Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Middendam 3
Monnickendam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1399 - 1499
- Address
- Middendam 3, 1141 BC Monnickendam (Waterland 27)
- Place
- Monnickendam
- Municipality
- Waterland
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.45933, 5.03596
- Monument number
- 506935
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesLeiden University LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1622 map "[Caerte van de Purmer met haer wegen, wateringhen, cavels en watermolens, also de selve gecavelt is, op den 14e Aug Anno 1622 - part 3" (Leiden University Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In baksteen opgetrokken achterhuis van een eenvoudig WOONHUIS, gelegen in het centrum van Monnickendam. Het pand is gelegen op een van de meest vroege bebouwde locaties in Monnickendam. Gesitueerd tussen de Speeltoren en de Waag bevindt zich het pand op de plaats waar aan het eind van de dertiende/begin veertiende eeuw de Noord- en Zuideinde door middel van een dam met elkaar verbonden werden en waardoor er vervolgens een tweezijdige lintbebouwing ontstond.
Het achterhuis beschikt over een vroeg vijftiende-eeuws cachot en een waarschijnlijk zeventiende-eeuws houtskelet. In het pand zijn de sporen van vroegere bouwfasen herkenbaar. Zo lijkt de kerker van oorsprong gelegen te zijn aan een steeg, hetgeen mogelijk af te leiden is uit de locatie van de kerkeringang en de overkragende etagevloer. De kerker zelf, die waarschijnlijk van oorsprong een zware dubbele deur had, kan onderdeel zijn geweest van een voormalige politiepost. Alle vensters in het achterhuis zijn vernieuwd. Nota bene: het negentiende-eeuwse voorhuis, met onder meer de woonkamer op de begane grond en de ruimten op de eerste verdieping en de zolder ten westen van het trapgat, valt buiten de bescherming.
Omschrijving
Uit twee verdiepingen bestaand achterhuis van een WOONHUIS, opgetrokken in baksteen onder een schilddak, gedekt met opnieuw verbeterde Hollandse pannen. Het achterhuis beschikt over een vroeg vijftiende-eeuws cachot en een waarschijnlijk zeventiende-eeuws houtskelet.
Het schilddak met zeeg en bakgoten met gootklampen heeft een dakkapel (oost) en is in een later stadium opnieuw opgetrokken. Boven de schuine hoek aan de noordoostzijde van het pand zijn de bouwsporen van een vroegere kapconstructie waarneembaar. De noordgevel van het achterhuis heeft aan de noordkant een overkragende etagevloer, bestaande uit zware balken met twee getoogde korbelen en zware vloerdelen. De eerste verdieping van het achterhuis heeft een schuine hoek tussen de overkraging en de achtergevel (noordoost). Onder de overkraging (noord) bevindt zich een deuropening van grote blokken Doornikse en Bentheimer steen met een bovenlicht met een dubbel gesmeed tralierooster elk bestaande uit vijf vertikale en drie horizontale tralies. In het kozijn bevinden zich zware smeedijzeren duimgehengen. De deuropening leidt naar een kerker in de vorm van een gepleisterd gedrukt tongewelf met de nok in noord-zuid richting. De deuropening aan de binnenzijde van de kerker is voorzien van een sponning met zware duimen en een smeedijzeren latei aan de bovenkant. In de kerker is een hoek (noordwest) uitgespaard ten behoeve van een voormalig toilet die bij het woonhuis hoorde.
Rechtsboven onder de goot bevindt zich een vierruitsvenster. De gepleisterde gevel met schijnvoegen en de uitbouw onder lessenaarsdak onder de uitkragende etagevloer behoren tot het voorhuis en vallen buiten de bescherming. In de achtergevel (oost), die bestaat uit grotendeels origineel metselwerk in hoofdzakelijk kruisverband, zijn varkens op drie hoogten waarneembaar. Op de eerste verdieping bevindt zich rechts een zesruitsvenster. De zuidgevel van het achterhuis heeft op de eerste verdieping een aantal muurankers en drie kleine vensters. Het interieur van het achterste gedeelte bevat een waarschijnlijk in kern zeventiende-eeuws houtskelet met op de eerste verdieping aan de zuidzijde getoogde korbelen en aan de noordzijde eenvoudige sleutelstukken.
