtgemetseld venster met daarboven een rond venster met gietijzeren roedenverdeling. In de noordgevel vanaf de krimp tot de aangebouwde bijschuur een dichtgemetseld venster en een deels gewijzigd, getoogd venster beëindigd door strekken. De zuidgevel van de hoofdschuur heeft in het westelijk gedeelte drie vierruits rondboogvensters met gietijzeren roeden en in het oostelijk gedeelte kleine segmentboogvormige stalvensters met gietijzeren roeden. De achtergevel van de hoofdschuur is samengetrokken met de achtergevel van de bijschuur; de gehele gevel wordt beëindigd door een kroonlijst en heeft geornamenteerde muurankers. Het geveldeel van de hoofdschuur heeft twee kleine en een grote dubbele opgeklampte schuurdeur, beëindigd door een korfboog; de twee kleine schuurdeuren hebben bovenlichten met gietijzeren roedenverdeling; boven de noordelijke kleine schuurdeur een hardstenen gevelsteen met het opschrift: `S.G. Wiersema, W.O. Mensema, 1894'. Tussen de schuurdeuren en op de zuidelijke hoek een rondboogvenster met gietijzeren roedenverdeling; boven de schuurdeuren vijf ronde vensters met gietijzeren roedenverdeling, omgeven door een rollaag. De achtergevel van de bijschuur is, behalve de gevelsteen, identiek aan die van de hoofdschuur. In het gedeelte tussen hoofd- en bijschuur twee dezelfde rondboogvensters als in de achtergevel van de hoofdschuur.
De BIJSCHUUR, aan de noordzijde van de hoofdschuur aangebouwd, is opgemetseld in rode baksteen en wordt gedekt door een wolfdak van blauwgrijze gegolfde Friese pannen; op het westelijk dakschild golfplaten; in beide hoeknokken een houten uilenbord met venster bekroond door een houten makelaar. Bakgoot op bakstenen klossen. De voorgevel, westgevel, heeft zes rondboogvensters met gietijzeren roedenverdeling en een opgeklampte deur met getoogd tweedelig bovenlicht. De noordgevel heeft negen rondboogvensters en een zelfde opgeklampte deur als de voorgevel.
Het INTERIEUR van de boerderij is, wat de indeling betreft, grotendeels oorspronkelijk. Het voorhuis heeft een centrale middengang met aan weerszijden vertrekken die uitkomen op een lager gelegen dwarsgang. De hoofdgang heeft wanden met een gemarmerde lambrizering en daarboven pleisterwerk in eclectische stijl met cartouches en sierlijsten; het plafond heeft hetzelfde pleisterwerk; originele paneeldeuren. De noordelijke voorkamer heeft een plafond van zeer fraai eclectisch stucwerk met bloemmotieven, originele vensterbanken, blinden en een schoorsteenmantel van gepolijst groen geaderd zwart marmer met daarboven gepleisterde korintische pilasters. De zuidelijke voorkamer heeft een plafond met schilderingen en stucwerk in de stijl van de Art Nouveau, waarin rozen en allerlei soorten fruit zijn afgebeeld; originele vensterbanken en blinden; schoorsteenmantel van gepolijst rood en grijs geaderd zwart marmer met daarboven gepleisterde korintische pilasters en een schildering met allerlei soorten fruit. De bijschuur heeft vijf vakken en originele gebinten gefundeerd op bakstenen palen en een originele sporenkap. De hoofdschuur heeft originele gebinten en sporenkap, maar is, qua indeling, gewijzigd ten behoeve van de bedrijfsvoering.
Waardering
Oldambtster boerderij met aangebouwde bijschuur van algemeen cultuur- en architectuurhistorisch belang:
- als voorbeeld van een Oldambtster boerderij op het Hogeland
- vanwege de vormgeving en het materiaalgebruik
- vanwege de hoge mate van gaafheid van het exterieur en delen van het interieur
- vanwege de beeldbepalende ligging van de boerderij aan de rand van het beschermd dorpsgezicht Onderdendam
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
Oldambtster FARMHOUSE with attached AUXILIARY SHED on the north side from 1894. The farmhouse is built in red brick and is covered by a half-hipped roof. On the north side there are two cracks at the height of the transition to the front section, on the south side one crack. The cellared front section is covered by a half-hipped roof of glazed blue flat Friesian tiles; on the ridge two built-in chimneys with an ornamented cap. The facades have a framework of sintered red brick, facade bands of dark purple brick and are terminated by a cornice. Windows are T-windows terminated by a segmental arch of dark purple brick, which continues in a narrow moulding to the middle mullions and has an ornamented keystone.
