Rijksmonumentenregister · Netherlands
Oosterhouw
Leens, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Werk-woonhuis
- Function
- Kantoorwoning
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1868
- Address
- Hoofdstraat 35, 9965 PA Leens (Het Hogeland 20)
- Place
- Leens
- Municipality
- Het Hogeland
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.36125, 6.36832
- Monument number
- 509504
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1825 map "V.1:1-5: V:1. Niederlande: Prov: 16. Groningen. 17. Drenthe" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
HERENHUIS met aangebouwd KOETSHUIS, "Oosterhouw" genaamd, in 1868 gebouwd als notariswoning. Het in Eclectische stijl opgetrokken pand is rond 1905 gedeeltelijk vernieuwd, waardoor er eveneens Art Nouveau elementen zijn te herkennen. Het herenhuis is gelegen op een ruime, rechthoekige kavel langs de oude doorgaande weg van Leens naar Ulrum. Aan de achterzijde wordt het perceel begrensd door de N361 van Groningen naar Lauwersoog. Behalve het herenhuis met koetshuis zijn op het perceel een veranda en een tuinhuis gelegen. De resterende ruimte is ingericht als tuin in verschillende stijlen. Veranda, tuinhuis en tuin vallen wegens onvoldoende kwaliteit niet onder de bescherming van rijkswege. De veranda is deels oorspronkelijk, deels gewijzigd. Het tuinhuis uit de jaren twintig behoort oorspronkelijk niet bij het huis, maar is afkomstig van een boerderij in het Oldambt. De tuin is enkele jaren geleden naar ontwerp van K.T. Noordhuis geheel opnieuw aangelegd, waarbij elementen van de vroegere landschapstuin herkenbaar zijn gebleven. Dit betreffen met name enkele hoogteverschillen, de grote, oude loofbomen en de houtsingel rondom het perceel. Het giet- en smeedijzeren hekwerk langs de Hoofdstraat behoort oorspronkelijk evenmin bij het pand en valt daarom buiten de bescherming.
Omschrijving
Twee bouwlagen hoog, deels onderkelderd HERENHUIS met aangebouwd koetshuis. Het herenhuis heeft gepleisterde gevels met een gepleisterde plint die door een kroonlijst worden beëindigd; in pleisterwerk zijn gevelbanden getrokken; op de beide hoeken van de zuidgevel, de voorgevel, een gepleisterde pilaster met blokmotieven. De tweede bouwlaag springt aan de zuidgevel en gedeeltelijk aan de oost- en westgevel ongeveer een meter terug, waardoor er ruimte voor een omloop met houten balustrade is. De zuid-, oost- en westgevel worden beëindigd door een houten attiek die dezelfde vormgeving heeft als de balustrade van de omloop. Pand wordt gedekt door een plat dak; op beide hoeken van de zuidgevel een gepleisterde schoorsteen; op het achterste gedeelte van dak een gemetselde schoorsteen. Vensters zijn verticale zesruits vensters die aan de bovenzijde getoogd zijn. Entree bevindt zich in het middenrisaliet van de zuidgevel. Voordeur is een dubbele paneeldeur met in de bovenste twee panelen ijzeren sierroosters; in het bovenlicht is een lantaarn geplaatst; hardstenen stoep heeft twee treden en een gietijzeren rooster. Boven entree bevindt zich een houten balkon met een balustrade van houten balusters en daartussen gedecoreerde gietijzeren roosters; op hoekbalusters staat een kleine gietijzeren vaas; balkon wordt gedragen door twee consoles die elk ondersteund worden door een dunne gietijzeren zuil. Op begane grond aan weerszijden van middenrisaliet twee vensters. Op de bovenverdieping bevinden zich in het midden twee dubbele deuren met een zesruits venster. Aan weerszijden van deuren een venster. In oost- en westgevel van de terugspringende gevel op eerste verdieping twee zesruits vensters en een deur met zesruits venster. Oostgevel heeft op begane grond een venster met luiken en een paneeldeur met getoogd bovenlicht; naast deur een klein ovaal venster. Westgevel heeft op begane grond een venster. Noordgevel heeft op elke bouwlaag twee dubbele zesruits vensters. De twee benedenvensters hebben een houten omlijsting met pilasters en kroonlijst. In het middenrisaliet bevindt zich een dubbele paneeldeur met in de bovenste panelen glas en daarboven een enkel zesruits venster; de dubbele deur heeft eenzelfde omlijsting als de dubbele vensters; de glaspanelen en het bovenlicht hebben roedenverdeling met geometrisch patroon. Links van het middenrisaliet drie kleine keldervensters. Op de oostelijke hoek van noordgevel een kleine platte aanbouw, vroeger bestemd als stookhok.