De verdieping onder kap bestaat uit spanten met korbelen en hanenbalken. Zowel op de eerste verdieping als de zolder is de authentieke structuur van het houtskelet en de sporen van latere bouwfasen herkenbaar.
Waardering
Het object is vanwege het achterhuis van algemeen belang vanwege de architectuur- , cultuur en bouw historische waarde als voorbeeld van een in kern vijftiende-eeuws pand met daarin een zeldzaam en gaaf vroeg vijftiende-eeuws cachot, een overkragende etagevloer en een waarschijnlijk zeventiende-eeuws houtskelet. Het pand heeft daarnaast een situationele waarde vanwege de ligging tussen de Speeltoren en de Waag in de historische kern van Monnickendam.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
A brick rear wing of a simple DWELLING HOUSE, situated in the centre of Monnickendam. The property is situated on one of the earliest built locations in Monnickendam. Situated between the Speeltoren and the Waag, the property is located at the spot where at the end of the thirteenth/beginning of the fourteenth century the northern and southern ends were connected by means of a dam, after which a two-sided linear settlement developed.
The rear wing features an early fifteenth-century dunghill and a probably seventeenth-century timber frame. In the property the traces of earlier building phases are recognizable. Thus the dungeon appears originally to have been situated at an alley, which may be inferred from the location of the dungeon entrance and the overhanging floor. The dungeon itself, which probably originally had a heavy double door, may have been part of a former police station. All windows in the rear wing have been renewed. Note: the nineteenth-century front section, including in particular the living room on the ground floor and the rooms on the first storey and the attic to the west of the stairwell, fall outside the protection.
Description
A DWELLING HOUSE rear wing consisting of two storeys, constructed in brick under a hipped roof, covered with newly improved Dutch tiles. The rear wing features an early fifteenth-century dunghill and a probably seventeenth-century timber frame.
The hipped roof with sagging and gutters with gutter clamps has a roof dormer (east) and was rebuilt at a later stage. Above the sloping corner on the northeast side of the property the building traces of an earlier roof truss structure are visible. The north gable of the rear wing has on the north side an overhanging floor consisting of heavy beams with two curved corbels and heavy floor boards. The first storey of the rear wing has a sloping corner between the overhang and the rear gable (northeast). Under the overhang (north) is a doorway of large blocks of Doornik and Bentheim stone with a fanlight with a double wrought grille each consisting of five vertical and three horizontal bars. The frame contains heavy wrought iron thumb latches. The doorway leads to a dungeon in the form of a plastered compressed barrel vault with the ridge in a north-south direction. The doorway on the inside of the dungeon is provided with a rebate with heavy thumb pieces and a wrought iron lintel at the top. In the dungeon a corner (northwest) is left out for a former toilet that belonged to the dwelling house.
On the upper right under the gutter is a four-pane window. The plastered gable with false joints and the extension under a lean-to roof under the projecting floor belong to the front section and fall outside the protection. In the rear gable (east), which consists largely of original masonry in mainly English bond, sties are visible at three heights. On the first storey on the right is a six-pane window. The south gable of the rear wing has on the first storey a number of ornamental wall anchors and three small windows. The interior of the rear part contains a probably originally seventeenth-century timber frame with on the first storey on the south side curved corbels and on the north side simple keystones.
The attic storey consists of rafters with corbels and collar ties. Both on the first storey and the attic the authentic structure of the timber frame and the traces of later building phases are recognizable.
Valuation
The object is of general importance because of the rear wing because of its architectural, cultural and construction-historical value as an example of a property with a core dating from the fifteenth century with therein a rare and intact early fifteenth-century dungeon, an overhanging floor and a probably seventeenth-century timber frame. The property has moreover a situational value because of its location between the Speeltoren and the Waag in the historic centre of Monnickendam.
Nearby in the register
- Handel en kantoor, Middendam 7Handel en kantoorunder 1 mi
- Kerk en kerkonderdeel, Noordeinde 2Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Overheidsgebouw, Noordeinde 4Overheidsgebouwunder 1 mi
- Bedrijfs-,fabriekswoning, Middendam 6Bedrijfs-,fabriekswoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.