Rijksmonumentenregister · Netherlands
Buitenplaats De Wiersse
Vorden, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kasteel, buitenplaats
- Function
- Landhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1650 - 1700
- Address
- Wiersserallee 9, 7251 LH Vorden (Bronckhorst 25)
- Place
- Vorden
- Municipality
- Bronckhorst
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.09862, 6.40540
- Part of complex
- 509705
- Monument number
- 509704
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
5 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Zutphania Comitatus" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
HOOFDGEBOUW (huis De Wiersse) van de historische buitenplaats De Wiersse, waarvan de oudst bekende vermelding dateert uit 1288, toen door de abdis van het adellijke vrouwenklooster te Hoog-Elten in een akte werd opgenomen dat de pacht jaarlijks op haar huis 'de Wedersche' moest worden voldaan. Tot de 16de eeuw bleef de band tussen het klooster en het goed De Wiersse (dat in de loop der tijd geschreven werd als Wedersche, Wyrsche, Wyersche en ten slotte als De Wiersse) bestaan. In 1651 werd de Baakse Beek vermoedelijk vergraven, waardoor de beek ten noorden van het huis kwam te liggen. De kelders aan de noordkant en wellicht opgaand muurwerk van het toen nog bestaande huis maken deel uit van het huidige huis De Wiersse dat waarschijnlijk na 1678 werd herbouwd. Aan het begin van de 18de eeuw werd de kop (noord) van het T-huis herbouwd en werden de vensters van het middendeel vergroot. Waarschijnlijk dateren de halfcirkelvormige natuurstenen trappen bij de hoofdentree uit dezelfde periode. In de tweede helft van de 19de eeuw raakt het huis licht in verval en omstreeks 1870 worden -niet uitgevoerde- plannen gemaakt om het huis van neo-renaissancegevels te voorzien. In 1893 trouwt erfdochter Aurelia Carolina van Limburg Stirum met Victor de Stuers en november van dat jaar wordt Victor de Stuers eigenaar van het goed. In de periode 1907-1912 wordt het huis gerestaureerd, waarbij ondermeer de vensters worden voorzien van meerruits-(schuif)vensters in de oorspronkelijke 18de-eeuwse stijl, gekopieerd naar de indertijd niet gemoderniseerde ramen van minder belangrijke kamers. Tijdens een tweede restauratie van het huis, in 1921-1925, door prof. dr. ir. Slothouwer, wordt de voorgevel (zuid) twee traveeën dieper en voorzien van een koepelachtige, uitspringende entreepartij met hergebruik van de halfcirkelvormige zandstenen trappen en met een stoep. Tevens wordt het interieur gemoderniseerd en voorzien van modern sanitair. In deze tijd wordt ook de zuidzijde van de -vermoedelijk aan het begin van de 19de eeuw gedempte- binnengracht weer doorgetrokken, waardoor het huis weer geheel omgracht is. Het aldus ontstane eiland wordt omgeven door keermuren en is toegankelijk middels een bakstenen brug. Het huis heeft het karakter dat het heeft gekregen tijdens de twee restauraties in het eerste kwart van de 20ste-eeuw, geheel behouden. Het rood bakstenen huis op I-vormige plattegrond, bestaande uit een souterrain en bel-etage, wordt overkapt door een met blauw oud-hollandse pannen gedekt, samengesteld en afgeknot zadeldak waarop dakkapellen en schoorstenen staan. In 1912 is het achterhuis voorzien van een plat dak om ruimte te winnen. De entreepartij wordt gedekt door een vijf-zijdig tentdak dat bekroond wordt door een klokkentorentje met klok. De gevels zijn voorzien van meerruits-(schuif)vensters naar het oorspronkelijke, 18de-eeuws model. De achtergevel (noord) rust in de gracht en is voorzien van een 18de-eeuws zwart smeedijzeren sierbalkon met vergulde ornamenten. De voor- en zijgevels staan op het eiland. De zijgevels zijn voorzien van entrees tot de begane grond en van treillages naar 19de-eeuws ontwerp.