Halverwege de westgevel van het herenhuis is KOETSHUIS aangebouwd. Koetshuis heeft gepleisterde gevels die deels een gepleisterde plint hebben en wordt gedekt door een zadeldak met geglazuurde blauwe platte Friese pannen. In westelijke dakschild twee dakkapellen met zadeldakje. Beide topgevels hebben een houten beschot met een klein driehoekig venster. De windveren aan de zuidgevel zijn geornamenteerd, evenals de makelaar. Noord- en oostgevel hebben elk twee halfronde vensters met ijzeren roeden; oostgevel heeft daarnaast een opgeklampte deur met halfrond bovenlicht met ijzeren roeden. Westgevel heeft een enkel en een dubbel zesruits venster; tussen beide vensters een paneeldeur met bovenlicht; in achterste deel van westgevel een dubbele opgeklampte schuurdeur beëindigd door een korfboog. Zuidgevel heeft twee zesruits vensters.
INTERIEUR heeft sinds ongeveer 1905 behoudens de aanleg van sanitair en badgelegenheid weinig wijzigingen ondergaan. Op de begane grond van het herenhuis geeft een T-vormig gangenstelsel toegang tot de verschillende kamers. De hoofdgang heeft een lichtgrijze marmeren vloer; de rest van het herenhuis heeft een houten vloer. De deuren aan beide gangen zijn paneeldeuren. Aan weerszijden van de hoofdgang bevindt zich een kamer. Beide kamers hebben vensters met blinden. De oostelijke kamer heeft een gepolijste zwart marmeren schoorsteenmantel. Ten noorden van dwarsgang van oost naar west het toilet, de keuken en twee kamers. De keuken heeft een vaste houten kast met decoraties in de stijl van de Art Nouveau. De oostelijke kamer, de tuinkamer, is vermoedelijk rond 1905 ontstaan; deur van tuinkamer heeft in het bovenste deel gezandstraald glas met paardenbloemmotieven in de stijl van de Art Nouveau; boven- en zijlichten van tuinkamerdeur hebben gekleurd glas-in-lood in dezelfde stijl. De plafonds van de tuinkamer en de ernaast gelegen kamer hebben een betimmering van geometrische motieven. De vensters van de westelijke kamer hebben blinden. Indeling van bovenverdieping is ongewijzigd; houten vloer en houten betimmerde plafonds; meeste kastenwanden zijn nog intact. Indeling van het koetshuis is rond 1905 gewijzigd. Oorspronkelijk is de kamer aan de zuidzijde die een plafond met Art Nouveau-schilderingen heeft. De middelste ruimte was oorspronkelijk koetshuis, maar in 1905 verbouwd tot kantoorruimte met kluis. Het achterste, noordelijke deel is schuur gebleven en heeft een koperen waterpomp.
Waardering
Herenhuis met aangebouwd koetshuis van algemeen cultuur- en architectuurhistorisch belang:
- als voorbeeld van een notariswoning uit de tweede helft van de negentiende eeuw in de provincie Groningen
- vanwege de fraaie eclectische vormgeving en ornamentiek
- vanwege de samenhang tussen exterieur en interieur
- vanwege de hoge mate van gaafheid van exterieur en interieur
- vanwege de beeldbepalende ligging aan het einde van de Hoofdstraat
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
MANOR HOUSE with attached CARRIAGE HOUSE, called "Oosterhouw", built in 1868 as a notary's residence. The building, constructed in Eclectic style, was partially renewed around 1905, whereby Art Nouveau elements are also recognisable. The manor house is situated on a spacious, rectangular plot along the old through road from Leens to Ulrum. On the rear side the plot is bounded by the N361 from Groningen to Lauwersoog. Besides the manor house with carriage house, a veranda and a garden house are located on the plot. The remaining space is laid out as a garden in various styles. Veranda, garden house and garden do not fall under state protection due to insufficient quality. The veranda is partly original, partly altered. The garden house from the nineteen-twenties originally did not belong to the house, but comes from a farmstead in the Oldambt. The garden was completely redesigned several years ago according to a design by K.T. Noordhuis, whereby elements of the earlier landscape garden remain recognisable. These concern in particular some height differences, the large, old deciduous trees and the tree hedge surrounding the plot. The cast and wrought ironwork fencing along the Hoofdstraat originally likewise does not belong to the building and therefore falls outside the protection.
