Rijksmonumentenregister · Netherlands
Zuidbroekse molen
Bergambacht, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie- en poldermolen
- Function
- Molen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1922
- Address
- hoek provinciale weg/Zuidbroekse Opweg Bergambacht (Krimpenerwaard 28)
- Place
- Bergambacht
- Municipality
- Krimpenerwaard
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.92986, 4.71714
- Monument number
- 509519
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1883 map "16. Lekkerkerk (1883)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De Amerikaanse windmotor van het type Hercules Metallicus met vijzel werd als MOLEN in 1922 geplaatst voor het bemalen van de polder Zuidbroek (262 ha.)en heeft een capaciteit van 545 liter per radomwenteling (max. ± 20/min m3). Tot die tijd werd de polder bemalen door eenwindschepradmolen waarvan de funderingen circa 15 meter ten westen van de windmotor nog gedeeltelijk zichtbaar zijn. De polder Zuidbroek werd vanaf de 15e eeuw samen met de polders Schuwachten Den Hoek met behulp van windmolens bemalen. De polders loosden gezamenlijk op de Loet die op natuurlijke wijze afwaterde op de IJssel. In 1859 werd naast de sluis een molen gebouwd die als taak kreeg de Lekkerkerkse boezem af te malen wanneer lozen langs natuurlijke weg niet mogelijk was vanwege hoge rivierstanden van de IJssel. In 1868 werd de molen vervangen door het stoomgemaal "Reinier Blok". Tien jaar later werd de opvoerhoogte vergroot zodat het gemaal rechtstreeks de polders Schuwacht en Den Hoek kon bemalen en de daar aanwezige molens werden afgebroken. De polder Zuidbroek werd nog wel apart bemalen, eerst door een windmolen en vanaf 1922 door de huidige windmotor.
Aan het eind van de eerste eeuw kwamen de negentiende molens al vrij algemeen voor in de Verenigde Staten waarna ze aan het begin van deze eeuw in Nederland geïntroduceerd werden. Vanwege het ruwere weer waren deze molens niet geschikt voor gebruik in Europa zodat men spoedig over ging tot het produceren van eigen, solidere windmotoren. Deze windmotor is vervaardigd in de Deutsche Windturbinen Werke te Dresden en werd geleverd door de handelsmaatschappij R.S. Stokvis uit Rotterdam.
N.B. De molen is in 1994 geheel gerestaureerd en geautomatiseerd. De molen bemaalt tegenwoordig weer op windkracht, in windstille periodes wordt dit overgenomen door een elektromotor die naast de molen geplaatst is.
Omschrijving
IJzeren vijzel-windmotor op een betonnen onderbouw. De opbouw heeft een vierkante plattegrond en bestaat uit een open, taps toelopende ijzerenconstructie van verticale stijlen die door horizontale en kruisvormige verbindingen in vier vakken worden verdeeld. Halverwege de opbouw bevindt zich een ijzeren stelling met rondom een balustrade. Daarboven verdicht zich deconstructie met meerdere horizontale regels.
De windroos is door een open ijzeren constructie verbonden met de onderbouwen bestaat uit drie ijzeren ringen waaraan de 21 bladen zijn bevestigd. De rotor heeft in totaal een diameter van 6,6 meter. De staart bestaat uit eveneens een open ijzerconstructie en is voorzien van een dubbel blad.
De molen heeft een stalen vijzel van 1,81 meter lengte en een diameter van 1.05 meter. De vijzel wordt aangedreven door een dieselmotor.
Waardering
De windmotor van het type Hercules Metallicus uit 1922 is van architectuurhistorisch van algemeen belang als voorbeeld van een nieuw concept voor de polderbemaling.
De windmotor is cultuurhistorisch van algemeen belang als laatste windmotor in Zuid-Holland.
De windmotor is van grote beeldbepalende waarde als blikvanger in het landschap en vanwege de functionele relatie daarmee.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The American wind motor of the Hercules Metallicus type with screw pump was installed as a MILL in 1922 for the drainage of the polder Zuidbroek (262 hectares) and has a capacity of 545 litres per rotor revolution (max. ± 20/min m3). Until that time the polder was drained by a wind scoop-wheel mill of which the foundations approximately 15 metres west of the wind motor are still partially visible. The polder Zuidbroek has been drained since the 15th century together with the polders Schuwachten and Den Hoek with the aid of windmills. The polders discharged jointly into the Loet which naturally drained into the IJssel. In 1859 a mill was built next to the sluice which was tasked with draining the Lekkerkerk basin when drainage by natural means was not possible due to high water levels of the IJssel. In 1868 the mill was replaced by the steam pumping station "Reinier Blok". Ten years later the pumping height was increased so that the pumping station could drain the polders Schuwacht and Den Hoek directly and the mills present there were demolished. The polder Zuidbroek was still drained separately, first by a windmill and from 1922 by the current wind motor.
At the end of the first century the nineteen mills already became fairly common in the United States after which they were introduced at the beginning of this century in the Netherlands. Due to the rougher weather these mills were not suitable for use in Europe so one soon switched to producing their own, more solid wind motors. This wind motor was manufactured at the Deutsche Windturbinen Werke in Dresden and was supplied by the trading company R.S. Stokvis from Rotterdam.
N.B. The mill was completely restored and automated in 1994. The mill nowadays drains again by wind power; in windless periods this is taken over by an electric motor which is placed next to the mill.
Description
Iron screw-wheel wind motor on a concrete substructure. The superstructure has a square ground plan and consists of an open, tapering iron construction of vertical posts which are divided by horizontal and cross-shaped connections into four bays. Halfway up the superstructure is an iron platform with a balustrade all around. Above this the construction becomes denser with multiple horizontal members.
The wind rotor is connected by an open iron construction to the substructures and consists of three iron rings to which the 21 blades are attached. The rotor has a total diameter of 6.6 metres. The tail consists likewise of an open iron construction and is provided with a double blade.
The mill has a steel screw pump of 1.81 metres length and a diameter of 1.05 metres. The screw pump is driven by a diesel motor.
Valuation
The wind motor of the Hercules Metallicus type from 1922 is of general architectural-historical importance as an example of a new concept for polder drainage.
The wind motor is of general cultural-historical importance as the last wind motor in South Holland.
The wind motor is of great visual importance as an eye-catcher in the landscape and because of the functional relationship therewith.
Nearby in the register
- Bestuursgebouw en onderdl, Dorpsstraat 21Bestuursgebouw en onderdl1 mi
- Boerderij, Benedenberg 109Boerderij1 mi
- Kerk, Dorpsstraat bij 18Kerk en kerkonderdeel1 mi
- Kerk en kerkonderdeel, Dorpsstraat bij 18Kerk en kerkonderdeel1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.