TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Begraafplaats, Ouddiemerlaan 146

Diemen, Noord-Holland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Begraafplaats en -onderdelen
Function
Begraafplaats
Category
onroerend gebouwd
Built
1913 - 1914
Address
Ouddiemerlaan 146, 1111 HN Diemen
Place
Diemen
Province
Noord-Holland
Country
Netherlands
Coordinates
52.34522, 4.96861
Part of complex
509012
Monument number
509013

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

3 historical maps cover this location, the earliest the 1910 map "Polderkaart van de landen tusschen Maas en ij / door W.H. Hoekwater" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

BEGRAAFPLAATSTERREIN, hoofdonderdeel van het complex van de Nederlands-Israëlitische Begraafplaats te Diemen. De begraafplaats werd in opdracht van de Nederlands-Israëlitische gemeente van Amsterdam aangelegd in 1913-1914 naar ontwerp van architect E.M. Rood en ingewijd op 3 mei 1914. Het terrein valt samen met de grenzen van het complex. In 1925 werd de begraafplaats gesplitst in een westelijk en oostelijk deel. Een strook grond namelijk werd door de staat onteigend voor de aanleg van de ringspoorbaan rond Amsterdam. In 1928 kwam het hiertoe geplande spoorwegviaduct gereed. In 1928 werd ook het oostelijk deel als begraafplaats in gebruik genomen. Op de begraafplaats te Diemen werden vanaf 1914 tot 1940 ongeveer 500 mensen per jaar begraven. Het ging om overwegend joden uit de lagere bevolkingsgroepen. De overleden kinderen hebben een eigen veld. In 1942 werd de hoofdingang verplaatst van de Ouddiemerweg naar de noordgrens.

Hoogst uitzonderlijk is de aanwezigheid van een urnenveld met stoffelijke resten van joden die tijdens de Tweede Wereldoorlog in kamp Westerbork zijn overleden en aldaar tegen het gebruik in werden gecremeerd. Na 1945 bleef de begraafplaats in gebruik. In de jaren 1956-1957 werden circa 28.000 graven inclusief omliggende grond (beschouwd als eigendom van de doden) van de begraafplaats Zeeburg (gemeente Amsterdam) overgebracht naar Diemen. Tot op heden vinden er enkele begravingen per jaar plaats.

De toegang lag aanvankelijk aan de Ouddiemerlaan maar bevindt zich thans aan de noordgrens nabij de woning.

Omschrijving

Het begraafplaatsterrein heeft een langgerekte, west-oost gerichte plattegrond, die in het oosten in een punt begint en enigzins gebogen verloopt volgens de oude verkaveling van de Ouddiemerpolder. Het terrein bestaat uit een westelijk en een oostelijk deel, die beide de toegang op het westen hebben. Beide delen zijn omgeven door grenssloten en een bomenrij. Het westelijk deel omvat het grafvelden A met kinderveld. Het oostelijk deel omvat de grafvelden B, C, D, U en Zeeburg

Westelijk deel.

Veld A is ingedeeld door manshoge heggen met tussenpaden. Het hoofdpad loopt langs de zuidelijk terreingrens, waarbij aan het toegangshek een bordje de Kohaniem verzoekt uiterst rechts te houden (de priester bleef zo veel mogelijk op afstand van de graven). De noordwestelijke terreinhoek nabij de berging bevat het kinderveld (rij 1-54). Er staan enkele graven van kinderen overleden tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De graven van veld A dateren uit de periode 1914-1927 en staan in evenwijdige en aaneengesloten rijen. De rechtop staande grafstenen zijn uitgevoerd in een hardsteensoort of in een betonmortel met netwapening, bij uitzondering in marmer. Zij zijn min of meer gelijk van vorm en formaat en bevatten in vrijwel alle gevallen alleen tekst, in het Hebreeuws, Nederlands of in beide talen. Enkele grafstenen bevatten een symbolische afbeelding zoals de twee omhoog gespreide handen of de uitschenkende kan. Het veld heeft een afrastering langs de paden. Zeer bijzonder is dat er een twintigtal houten graftekens op de begraafplaats behouden bleef. Deze eenvoudigste vorm van grafaanduiding die in vroeger tijden veelvuldig voor de armere bevolking werd toegepast is elders vrijwel verdwenen. De graftekens zijn houten planken die met hun punt als een spade in de grond zijn gestoken. Ze bevatten een in het hout gesneden tekst in het Hebreeuws (soms) of Nederlands (meestal). De houten graftekens dateren uit de periode 1915-1927. Ook het kinderveld bevat enkele houten graftekens.

(Achter op het terrein is op het grafveld een berkenbos gegroeid, hetgeen niet oorspronkelijk is en tegen het oorspronkelijke gebruik om bomen op een joodse begraafplaats te vermijden.)

Het oostelijk deel: omvat veld B met het metaheerhuis en na een dwarssloot velden C, D, U en Zeeburg en na opnieuw een dwarssloot het restant van veld Zeeburg. Veld B ligt ten noorden van het toegangspad dat recht op het metaheerhuis aanloopt en via een brug met gemetselde borstweringen en ijzeren reling als middenpad de overige velden ontsluit.