Description
Two storeys high, partly cellared MANOR HOUSE with attached carriage house. The manor house has plastered facades with a plastered plinth which is finished by a cornice; facade bands are drawn in plasterwork; on both corners of the south facade, the front facade, a plastered pilaster with block motifs. The second storey is set back on the south facade and partly on the east and west facades approximately one metre, thereby creating space for a walkway with wooden balustrade. The south, east and west facades are finished by a wooden attic which has the same design as the balustrade of the walkway. Building is covered by a flat roof; on both corners of the south facade a plastered chimney; on the rear part of the roof a brick chimney. Windows are vertical six-pane windows which are arched at the top. Entrance is situated in the central projection of the south facade. Front door is a double panel door with iron ornamental grilles in the upper two panels; a lantern is placed in the fanlight; hard-stone step has two treads and a cast-iron grille. Above entrance is a wooden balcony with a balustrade of wooden balusters and decorated cast-iron grilles between them; on corner balusters stands a small cast-iron vase; balcony is supported by two consoles which are each supported by a thin cast-iron column. On ground floor on both sides of central projection two windows. On the upper floor in the middle two double doors with a six-pane window. On both sides of doors a window. In east and west facades of the set-back facade on first floor two six-pane windows and a door with six-pane window. East facade has on ground floor a window with shutters and a panel door with arched fanlight; next to door a small oval window. West facade has on ground floor a window. North facade has on each storey two double six-pane windows. The two lower windows have a wooden frame with pilasters and cornice. In the central projection is a double panel door with glass in the upper panels and above it a single six-pane window; the double door has the same frame as the double windows; the glass panels and the fanlight have glazing bars with geometric pattern. To the left of the central projection three small cellar windows. On the eastern corner of north facade a small flat extension, formerly intended as a heating room.
Halfway along the west facade of the manor house a CARRIAGE HOUSE is attached. Carriage house has plastered facades which are partly furnished with a plastered plinth and is covered by a gabled roof with glazed blue flat Frisian tiles. In western roof slope two roof dormers with small gabled roof. Both gable facades have wooden cladding with a small triangular window. The weather vanes on the south facade are ornamented, as is the crown. North and east facades each have two half-round windows with iron glazing bars; east facade further has a clamped door with half-round fanlight with iron glazing bars. West facade has a single and a double six-pane window; between both windows a panel door with fanlight; in rear part of west facade a double clamped barn door finished by a basket arch. South facade has two six-pane windows.
INTERIOR has undergone few alterations since around 1905 apart from the installation of sanitary and bathing facilities. On the ground floor of the manor house a T-shaped corridor system provides access to the various rooms. The main corridor has a light grey marble floor; the rest of the manor house has a wooden floor. The doors on both corridors are panel doors. On both sides of the main corridor is a room. Both rooms have windows with blinds. The eastern room has a polished black marble chimney mantelpiece. To the north of the cross passage from east to west the toilet, the kitchen and two rooms. The kitchen has a fixed wooden cupboard with decorations in the Art Nouveau style. The eastern room, the garden room, presumably originated around 1905; the door of the garden room has sandblasted glass in its upper part with dandelion motifs in the Art Nouveau style; the fanlights and side lights of the garden room door have coloured leaded glass in the same style. The ceilings of the garden room and the adjacent room have timber panelling of geometric motifs. The windows of the western room have blinds. Layout of upper floor is unchanged; wooden floor and wooden panelled ceilings; most fitted wardrobes remain intact. Layout of the carriage house was altered around 1905. Originally the room on the south side which has a ceiling with Art Nouveau paintings. The middle space was originally a carriage house, but in 1905 converted into an office space with safe. The rear, northern part remained a barn and has a copper water pump.
Valuation
Manor house with attached carriage house of general cultural and architectural historical importance:
- as an example of a notary's residence from the second half of the nineteenth century in the province of Groningen
- on account of the fine eclectic design and ornamentation
- on account of the coherence between exterior and interior
- on account of the high degree of integrity of exterior and interior
- on account of the prominent location at the end of the Hoofdstraat
Nearby in the register
- Woonhuis, Hoofdstraat 33Woonhuisunder 1 mi
- Grensafbakening, Leensterweg bij 59Grensafbakeningunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Zuster A. Westerhofstraat 3Werk-woonhuisunder 1 mi
- Kerkelijke dienstwoning, Zuster A. Westerhofstraat 15Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.