Rijksmonumentenregister · Netherlands
Gemeentehuis, Raadhuisplein 1
Heemstede, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bestuursgebouw en onderdl
- Function
- Gemeentehuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1906
- Address
- Raadhuisplein 1, 2101 HA Heemstede
- Place
- Heemstede
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.34651, 4.61956
- Monument number
- 508454
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding Raadhuis, in 1906 gebouwd door de architecten J.Th.J. Cuypers, J. Stuyt en J.Th.A. Etmans in eclectische bouwstijl, gebaseerd op Nederlandse raadhuizen uit het begin van de 18de eeuw. In 1918 werd het raadhuis door J.Th.J. Cuypers aan de westzijde van een aanbouw voorzien, welke in 1949 werd vergroot. In 1971 werd tegen de noordwest zijde van het raadhuis een nieuwe vleugel gebouwd door het architectenbureau Duintjer en Istha N.V. uit Amsterdam. Voor het verwezenlijken van deze nieuwbouw moest onder meer de veldwachterswoning, welke aan de noordwest zijde met het raadhuis was verbonden, worden gesloopt. Door de nieuwbouw wordt de monumentale waarde van het raadhuis evenwel niet geschaad.
Het gebouw is beeldbepalend gesitueerd aan een plein waarop vier gietijzeren lantaarnpalen uit het eind van de 19de eeuw staan, welke eveneens onder de bescherming vallen. Links van het raadhuis (zuid) bevindt zich een geometrisch aangelegde rozentuin.
Omschrijving
Het raadhuis is gebouwd op vrijwel vierkante plattegrond met middenrisaliet zowel aan de voor- (oost) als aan de achterzijde (west). Het gebouw is opgetrokken uit rode baksteen, gemetseld in staand verband, op de hoeken in de vorm van geblokte lisenen. Natuursteen is toegepast bij de rondom lopende plint, de stoep, de neggen en sluitstenen in de strekken boven de vensters, en aan de voorzijde bij de middenrisaliet en de sierlijsten onder de raamkozijnen. Het raadhuis bestaat uit twee bouwlagen onder hoog opgaand afgeknot schilddak met aankapping. Het dak is bedekt met leien en voorzien van een gootlijst, welke door middel van consoles met een daaronder gelegen, omlopende kroonlijst is verbonden. De voorgevel (oost) is symmetrisch ingedeeld. De middenrisaliet heeft op de begane grond een geprofileerde rondboogopening met dubbele paneeldeur voorzien van lichtgebogen bovendorpel. Boven deze dorpel een bovenlicht dat door roeden in ruiten is onderverdeeld. Ter weerszijden van de ingang, evenals tegen de hoeklisenen van de voorgevel, zijn lantaarns aangebracht. In de zwikken boven de rondboogopening zijn in het natuursteen rozetten uitgehakt. De middenrisaliet bevat op de verdieping een balkon met balusters en hoekkolommen, rustend op zware voluten met festoenen van vruchten. Het balkon wordt op de hoeken bekroond door zittende leeuwen met wapenschilden, links van Nederland, rechts van de provincie Noord-Holland.
De middenrisaliet wordt naar boven toe voortgezet in de vorm van gebosseerde bakstenen pilasters welke een dubbele deur met bovenlicht en licht gebogen bovendorpel flankeren. De deuren, die op het balkon openen, hebben elk een achtruits venster. Ook het bovenlicht wordt door roeden in ruiten onderverdeeld. De dubbele deur met bovenlicht is gevat in een natuurstenen omlijsting die ter hoogte van de kroonlijst van het gebouw is voorzien van twee naar elkaar toe krullende voluten met daaronder de letters S.P.Q.H. (Senatus Populusque Heemstediensis). De voluten worden bekroond door het wapen van Heemstede met aan weerszijden een griffioen. De middenrisaliet doorbreekt de daklijst. De flankerende pilasters worden afgesloten door een natuurstenen plaat met granaatappel. Het middengedeelte gaat hoger op en eindigt in een topgevel, welke door middel van een segmentvormig afgesloten kap met het voordakschild is verbonden. De topgevel is afgesloten met een spiegelboog, welke wordt bekroond door een zittende leeuw met wapenschild waarop initialen zijn aangebracht, zeer waarschijnlijk van burgemeester Jhr. Mr. D.E. van Lennep, die, blijkens een in de vestibule aangebrachte gedenkplaat, op 18 augustus 1906 de eerste steen gelegd heeft voor de bouw van het raadhuis. In de topgevel bevindt zich de rijk bewerkte wijzerplaat van een daarachter gelegen uurwerk. De voorgevel bevat ter weerszijden van de middenrisaliet twee vensterassen met een achtentwintigruits schuifraam zowel op de begane grond, als op de verdieping. De linker zijgevel (zuid) heeft vijf dergelijke vensters en een smal veertienruits schuifraam. De rechter zijgevel (noord) is grotendeels aan het zicht onttrokken en gewijzigd ten behoeve van de nieuwbouw. Aan de voorzijde (noordoost) resteert een gedeelte dat twee achtentwintigruits schuiframen bevat; het bovenste is in 1963 toegevoegd. Rechts van deze vensteras bevinden zich twee kastjes - welke oorspronkelijk aan de voorgevel waren bevestigd - bestemd voor het ophangen van raadsbesluiten en van mededelingen betreffende geboorte, huwelijk en overlijden.