Veld B bevat graven met staande stenen opgesteld in 83 evenwijdige rijen. Het vroegste te dateren graf is van 1928. De stenen (een hardsteensoort, bij uitzondering marmer) zijn min of meer gelijk van vorm en formaat en bevatten in vrijwel alle gevallen alleen tekst, in het Hebreeuws, Nederlands of in beide talen. Enkele grafstenen sluiten in vormgeving aan op die van het metaheerhuis. Het veld heeft een afrastering langs de paden. Veld C vormt chronologisch het vervolg op veld B en sluit in opzet en in vormgeving van de grafstenen daarop aan. Het veld heeft een afrastering langs de paden. Veld D betreft de voortzetting van veld C, wordt daarvan gescheiden door een pad haaks op het middenpad en ligt noordelijk van veld U. Het heeft een afrastering langs het pad. Dit kleine veld heeft ruimte voor nieuwe graven en is tot op heden in gebruik.

Veld U ligt ten noorden van het middenpad achter veld C. Dit kleinste grafveld heeft een afrastering langs de paden. Dicht opeen zijn hier ongeveer 400 urnen van Amsterdamse joden begraven van de totaal 529 joden die tijdens de Tweede Wereldoorlog tussen 1943 en 1945 in het doorgangskamp Westerbork zijn overleden en aldaar zijn gecremeerd. Tijdens en na de oorlog zijn deze naar Diemen overgebracht en bij een grafsteen begraven.

Veld Zeeburg bevat ongeveer 28.000 graven. Het bestaat eigenlijk uit drie velden: het grootste ten zuiden van het middenpad, het kleinste ten noorden ervan achter velden D en U en een veld op het achterterrein, noordelijk van het middenpad voorbij de laatste bomenrij. Een natuurstenen gedenkplaat vermeldt in het Hebreeuws en Nederlands de historie van deze graven: '(Hebreeuwse tekst; volgt in kapitalen:) Hier rusten/ stoffelijke overschotten/ die sedert het jaar 5474 (= 1714)/ waren begraven/ op de begraafplaats Zeeburg/ en vandaar in het jaar 5718 (= 1957/1958)/ naar hier zijn overgebracht/ De overbrenging is geschied/ met toestemming van de opperrabbijn/ der Nederl. Israël. Hoofdsynagoge, te Amsterdam, en met inachtneming/ van diens voorschriften/ Moge deze rustplaats verder ongestoord blijven'. Langs het middenpad staan verder op de drie velden enkele kleinere stenen met het opschrift: 'Veld vol graven/ overgebracht/ van de/ begraafplaats/ Zeeburg'. Het maaiveld van deze drie velden, die ook de grond rond de oude graven op Zeeburg hebben meegekregen, ligt hoger dan het overige terrein. De velden zijn met opgangen van enkele treden te bereiken. Op de velden zijn slechts enkele verspreide marmeren en hardstenen staande grafstenen aanwezig die dateren uit de 18de en 19de eeuw, soms met de symbolische afbeelding zoals de omgehakte boom. Het zuidelijk veld bevat de grootste groep stenen op het zuidoosten, het noordelijk veld bevat stenen tegen de oostelijke bomenrij, het achterterrein bevat enkele stenen in het noorden.

Waardering

Het begraafplaatsterrein is van algemeen belang uit cultuur- en architectuurhistorisch oogpunt als gaaf bewaard en bijzonder voorbeeld van een twintigste-eeuwse joodse begraafplaats waarop zich ook oudere (overgebrachte) graven bevinden.

Het is tevens van algemeen belang uit cultuur- en architectuurhistorisch oogpunt vanwege de aanleg, vanwege de eenvormigheid in graven en vanwege de grafvelden met bijzondere historie.

Het terrein is van algemeen belang als historisch-functioneel hoofdonderdeel van het complex van de Nederlands-Israëlitische Begraafplaats te Diemen.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

CEMETERY GROUNDS, principal component of the complex of the Dutch-Israelite Cemetery in Diemen. The cemetery was laid out on behalf of the Dutch-Israelite congregation of Amsterdam in 1913-1914 after a design by architect E.M. Rood and was inaugurated on 3 May 1914. The grounds coincide with the boundaries of the complex. In 1925 the cemetery was divided into a western and eastern section. A strip of land was expropriated by the state for the construction of the ring railway around Amsterdam. In 1928 the planned railway viaduct was completed. In 1928 the eastern section was also opened as a cemetery. From 1914 to 1940 approximately 500 people per year were buried at the Diemen cemetery. These were predominantly Jews from the lower population groups. Deceased children have their own field. In 1942 the main entrance was relocated from the Ouddiemerweg to the northern boundary.