INTERIEUR
Het interieur van het huis werd tijdens de twee restauraties in 1907-12 en 1921-25 gemoderniseerd. Zo was tot 1921 in het huis op de bel-etage geen gang aanwezig en was het trappenhuis in de voorhal geïncorporeerd. In 1921 is de indeling van de plattegrond onregelmatig geworden en in 1922 werden ondermeer door professor Slothouwer het voorhuis en de entree gebouwd, waarvan de deur met bovenlicht afkomstig is uit een destijds gesloopt Amsterdams huis. In het huidige interieur dat grotendeels uit de periode 1921-1925 dateert, zijn vele onderdelen verwerkt die afkomstig zijn uit de verzamelingen van Victor de Stuers. Op de bel-etage bevinden zich ondermeer kamers met eenvoudige stucplafonds, een schouw met gesneden boezem in vroege-Lodewijk XV vormen, een in 1925 vanuit het 18de-eeuwse deel van het huis naar de ingangspartij verplaatste, vroeg 18de-eeuws linnenbehangsel (chinoiserie, oorspronkelijk rood en groen). In de eetzaal bevinden zich omstreeks 1916 aangebrachte geschilderd landschappen uit 1820 van W. Uppink, in hout gesneden bovendeurstukken uit ca. 1925 in dezelfde trant als de vroeg 19de-eeuwse stucornamenten in het plafond en om de vitrinekast, een parketvloer uit ca. 1916 en een buffetkast zelfde periode. De zuid-west salon werd in 1925 ingericht: de parketvloer dateert uit dit jaar, evenals de houten lambriseringen, gordijnen en gordijnkappen. Ook de gordijnen en kappen in de bibliotheek en muziekkamer dateren uit hetzelfde jaar. De gordijnen in de kleine bibliotheek uit ca. 1870. De schouw is afkomstig uit de serre van de Parkstraat en komt oorspronkelijk uit de consistoriekamer van een Leidse kerk. Tevens op de bel-etage marmeren vloeren, eikenhouten beschilderde lambriseringen en binnenluiken die gedeeltelijk binnen de lambrisering vallen. Centraal in het huis is in 1925 het trappenhuis geplaatst, waarvan meerdere balusters en ornamenten 17de-eeuws zijn en zijn voorzien van gesneden bloemenranken. Het interieur van de verdieping dateert grotendeels uit 1925, een aantal deuren zijn gemaakt naar het model dat zich bevond in het huis van de Stuers in de Brusselse Straat in Maastricht. Het interieur van de begane grond dateert deels van voor 1912. Hier bevinden zich ondermeer de keuken en slaapkamers. Tevens zijn onder de entreepartij tegels verzameld door Victor de Stuers verwerkt, en in de kamer aan de oostzijde een vroeg 18de-eeuwse schouw. Deze en meerdere haarden zijn voorzien van vloertjes met leien op hun kant geplaatst op de Maastrichtse manier. De kamers aan de noord- en oostzijde, alsmede de gangen zijn voorzien van eikenhouten of geschilderde lambrizeringen uit de periode van voor 1912 en deels uit 1925.
Het HOOFDHUIS (Huis De Wiersse) behorende tot de historische buitenplaats De Wiersse is van algemeen belang:
-vanwege de ouderdom;
-vanwege de architectonische vormgeving;
-vanwege de hoge mate van gaafheid van het exterieur en het interieur;
-vanwege de functioneel-ruimtelijke relatie met de andere onderdelen van de buitenplaats;
-vanwege de kenmerkende ligging binnen de in oorsprong 18de-eeuwse parkaanleg, die in de eerste helft van de 20ste eeuw zijn huidige karakter in Italiaans-Engelse stijl kreeg.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
MAIN BUILDING (house De Wiersse) of the historic country estate De Wiersse, of which the oldest known mention dates from 1288, when in a deed by the abbess of the noble convent for women at Hoog-Elten it was recorded that the annual rent on her house 'de Wedersche' was to be paid. Until the 16th century the bond between the convent and the property De Wiersse (which over time was written as Wedersche, Wyrsche, Wyersche and finally as De Wiersse) persisted. In 1651 the Baakse Beek was presumably enlarged, as a result of which the stream came to lie to the north of the house. The cellars on the north side and possibly standing masonry of the house that then still existed form part of the present house De Wiersse which was probably rebuilt after 1678. At the beginning of the 18th century the head (north) of the T-shaped house was rebuilt and the windows of the central section were enlarged. The semicircular natural stone stairs at the main entrance probably date from the same period. In the second half of the 19th century the house fell somewhat into decline and around 1870 plans were made—which were not executed—to provide the house with neo-Renaissance facades. In 1893 heiress Aurelia Carolina van Limburg Stirum married Victor de Stuers and in November of that year Victor de Stuers became owner of the property. In the period 1907-1912 the house was restored, during which among other things the windows were provided with multi-pane (sash) windows in the original 18th-century style, copied from the windows of less important rooms which were not then modernised. During a second restoration of the house, in 1921-1925, by prof. dr. ir. Slothouwer, the front facade (south) was