De achtergevel (west) heeft in het midden een risaliet, afgesloten door een schilddak dat in het achterdakvlak is ingelaten. Deze middenrisaliet bevat op de begane grond van links naar rechts: een rondvenster, twee kleine rechthoekige ramen en een deur; op de verdieping drie langgerekte, verticaal geplaatste kozijnen met glas-in-lood-ramen ter verlichting van het daarachter gelegen trappenhuis.
De travee rechts van de middenrisaliet heeft twee boven elkaar geplaatste achtentwintigruits schuiframen, het bovenste van recente datum. Het linker gedeelte van de achtergevel is grotendeels aan het zicht onttrokken door de aanbouw van 1971.
Het dak heeft op de vier hoeken van het afgeknotte gedeelte een schoorsteen met ijzeren schoorsteenplaat, rustend op vier steunen en bekroond door een smeedijzeren versiering. In elk van de vier dakschilden bevinden zich twee kleine dakkapellen met twaalfruits raam, onder segmentvormig zinken dak, aan de voorzijde voorzien van een vergulden bol. In het midden van het voordakschild is een achthoekige klokkentoren aangebracht, welke van beneden naar boven is opgebouwd uit onder meer een gesloten onderbouw, een open gedeelte met acht rondboogvormige galmgaten en een ingezwekt dak dat wordt bekroond door een lantaarn met spits en windwijzer.
Het interieur van het raadhuis is symmetrisch ingedeeld en bevat diverse vertrekken, gerangschikt langs drie zijden van een hal met monumentaal trappenhuis, welke zich aan de achterzijde, in het midden bevindt. De oorspronkelijke indeling van het interieur is voor een belangrijk deel bewaard gebleven, met uitzondering van het noordoostelijk gedeelte waartegen de nieuwbouw uit 1971 is geplaatst. De vestibule, hal, trappenhuis en raadzaal - welke zich bevindt op de verdieping, aan de voorzijde - bevatten nog de oorspronkelijke lambriseringen en plafonds met moerbalken en kinderbinten. De overige vertrekken zijn grotendeels gemoderniseerd.
Waardering
Het raadhuis is van architectuurhistorische betekenis:
- als vroeg en representatief voorbeeld van raadhuisbouw uit het eerste kwart van de 20ste eeuw in eclectische bouwstijl;
- vanwege de grotendeels gave hoofdvorm en detaillering van zowel exterieur als interieur.
Het gebouw is van cultuurhistorische waarde als element uit de geschiedenis van het openbaar bestuur in Nederland, en in het bijzonder als weerspiegeling van het sociale leven in Zuid-Kennemerland.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction Town Hall, built in 1906 by the architects J.Th.J. Cuypers, J. Stuyt and J.Th.A. Etmans in eclectic architectural style, based on Dutch town halls from the early 18th century. In 1918 the town hall was provided by J.Th.J. Cuypers with an extension on the west side, which was enlarged in 1949. In 1971 a new wing was built against the north-west side of the town hall by the architectural firm Duintjer and Istha N.V. from Amsterdam. To realise this new construction, among other things the field warden's house, which was connected to the town hall on the north-west side, had to be demolished. The new construction does not, however, damage the monumental value of the town hall.
The building is prominently situated on a square on which four cast-iron lamp posts from the end of the 19th century stand, which also fall under protection. To the left of the town hall (south) is a geometrically laid out rose garden.