Most exceptionally present is an urn field containing the mortal remains of Jews who died during the Second World War in camp Westerbork and were cremated there contrary to custom. After 1945 the cemetery remained in use. In the years 1956-1957 approximately 28,000 graves including surrounding land (regarded as property of the deceased) were transferred from the Zeeburg cemetery (municipality of Amsterdam) to Diemen. To the present day a few burials take place each year.

Access originally lay at the Ouddiemerlaan but is now located at the northern boundary near the residence.

Description

The cemetery grounds have an elongated, west-east oriented floor plan, which in the east begins in a point and curves somewhat following the old plot division of the Ouddiemerpolder. The grounds consist of a western and an eastern section, both of which have access on the west side. Both sections are surrounded by boundary ditches and a row of trees. The western section comprises the grave fields A with children's field. The eastern section comprises the grave fields B, C, D, U and Zeeburg.

Western section.

Field A is laid out by man-high hedges with passages between them. The main path runs along the southern boundary of the grounds, with a notice at the entrance gate requesting the Kohanim to keep to the far right (the priest stayed as much as possible at a distance from the graves). The northwestern corner of the grounds near the storage shed contains the children's field (rows 1-54). There are a few graves of children who died during the Second World War.

The graves of field A date from the period 1914-1927 and stand in parallel and adjoining rows. The upright gravestones are executed in a type of hardstone or in concrete mortar with wire reinforcement, exceptionally in marble. They are more or less uniform in shape and size and contain in almost all cases text only, in Hebrew, Dutch or both languages. A few gravestones contain a symbolic image such as two hands held up together or a pouring jug. The field has fencing along the paths. Very remarkable is that about twenty wooden grave markers have been preserved at the cemetery. This simplest form of grave marking, which in earlier times was frequently used for the poorer population, has virtually disappeared elsewhere. The grave markers are wooden planks that have been stuck into the ground with their point like a spade. They contain text carved into the wood in Hebrew (sometimes) or Dutch (usually). The wooden grave markers date from the period 1915-1927. The children's field also contains some wooden grave markers.

(On the back of the grounds a birch wood has grown on the grave field, which is not original and contrary to the original practice of avoiding trees in a Jewish cemetery.)

The eastern section: comprises field B with the metaherhouse and after a cross ditch fields C, D, U and Zeeburg and after another cross ditch the remainder of field Zeeburg. Field B lies north of the access path which runs straight to the metaherhouse and via a bridge with built-up parapets and iron railings as the central path provides access to the other fields.

Field B contains graves with upright stones arranged in 83 parallel rows. The earliest datable grave is from 1928. The stones (a type of hardstone, exceptionally marble) are more or less uniform in shape and size and contain in almost all cases text only, in Hebrew, Dutch or both languages. A few gravestones match the design of those of the metaherhouse. The field has fencing along the paths. Field C forms the chronological continuation of field B and follows its layout and the design of the gravestones. The field has fencing along the paths. Field D is the continuation of field C, separated from it by a path perpendicular to the central path and lies north of field U. It has fencing along the path. This small field has space for new graves and remains in use to the present day.

Field U lies north of the central path behind field C. This smallest grave field has fencing along the paths. Closely packed together, approximately 400 urns of Amsterdam Jews are buried here out of a total of 529 Jews who died during the Second World War between 1943 and 1945 in the transit camp Westerbork and were cremated there. During and after the war these were brought to Diemen and buried at a grave marker.

Field Zeeburg contains approximately 28,000 graves. It actually consists of three fields: the largest south of the central path, the smallest north of it behind fields D and U and a field on the back grounds, north of the central path beyond the last row of trees. A natural stone commemorative plaque records in Hebrew and Dutch the history of these graves: '(Hebrew text; followed in capitals:) Here rest/ mortal remains/ which since the year 5474 (= 1714)/ had been buried/ at the Zeeburg cemetery/ and from there in the year 5718 (= 1957/1958)/ have been brought here/ The transfer was undertaken/ with the permission of the chief rabbi/ of the Neth. Israeli Main Synagogue, Amsterdam, and with compliance/ with his regulations/ May this resting place remain undisturbed'. Along the central path there are further on the three fields some smaller stones with the inscription: 'Field full of graves/ transferred/ from the/ Zeeburg/ cemetery'. The ground level of these three fields, which have also received the soil around the old graves at Zeeburg, lies higher than the rest of the grounds. The fields can be reached via steps. On the fields there are only a few scattered marble and hardstone upright gravestones present dating from the 18th and 19th centuries, sometimes with the symbolic image such as a felled tree. The southern field contains the largest group of stones in the southeast, the northern field contains stones against the eastern row of trees, the back grounds contain a few stones in the north.

Valuation

The cemetery grounds are of general importance from a cultural-historical and architectural-historical perspective as a well-preserved and exceptional example of a twentieth-century Jewish cemetery on which older (transferred) graves are also found.

It is also of general importance from a cultural-historical and architectural-historical perspective because of the layout, because of the uniformity in graves and because of the grave fields with special history.

The grounds are of general importance as a historically-functional principal component of the complex of the Dutch-Israelite Cemetery in Diemen.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map