The front facade, west facade, has in the middle a broad balcony from 1910-1915; four cast-iron columns with pedestal on a plinth carry the barrel vaults, which are covered on the front and sides by a wooden cornice; the balustrade of the balcony is built of yellow and orange facing brick and purple brick; the corner balusters were originally crowned by a vase. Directly below the balcony is the main entrance; in the porch a panel door richly ornamented in eclectic style with wrought-iron grilles for windows; the door has a segmental arch fanlight and a two-step high stoop of hard stone; the porch has a moulding of plasterwork and panels in both side walls; below the balcony two consoles. On either side of the entrance two windows, one of which under the balcony; below each window a cellar window with horizontal thief iron, terminated by a segmental arch. The balcony has three double doors with windows, terminated by the same segmental arch as the ordinary windows.
The south facade has four windows with above them five attic windows, terminated by the same segmental arch as the ordinary windows; on the east side, next to the crack, a double panel door with wrought-iron ornamented grilles for windows, a segmental arch fanlight with the same moulding as the windows and a low hard stone stoop; next to the door a water well, originally intended for the staff. In the crack a round-arch window with cast-iron glazing bars. In the southern roof slope a roof dormer presumably from 1910-1915. The north facade is identical to the south facade, but also has four identical cellar windows as the front facade.
The MAIN BARN is covered by a half-hipped roof of blue-grey corrugated Friesian tiles; the corner ridge has a wooden owls board with window crowned by a wooden brace. Rain gutter on brick blocks. The barn section is separated from the front section by a thick brick fire wall. In the north facade after the fire wall there is a second crack. In the facade section between both cracks a panel door with a vaulted fanlight, terminated by stretches; in the crack itself a blocked-in window with above it a round window with cast-iron glazing bars. In the north facade from the crack to the attached auxiliary shed a blocked-in window and a partly modified vaulted window terminated by stretches. The south facade of the main barn has in the western section three four-light round-arch windows with cast-iron bars and in the eastern section small segmental arch stable windows with cast-iron bars. The rear facade of the main barn is combined with the rear facade of the auxiliary shed; the entire facade is terminated by a cornice and has ornamented wall anchors. The facade section of the main barn has two small and one large double clamped barn doors, terminated by a basket arch; the two small barn doors have fanlights with cast-iron glazing bars; above the northern small barn door a hard stone facade stone with the inscription: `S.G. Wiersema, W.O. Mensema, 1894'. Between the barn doors and on the southern corner a round-arch window with cast-iron glazing bars; above the barn doors five round windows with cast-iron glazing bars, surrounded by a course of bricks. The rear facade of the auxiliary shed is, except for the facade stone, identical to that of the main barn. In the section between main and auxiliary barn two the same round-arch windows as in the rear facade of the main barn.
The AUXILIARY SHED, attached to the north side of the main barn, is built in red brick and is covered by a half-hipped roof of blue-grey corrugated Friesian tiles; on the western roof slope corrugated sheets; in both corner ridges a wooden owls board with window crowned by a wooden brace. Rain gutter on brick blocks. The front facade, west facade, has six round-arch windows with cast-iron glazing bars and a clamped door with a vaulted two-part fanlight. The north facade has nine round-arch windows and the same clamped door as the front facade.
The INTERIOR of the farmhouse is, as regards its layout, largely original. The front section has a central middle corridor with rooms on either side opening onto a lower transverse corridor. The main corridor has walls with marbled wainscoting and above it plasterwork in eclectic style with cartouches and mouldings; the ceiling has the same plasterwork; original panel doors. The northern front room has a ceiling of very fine eclectic stucco work with flower motifs, original window seats, blinds and a fireplace mantel of polished green-veined black marble with above it plastered Corinthian pilasters. The southern front room has a ceiling with paintings and stucco work in the Art Nouveau style, in which roses and various types of fruit are depicted; original window seats and blinds; fireplace mantel of polished red and grey-veined black marble with above it plastered Corinthian pilasters and a painting with various types of fruit. The auxiliary shed has five bays and original trusses founded on brick posts and an original common rafter roof. The main barn has original trusses and common rafter roof, but is, as regards its layout, modified for the purposes of the business operation.
Valuation
Oldambtster farmhouse with attached auxiliary shed of general cultural and architectural historical significance:
- as an example of an Oldambtster farmhouse in the Hogeland
- for the design and use of materials
- for the high degree of integrity of the exterior and parts of the interior
- for the prominent location of the farmhouse at the edge of the protected village view Onderdendam
Nearby in the register
- Stookhok, Boterdiep Oz 13Boerderijunder 1 mi
- Pastorie(F), Bedumerweg 36Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Kerk, Bedumerweg 34Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Hek, Bedumerweg bij 34Erfscheidingunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.