Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, De Dunen 1
Harkema, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1912
- Address
- De Dunen 1, 9281 KT Harkema (Achtkarspelen 21)
- Place
- Harkema
- Municipality
- Achtkarspelen
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.17964, 6.11961
- Monument number
- 502203
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University Library
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 3 Leeuwarden, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De ARBEIDERSWONING (thans museum) van het krimptype die is gelegen op een ruim eigen erf met onbevloerde paden, sier- en moestuin, behoorde oorspronkelijk tot een groep van 22 verspreid staande woningen aan de rand van de dorpsbebouwing van Harkema. Ze zijn als bouwproject sociale woningbouw in 1912 ter plaatse gebouwd door de St. Woningbouw Achtkarspelen (opgericht 1907) in een sobere baksteen-architectuur. Het onderhavige pand is een van de twee woningen die bewaard is gebleven en is daarvan het meest authentieke exemplaar van het standaardtype van de Woningstichting. De woning vertoont typologische verwantschap met de keuterboerderijtjes, ook al omdat in het achterhuis stalruimte voor enkele stuks vee was ingeruimd. In 1992 is de woning ingericht als museum. Het perceel vormt een schakel in de ontwikkeling van de bewoningsgeschiedenis ter plaatse doordat het dichtbij een restontginningsgebied en een copie van de spitkeet op het vm. armenkerkhof ligt.
Omschrijving
De arbeiderswoning van het krimptype bestaat uit een vorenspringende woonkamer met een schuurgedeelte onder een doorgaande nok. Het zadel/schilddak is belegd met gesmoorde gegolfde Friese pannen. De nok aan de voorzijde is voorzien van een sierspantje, aan de achterzijde van een eenvoudig makelaartje. Op de nok aan de voorzijde is een schoorsteen gemetseld met een betonnen afdekbord rustend op doorgemetselde hoeken. De gevels zijn opgetrokken uit rode (strengpers) Groninger bakstenen op een klinkerstenen trasraam. Tussen de onderdorpels, de wisseldorpel en om het bovenlicht van de ramen zijn banden gemetseld in witte en wit geverfde kalkzandsteen. In de voor- en Z-zijgevel van de woonkamer zijn drie zesruitsvensters aangebracht, in de geveltop twee T-venster zolderraampjes. De N-zijgevel is vrijwel geheel blind, met uitzondering van een ijzeren roosvenster in de krimp. In de achter- en Z-zijgevel zijn telkens twee getoogde vierruits stalramen van hout, in de achterzijde tevens een staldeur. Voor de deur in de krimp aan de Z-zijde ligt een stoepje bevloerd met rode strengpers bakstenen. Tegen de zuidgevel is een regenwaterput van beton met ijzeren putdeksel. De indeling van het interieur van woonkamer en schuur is oorspronkelijk en bevat onder meer een bedstedewand, een lemen vloer en een eenvoudig stalgedeelte.
Waardering
De arbeiderswoning met inpandige veestalling op een ruim eigen erf uit 1912 is van cultuurhistorisch en architectonisch belang:
- als uitdrukking van de architectonische ontwikkeling, m.n. in de volkshuisvesting ten plattelande,
- als uitdrukking van de ontwikkeling van het dorp Harkema uit verspreide bebouwing,
- vanwege de typologische verwantschap met de keuterboerderijtjes,
- vanwege de hoge mate van architectonische gaafheid,
- vanwege de redelijke mate van visuele gaafheid,
- vanwege de hoge mate van oorspronkelijkheid van het interieur en van de interieuronderdelen,
- vanwege de ligging nabij een gebied van bijzondere waarde, nl. een rest ontginningsgebied met arbeiderswoningen en het vm. armenkerkhof.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The WORKERS' DWELLING (now museum) of the krimptype located on a spacious own plot with unpaved paths, ornamental and vegetable garden, originally belonged to a group of 22 dispersed dwellings on the edge of the village settlement of Harkema. They were built as a social housing construction project in 1912 on site by the St. Woningbouw Achtkarspelen (founded 1907) in sober brick architecture. The present building is one of two dwellings that has been preserved and is the most authentic example of the standard type of the Housing Foundation. The dwelling displays typological relationship with small tenant farms, especially because the rear part contained stall space for a few head of cattle. In 1992 the dwelling was converted into a museum. The plot forms a link in the development of the settlement history at this location because it is near a remnant reclamation area and a copy of the spitkeet on the former poor house cemetery.
Description
The workers' dwelling of the krimptype consists of a projecting living room with a shed section under a continuous ridge. The saddle/hipped roof is covered with suppressed wavy Frisian tiles. The ridge at the front is fitted with an ornamental rafter, at the rear with a simple makelaartje. On the ridge at the front a chimney is built in with a concrete covering board resting on through-built corners. The gables are built up from red (strength-pressed) Groninger bricks on a clinker brick lime-sand mortar base. Between the lower sills, the alternating sill and around the fanlight of the windows bands are built in white and white-painted lime-sandstone. Three six-pane windows are fitted in the front and south-side gable of the living room, in the gable top two T-window attic windows. The north-side gable is almost entirely blind, with the exception of an iron grille window in the krimptype. In the rear and south-side gable are each two arched four-pane wooden stall windows, and on the rear side also a stall door. In front of the door in the krimptype on the south side lies a small step paved with red strength-pressed bricks. Against the south gable is a rainwater well of concrete with iron cover. The interior arrangement of the living room and shed is original and contains among other things a bed alcove wall, an earthen floor and a simple stall section.
Valuation
The workers' dwelling with integrated livestock stall on a spacious own plot from 1912 is of cultural-historical and architectural importance:
- as an expression of architectural development, particularly in rural public housing,
- as an expression of the development of the village of Harkema from dispersed settlement,
- because of the typological relationship with small tenant farms,
- because of the high degree of architectural integrity,
- because of the reasonable degree of visual integrity,
- because of the high degree of originality of the interior and interior components,
- because of the location near an area of particular value, namely a remnant reclamation area with workers' dwellings and the former poor house cemetery.
Nearby in the register
- Landarbeiderswoning, Mûntsegroppe 14Bedrijfs-,fabriekswoningunder 1 mi
- Veestal, Mûntsegroppe 14Boerderijunder 1 mi
- Boerderij, It Kleasterbreed 3Boerderij2 mi
- Klokkenstoel (H), it Kleasterbreed 3 ABegraafplaats en -onderdelen2 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.