Description
The town hall is built on an approximately square floor plan with a central risalit on both the front (east) and rear (west) sides. The building is constructed of red brick, laid in a stretcher bond, with quoins in the form of blocked pilasters at the corners. Natural stone is used for the plinth running all around, the stoep, the neggen and keystones in the lintels above the windows, and on the front side for the central risalit and the decorative mouldings below the window frames. The town hall consists of two storeys under a steeply pitched hipped roof with coping. The roof is covered with slates and provided with a gutter moulding, which is connected by means of consoles to an underlying continuous cornice. The front facade (east) is laid out symmetrically. The central risalit has on the ground floor a moulded round arch opening with a double panelled door fitted with a gently curved overdoor. Above this overdoor a fanlight subdivided by glazing bars into panes. On either side of the entrance, as well as against the corner pilasters of the front facade, lanterns are mounted. In the spandrels above the round arch opening, rosettes are cut out in the natural stone. The central risalit contains on the upper floor a balcony with balusters and corner columns, resting on heavy volutes with festoons of fruit. The balcony is crowned at the corners by seated lions with coats of arms, on the left that of the Netherlands, on the right that of the province of North Holland.
The central risalit is continued upwards in the form of bossed brick pilasters which flank a double door with fanlight and gently curved overdoor. The doors, which open onto the balcony, each have a rear-window. The fanlight is also subdivided by glazing bars into panes. The double door with fanlight is set in a natural stone frame which, at the height of the building's cornice, is provided with two volutes curling towards each other with the letters S.P.Q.H. (Senatus Populusque Heemstediensis) below. The volutes are crowned by the coat of arms of Heemstede with a griffin on either side. The central risalit breaks through the roof line. The flanking pilasters are closed off by a natural stone slab with pomegranate. The central section rises higher and ends in a gable, which is connected to the front roof board by means of a segmentally shaped cap. The gable is closed with a mirror arch, which is crowned by a seated lion with a coat of arms bearing initials, almost certainly those of Mayor Jhr. Mr. D.E. van Lennep, who, as evidenced by a commemorative plaque mounted in the vestibule, laid the foundation stone for the construction of the town hall on 18 August 1906. In the gable is the richly decorated face of a clock mechanism located behind it. The front facade contains on either side of the central risalit two window bays with a twenty-eight-pane sash window on both the ground floor and the upper floor. The left side facade (south) has five such windows and a narrow fourteen-pane sash window. The right side facade (north) is largely hidden from view and has been altered for the purposes of the new construction. On the front side (north-east) a section remains containing two twenty-eight-pane sash windows; the upper one was added in 1963. To the right of this window bay are two cupboards - which were originally attached to the front facade - intended for the display of council resolutions and notices concerning births, marriages and deaths.
The rear facade (west) has a risalit in the centre, closed off by a hipped roof recessed into the rear roof plane. This central risalit contains on the ground floor from left to right: a round window, two small rectangular windows and a door; on the upper floor three elongated, vertically placed window frames with leaded glass windows providing light to the staircase behind.
The bay to the right of the central risalit has two twenty-eight-pane sash windows stacked one above the other, the upper one of recent date. The left portion of the rear facade is largely hidden from view by the extension built in 1971.
The roof has on the four corners of the truncated section a chimney with an iron chimney plate, resting on four supports and crowned by a wrought-iron ornament. In each of the four roof boards there are two small roof dormers with a twelve-pane window, under a segmentally shaped zinc roof, provided on the front side with a gilded ball. In the middle of the front roof board is an octagonal bell tower, which is built from bottom to top from, among other things, a closed lower structure, an open section with eight round arch-shaped sound holes and an inswept roof crowned by a lantern with spire and weathervane.
The interior of the town hall is laid out symmetrically and contains various rooms, arranged along three sides of a hall with a monumental staircase, which is located at the rear, in the centre. The original layout of the interior has been largely preserved, except for the north-eastern section against which the 1971 new construction has been placed. The vestibule, hall, staircase and council chamber - which is located on the upper floor, at the front - still contain the original wall panelling and ceilings with joists and beams. The remaining rooms have been largely modernized.
Valuation
The town hall is of architectural-historical significance:
- as an early and representative example of town hall construction from the first quarter of the 20th century in eclectic architectural style;
- because of the largely intact main form and detailing of both exterior and interior.
The building is of cultural-historical value as an element from the history of public administration in the Netherlands, and in particular as a reflection of the social life in South Kennemerland.
Nearby in the register
- Woonhuis, Raadhuisplein 9Woonhuisunder 1 mi
- PinksterkerkKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Kerk, Achterweg 19 AKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Restaurant, Wilhelminaplein 4Horecaunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.