extended two bays deeper and provided with a dome-like, projecting entrance section with reuse of the semicircular sandstone stairs and with a stoep. The interior was also modernised and provided with modern sanitary facilities. In this period the south side of the inner moat—presumably infilled at the beginning of the 19th century—was extended again, as a result of which the house is again completely surrounded by water. The island thus created is surrounded by retaining walls and is accessible by means of a brick bridge. The house has entirely retained the character it acquired during the two restorations in the first quarter of the 20th century. The red brick house on an I-shaped plan, consisting of a basement and bel-étage, is covered by a gabled roof with blue old-Dutch tiles, combined and truncated, on which dormer windows and chimneys stand. In 1912 the rear building was provided with a flat roof to gain space. The entrance section is covered by a five-sided tent roof crowned by a small bell tower with bell. The facades are provided with multi-pane (sash) windows to the original 18th-century model. The rear facade (north) rests in the moat and is provided with an 18th-century black wrought-iron ornamental balcony with gilded ornaments. The front and side facades stand on the island. The side facades are provided with entrances to the ground floor and with trellises to a 19th-century design.
INTERIOR
The interior of the house was modernised during the two restorations in 1907-12 and 1921-25. For example, until 1921 there was no corridor on the bel-étage and the staircase was incorporated in the entrance hall. In 1921 the layout of the floor plan became irregular and in 1922 the front house and entrance were built among other things by professor Slothouwer, whose door with fanlight comes from an Amsterdam house that was demolished at that time. In the present interior, which largely dates from the period 1921-1925, many components have been incorporated which come from the collections of Victor de Stuers. On the bel-étage there are among other things rooms with simple stucco ceilings, a mantelpiece with carved frieze in early Louis XV forms, an early 18th-century linen wallpaper (chinoiserie, originally red and green) moved in 1925 from the 18th-century part of the house to the entrance section. In the dining room there are painted landscapes from 1820 by W. Uppink applied around 1916, wooden carved overdoor panels from ca. 1925 in the same style as the early 19th-century stucco ornaments in the ceiling and around the display cabinet, a parquet floor from ca. 1916 and a sideboard from the same period. The south-west salon was furnished in 1925: the parquet floor dates from this year, as do the wooden wainscotings, curtains and cornices. The curtains and cornices in the library and music room also date from the same year. The curtains in the small library date from ca. 1870. The mantelpiece comes from the conservatory of the Parkstraat and originally comes from the consistory room of a Leiden church. Also on the bel-étage marble floors, oak-painted wainscotings and interior shutters which partially fall within the wainscoting. Central to the house is the staircase installed in 1925, several balusters and ornaments of which are 17th-century and are provided with carved floral scrolls. The interior of the first floor largely dates from 1925, a number of doors were made after the model which was found in the house of De Stuers in the Brusselse Straat in Maastricht. The interior of the ground floor partly dates from before 1912. Here there are among other things the kitchen and bedrooms. Also, under the entrance section tiles collected by Victor de Stuers have been incorporated, and in the room on the east side an early 18th-century mantelpiece. This and several hearths are provided with small floors with slates placed on edge in the Maastricht manner. The rooms on the north and east side, as well as the corridors are provided with oak or painted wainscotings from the period before 1912 and partly from 1925.
The MAIN HOUSE (House De Wiersse) belonging to the historic country estate De Wiersse is of general importance:
-because of its age;
-because of its architectural design;
-because of the high degree of integrity of the exterior and interior;
-because of the functional-spatial relationship with the other components of the country estate;
-because of its characteristic location within the park layout which in origin dates from the 18th century and in the first half of the 20th century acquired its present character in Italian-English style.
Nearby in the register
- Tuinmuur, Wiersserallee bij 9Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Wiersserallee bij 9Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Wiersserallee bij 9Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Wiersserallee bij 9Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.