Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Buitenkwartier 34
Zwartsluis, Overijssel, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1842
- Address
- Buitenkwartier 34, 8064 AE Zwartsluis (Zwartewaterland 23)
- Place
- Zwartsluis
- Municipality
- Zwartewaterland
- Province
- Overijssel
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.63956, 6.06682
- Monument number
- 506346
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1838 map "Holland & Belgium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De Doopsgezinde kerk is in 1842 gebouwd ter vervanging van het Doopsgezinde vluchtkerkje achter het Klein Lageland en is, evenals de overige bebouwing aan het Buitenkwartier, gesitueerd op de hellingen van de oude dijk naar Vollenhove.
Omschrijving
Het betreft een vanuit een rechthoekige plattegrond, uit handvormsteen opgetrokken vermaning onder een met Hollandse pannen gedekt zadeldak. Het op straatniveau gelegen zaalkerkje heeft een symmetrische voorgevel met originele vleugeldeuren onder een gebogen kalf en een bovenlicht met radiale roedenverdeling binnen een omlijsting met kroonlijst. Aan weerszijden van de entree is de gevel voorzien van een gietijzeren spitsboogvenster. Boven de entree is een gevelsteen geplaatst, waarin onder meer het bouwjaar van de kerk staat vermeld. De geveltop heeft een uitkragende dakaanzet en een geprofileerde deklijst, die beide van recentere datum (ca. 1900) zijn, alsmede een waterlijst en een tuit met baarddecoratie van stucwerk. De zijgevels van de kerk zijn voorzien van gietijzeren spitsboogvensters. De achterzijde van het gebouwtje bevindt zich aan de dijkvoet en heeft daar een extra bouwlaag met onder meer twee met pleister ingevulde, blinde spitsboogvensters. De ruimten in deze onderverdieping hebben geen directe verbinding met de kerk en worden onder meer gebruikt voor opslag.
De vermaning is nog voorzien van een gaaf, symmetrisch ingedeeld interieur. Een houten tochtportaal met getoogde dubbele binnendeur met profiellijst draagt een klein balkon met balustrade. Hierin zit nog wel een hek, maar een trap ontbreekt. De muren van het kerkje zijn gestuct en voorzien van een houten lambris. De zuidelijke kopgevel met de entree heeft een vensterbank onder één van de vensters.
De zijgevels zijn beide geleed door middel van twee halfzuilen met entasis en composietkapitelen op een basement van gemarmerd hout.
De preekstoel is geplaatst op een verhoogd gedeelte van de houten vloer en staat tegen de noordelijke kopgevel, waarin zich twee blinde spitsboogvensters met trekstang bevinden. De preekstoel heeft een zeszijdige kuip met profiellijsten en een met velours beklede, uitkragende profiellijst met franje, waarvan ook de houten lessenaar is voorzien. De preekstoel is door middel van een bruin geverfd muurvlak met aan weerszijden een houten pilaster met fantasiekapiteeltje verbonden met de gedecoreerde achthoekige luifel. In de hoeken staan gesloten, gebogen banken voor de ouderlingen en diakenen. Het links van de preekstoel geplaatste trapje met bolbekroning op de trappaal is bereikbaar via een hekje, dat ook de toegang naar de linker hoekbank vormt.
Op de kop van de rechter bank is een houten lessenaar geplaatst.
In de hoeken hangen gesneden liedborden met zware geprofileerde kroonlijst, waarop onder meer een kroon en een schild. Op de linker een dubbele, gespiegelde "R" en op de rechter een entrelac motief van gevlochten letters.
Ter hoogte van de dakvoet kraagt de kap naar binnen en is daar voorzien van houten cassettes aan de onderzijde en van een brede rand, die is versierd met doorlopende stucversieringen in gestileerde florale motieven. Het kerkje heeft een gestuct tongewelf met trekstangen en stucdecoraties. In de de kerk staan twee korte rijen eenvoudige houten banken, waarvan de achterste in de rug zijn voorzien van een koperen geldtrechtertje.
Waardering
De vermaning is een vrij eenvoudig, maar interessant voorbeeld van 19e-eeuwse kerkelijke bouwkunst en derhalve van architectuur- en cultuur-historische waarde, die wordt vergroot door de gaafheid van het interieur.
Het pand is bovendien belangrijk als één van de oudste nog bestaande onderdelen van de grotendeels gesloten dijkbebouwing van het Buitenkwartier, waardoor het tevens grote ensemblewaarde heeft.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The Mennonite church was built in 1842 as a replacement for the Mennonite hidden chapel behind the Klein Lageland and is, like the other buildings at the Buitenkwartier, situated on the slopes of the old dike towards Vollenhove.
Description
It is an exhortation built from a rectangular ground plan, constructed from handmade brick under a gabled roof covered with Dutch tiles. The hall church at street level has a symmetrical front facade with original hinged doors under a curved calf and a fanlight with radial glazing bars within a frame with cornice. On either side of the entrance the facade is furnished with a cast-iron pointed-arch window. Above the entrance a facade stone has been placed, which includes the building year of the church. The gable top has a projecting roof edge and a profiled cornice, both of more recent date (c. 1900), as well as a drip moulding and a spout with beard decoration of stucco. The side facades of the church are furnished with cast-iron pointed-arch windows. The rear of the building is situated at the foot of the dike and has there an additional storey with, amongst other things, two blind pointed-arch windows filled in with plaster. The spaces in this lower floor have no direct connection with the church and are used amongst other things for storage.
The exhortation is still furnished with a well-preserved, symmetrically arranged interior. A wooden draught vestibule with arched double inner door with moulding supports a small balcony with balustrade. There is still a gate in it, but a staircase is missing. The walls of the church are plastered and furnished with wooden wainscoting. The southern gable end with the entrance has a window sill under one of the windows.
The side facades are both articulated by means of two half-columns with entasis and Composite capitals on a basement of marbled wood.
The pulpit is placed on a raised part of the wooden floor and stands against the northern gable end, in which there are two blind pointed-arch windows with a draw rod. The pulpit has a six-sided body with mouldings and a velour-lined, projecting moulding with fringe, of which the wooden lectern is also furnished. The pulpit is connected by means of a brown-painted wall surface with wooden pilasters on either side with fantasy capitals to the decorated octagonal canopy. In the corners are closed, curved benches for the elders and deacons. The small staircase placed to the left of the pulpit with a ball finial on the stair post is accessible via a gate, which also forms the access to the left corner bench.
On the head of the right bench a wooden lectern has been placed.
In the corners hang carved hymn boards with heavy profiled cornices, on which amongst other things a crown and a shield. On the left a double, mirrored "R" and on the right an interlace motif of interwoven letters.
At the height of the eaves the roof projects inward and is furnished there with wooden cassettes on the underside and with a broad edge, which is decorated with continuous stucco decorations in stylised floral motifs. The church has a plastered barrel vault with draw rods and stucco decorations. In the church stand two short rows of simple wooden benches, of which the rear are furnished on the back with a copper alms funnel.
Valuation
The exhortation is a fairly simple, but interesting example of 19th-century ecclesiastical architecture and is therefore of architectural and cultural-historical value, which is enhanced by the well-preserved nature of the interior.
The building is moreover important as one of the oldest still existing components of the largely closed dike buildings of the Buitenkwartier, by which it also has great ensemble value.
Nearby in the register
- Woonhuis, Buitenkwartier 39Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Buitenkwartier 2Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Westeinde 6Woonhuisunder 1 mi
- Huis 't LagelandWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.